Egypte: geregisseerd knokploeggeweld vanuit het bewind

Wie zijn die mensen die nu het vuile werk voor Mubarak opknappen? Wie zijn de mensen die vandaag de straat op zijn gegaan, Mubarak toejuichten, en vaak tot de aanval overgingen, met stokken, soms gezeten te paard of op een kameel? Nog steeds zien we hiervoor het woord “pro-Mubarak-betogers” (NRC) gebruikt worden, of “pro-mubarak-supporters” (Volkskrant). Dat is voor sommige deelnemers aan de knokploegen nog min of meer een redelijke omschrijving. Maar over het geheel genomen is er méér aan de hand. Dit is geen aanval van zomaar aanhangers van de dictator. Dit is een operatie vanuit het bewind zelf, vanuit de staatspartij NDP en vanuit het veiligheidsapparaat van wie agenten de ruggengraat van de knokploegen vormen, en van wie officieren hoogstwaarschijnlijk de hele zaak aansturen met hun moorddadige orders. Zit Mubarak er zelf achter? Het zou zomaar kunnen, bij een dictator in het nauw, met als politiek ‘ik of de chaos’ past zoiets.

Laten we eens wat berichtgeving langslopen, dan krijgen we het een beetje in beeld. De Guardian berichtte in haar liveblog aanvankelijk over kleine, later grotere , demonstraties van, inderdaad, aanhangers van Mubarak. Zo’n betoging, met enkele duizenden deelnemers, vond p bijvoorbeeld plaats in Mohandieseen, een rijke wijk in Cairo. Iets later worden 7000 demonstranten gemeld. Nog wat later is sprake van mensen die in bussen aangevoerd worden, maar 0ok van dit: “Ik heb gepraat met twee mensen die met de demonstranten op het Tahrir-plein waren,. en die van kant gewisseld zijn. Ze zeggen ‘Mubarak heeft  alle concessies gedaan waar mensen om vroegen, en daarom moeten we hem de tijd geven'”, aldus Peter Beaumont, iemand van Human Rights Watch.

Dit wijst op een verschijnsel dat je in revoluties vaker ziet: aanvankelijk lijken protesterende menigten de wind in de zeilen te hebben, en aanhangers van de oude orde houden zich gedeisd. Na verloop van tijd, als er geen ontknoping is maar intussen wel sprake van ontwrichting van het dagelijks leven, beginnen deze mensen zich te roeren. Ze verlangen naar orde, naar stevig ingrijpen van hogerhand, zodat het gewone leven weer op gang komt. Deze mensen zijn te mobiliseren door het bewind. Maar de reactionaire sentimenten van deze mensen, de angsten waar het regime op inspeelt, bestaan écht.

Dit type aanhang zagen we vandaag in rijke wijken van Cairo – waar de angst voor ‘chaos’ groot is, en de vijandigheid jegens revolutie een kwestie van welbegrepen eigenbelang – de straat op komen. De Guardian citeert een aantal van deze mensen. We lezen daarin duidelijk  de angst voor chaos, verlangen naar rust, en behoefte aan de vaderfiguur die Mubarak voor deze mensen kennelijk is. Het is iets van een massabeweging, tégen de revolutie gericht. Levensgevaarlijk, net als trouwens de neiging om dit enkel af te doen als betaalde huurlingen en veiligheidmensen-zonder-uniform.

Dit rechtse geluid wordt van staatswege nadrukkelijk opgestookt en geregisseerd.Een verslaggever van de New York Times, geciteerd door de Guardian: “In mijn deel van Tahrir was het tuig bewapend met machetes, knuppels en stenen. En ze hadden allemaal kreten, dezelfde leuzen,  dezelfde vijandigheid tegen journalisten. Ze waren duidelijk georganiseerd en geinstrueerd. Het idee dat dit gewoon een spontane uitbarsting van pro-Mubarak-aanhangers is (…), die in botsing  raakte met de andere kant – dat is belachelijk.” Soms gaat het hier om ingehuurde mensen. Soms gaat het om politiepersoneel. Een tweet: “Vandaag in Tahrir plein ZAG ik gevangen tuig dat toegaf dat ze 100 LE betaald werden en anderen met IS van politieofficieren”. Ook de eerder aangehaalde Beaumont wijst op het geregisseerde karakter van pro-Mubarak-actie, en dat Mubarak-activisten die hij zag wel degelijk ook herkenbaar politiemensen zonder uniform waren.

Veel meer over het aangestuurde, gemanipuleerde en van staatswege geregisseerde geweld tegen demonstranten geeft het EA Worldview liveblog. Daarin melding van onder meer: mensen van de staatsoliemaatschappij die zeggen “gedwongen zijn om te protesteren” vóór Mubarak; een oproep van het ministerie van binnenlandse zaken aan mensen om steun te geven aan Mubarak met demonstraties; een vrouw die zegt in georganiseerd verband te zijn gekomen, met de bus; diverse agenten in uniform samen met mannen te paard en op kameel; IDs van politiemensen, volgens Aljazeera afgepakt van “pro-Mubarak-demonstranten”; meer berichtgeving over mensen die betaald zijn om aan pro-Mubarak-actie mee te doen, mensen die, van machetes en andere wapens, met de bus aangevoerd werden voor actie. Op minstens één plaats is ook politie gezien die door pro-Mubarak-lui ophoog werdfen gehiouden, en ook politieauto’s. Een leus die klonk: “Mensen en politie zijn één hand”. Betaalde knokploegen, reactionaire aanhangers van Mubarak en andere ordelievende lieden, met als ruggengraat: veiligheidstroepen en de NPD. Ook gevangen kameelrijders en ruiters, die met hun charges zoveel aan de angstaanjagende chaos bijdroegen, bleken volgens Aljazeera politie-ID-s te hebben. En er is ook bevestiging van de rol van die NPD. “Ik kan bevestigen dat NDP zakenlieden achter de Meydan Tahrir (Tahrir-plein)-huurlingen zaten. De NDP-zakenlieden stuurden de huurlingen naar Tahrir als gunst voor Mubarak.” Dat zegt een zekere Mostafa El Feki, zelf NDP-lid maar minder gecharmeerd van dit soort zaken. “Wat er vandaag is gebeurd is eenvoudig te veel”, voegt hij er aan toe.

Dubbelzinnig is bij dit alles de rol van het leger. Aanvankelijk waren er vage pogingen van soldaten om Mubarak-knokploegen en demonstranten uit elkaar te houden, zelfs om de Mubarak-lui tegen te houden. Maar al snel werd duuidelijk dat het pro-Mubarak-tuig haar gang kon gaan. Een ‘neutrale’ opstelling terwijl aan de ene kant demonstranten op ene plein staan, en van meerdere kanten mensen met stokken en stenen de aanval openen, is ‘neutraliteit’ die in de kaart speelt van de aanvallers. Van strenge controles, zoals demonstranten die wel ondergingen, hadden Mubarak-mensen ook weinig last. MUbarak-aanhangers slaagden er ook in om enkele legervoertuigen over ter nemen zonder dat militairen daar veel (of zelfs maar iets) tegen ondernamen, een ga-je-gang-maar-houding die toch wijst in de richting van partij kiezen voor de Mubarak-knokploegen. 

Dat meerdere duizenden mensen sowieso de aanval konden openen zonder dat het leger daar een stokje voor stak, duidt of op grote aarzeling onder militairen, óf op instructies  om afzijdig te blijven. Ik denk dat beiden een rol speelden en spelen. Maar ik denk ook dat de opdracht om het plein te ontruimen, die inmiddels is gedaan, duidelijker maakt hoe het zit. Flink wat ‘chaos’, teweeggebracht door de Mubarak-horden is precies een geschikt voorwendsel voor het militaire apparaat om haar soldaten te bewegen een einde aan de demonstraties te maken. Of de legerleiding rechtstreeks onder één hoedje speelt in dit alles met veiligheidsdiensten, NPD-leiding en Mubarak zelf, is onduidelijk. Maar demonstranten kunnen maar beter ieder vertrouwen dat het leger aan de kant van het verzet staat van zich af kunnen schudden,  want aan die kant staat het leger als apparaat in ieder geval níét. Wél zijn er aanwijzingen dat soldaten helemaal niet blij waren met de Mubarak-provocaties.

Komende uren worden spannend, en belangrijk. Gaat het leger, al dan niet zij aan zij met de gehate veiligheidstroepen die vorige week van straat verdwenen, het plein trachten te veroveren en de betogers met grof geweld proberen te verdrijven? En gaat dat dan ook lúkken? Als deze poging uitblijft, staan de demonstranten er morgen weer veel sterker voor. Als de poging komt, maar door fel verzet mislukt, dan is het initiatief zelfs weer terug aan revolutionaire kant. Dan heeft het bewind echt een héél groot probleem.

Lukt de gewelddadige ‘ordehandhaving’ wel dan heeft de revolutie een ernstige terugslag ondergaan, maar geen dodelijke. De miljoenen mensen die gisteren de straat op zijn gegaan zijn niet zomaar verdwenen en evenmin bekeerd tot Mubarak-aanhangers. En deze revolutie vindt niet enkel plaats in Cairo: wat in andere steden gebeurt bepaalt mede de afloop. De revolutionaire protesten gaan door een moeilijke fase. Maar de revolutie gaat door.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: