Egypte: revolutie houdt méér dan enkel stand

De revolutionaire demonstranten hebben vannacht standgehouden in  het centrum van Cairo. Ze hebben het Tahrir-plein in handen, en hebben, vechtend tegen stenenregens en molotovcocktails in, zelfs terreinwinst geboekt op hun gewelddadige tegenstanders. Herhaaldelijk lagen ze onder vuur van dodelijk doeltreffende scherpschutters. De prijs is erg hoog geweest: volgens The Guardian 13 doden en vele honderden gewonden.

Het bewind laat intussen op grote schaal knokploegen los in de stad. Erg veel aandacht krijgt het geweld uit die kant tegen journalisten. Velen zijn opgepakt, aangevallen, een enkeling neergestoken. Sommige van de opgepakte journalisten zijn weer vrij, anderen nog niet. ABC World News heeft een overzicht van de  tientallen aanvallen van allerlei soort op journalisten.

Zeker zo grof zijn de aanvallen op activisten voor mensenrechten, en hun kantoren. Dit zijn mensen die zich inzetten voor verbetering, voor vrijheid.  Maar deze krijgen veel minder aandacht dan de belaagde journalisten. In tegenstelling tot journalisten kunnen zij echter niet zomaar vertrekken, is er geen invloedrijke kranten- of omroedirectie die zich voor ze inspant, en kunnen ze niet makkelijk aanpsraak maken van hulp van ambassades. Een indringende verklaring van het Arabic Network for Human Rights Information is mede daarom extra de aandacht waard.

De grove aanvallen gisteren en vandaag vanuit het Mubarak-bewind hebben de revolutie-in-opkomst niet gebroken. Dat is op zich al een overwinning van belang, want gisteren zag het er een tijdlang erg griezelig uit. Vandaag is vanuit  actievoerders tegen het bewind uitgeroepen tot Dag van Vertrek – het vertek van Mubarak. Dat wordt kracht bij gezet met een nieuwe massademonstratie, zo is de bedoeling. Het feit dat demonstranten het plein hebben weten te behouden, en dat daar duizenden mensen aanwezig zijn, geeft hoop. Maar er zijn nog steeds de knokploegen van Mubarak, de scherpschutters, en wie weet wat het bewind nog achter de hand heeft. Morgen wordt een dag van zinderende spanning – de elfde op een rij.

Belangrijk zal zijn hoe het leger zich opstelt. Op 2 februari, toen de knokploegen van het regime de aanval op het Tahrir-plein openden, was de rol van het leger erg dubbelzinnig. Aanvankelijk een enkele aarzelende poging op demonstranten en knokploegen te scheiden. Maar al snel werd duidelijk dat het leger de knokploegen hun gang liet gaan, dat aanvallers zich konden verzamelen, hergroeperen, dichtbij het plein konden komen. In de nacht van 2 op 3 februari berichtte het EA Worldview liveblog onder meer dat mensen die door demonstranten waren opgepakt en ontmaskerd als agenten, overgedragen werden aan militairen. Die lieten dit soort lui na een paar minuten gewoon gaan, waarna ze zich weer bij hun knokploegen konden voegen. hetzelfde blog bericht dat Mubarak-supporters wel het plein op mogen van het leger. Demonstranten tegen het bewind werden  echter tegengehouden.

In de loop van de  erop volgende dag waren er tekenen van een iets andere houding van militaire kant. Soldaten scheidden daadwerkelijk demonstranten van Mubarak-knokploegen, en keerden zich soms zelfs zichtbaar tegen de agrerssieve Mubarak-bendes. Waar de dag ervoor de lopen van tanks naar de demonstranten wezen, daar waren ze nu soms op knokploegen gericht. Er was volgens de BBC in de ochtend zelfs sprake van een order om het vuur op de Mubarak-aanhangers te openen als zij weer zouden aanvallen.

Het is onduidelijk wat de reden is voor deze gewijzigde legerhouding. Heeft het leger aandere orders dan gisteren? Was de militaire inzet gisteren dat de politie en de rest van het knokploegencircus van Mubarak hun gang mochten ten gaan, en was die lijn inmiddels veranderd? In een uiterst informatieve forum-thread op Libcom.org over de opstand in Egypte, waarvan ik gebruik maak hier, wordt hier in zie zin over gespeculeerd. Staat leger nu tegenover de politie en de knokploegen? Opereren militaire eenheden op eigen houtje? Of is het simpel een keus voor rust – waarbij er gisteren de hoop was dat de knokploegen de rust zouden herstellen, terwijl inmiddels duidelijk is dat dit mislukt, en dat juist de voortdurende aanvallen van de Mubarak-bendes onrust scheppen?

Dát de houding van het leger iets anders is, zal welkom zijn voor de uitgeputte maar intens volhardende en vasthoudende demonstranten. Er op rekenen dat de houding van het leger zo blijft, zou echter bepaald onhandig zijn. Maar ik denk dat bij veel demonstranten na de gebeurtenissen van de afgelopen dagen, illusies in dat leger een flinke knauw hebben gekregen. De legerleiding speelt haar eigen spel, en dat is geen spel van democratie en bevrijding. Hopelijk kappen gewone soldaten met dat spel, en kiezen zij wèl de kant van de opstandigen. Dát kan de revolutie aan een nieuwe doorbraak helpen.

Nog iets opvallends: waar waren de Mubarak-‘demonstranten’ intussen gebleven? De knokploegen gingen door met aanvallen, maar ze waren met minder dan op 2 dfebruari. Borden en portretten waren er niet meer te zien bij deze lieden. Van demonstraties pro-Mubarak, met duizenden mensen, zoals de dag ervoor, werd echter geen melding gemaakt door serieuze nieuwsbronnen (dat de Egyptische staats-TV met een miljoen demonstranten pro-Mubarak op de proppen kwam past in de staatspropaganda). Waren de demonstranten naar huis gegaan? Wilden de deftige mensen uit de nette wijken waar Mubarak nog steun heeft terug naar hun villa’s, om te controleren opf het personeel zich wel gedroeg? Was het geld van de staatspartij NDP om wederom grote aantallen mensen in te huren, inmiddels op?  Moesten de olieaerbeiders en ambtenaren die volgens berichten op bevel mee deden, intussen weer gewoon aan het werk? Was de anomo om mee te doen misschien erg afgenomen toen duidelijk werd voor w;elk grove spel mensen gebruikt werden? Hoe het ook zij, het demonstratie-toneelstuk van een dag eerder werd niet nadrukkelijk herhaald.

Wat resteerde  waren de echte knokploegen, zonder twijfel voor een flink deel veiligheidsagenten zonder uniform. De sociale basis voor het contrarevolutionaire initiatief van de afgelopen 48 uur is niet weg. Maar de activering ervan heeft een terugslag gekregen, nu duidelijk is hoe effectief de revolutionaire betogers zich hebben weten te verdedigen, en zelfs in de tegenaanval wisten te gaan. Knokploegen vinden het vaak leuk om te meppen en tegenstanders te bekogelen. Zelf een pak rammel krijgen, zelf onder een stenenregen belanden, daar gaat de lol echter snel van af. En waar demonstranten strijden voor hun vrijheid, en bereid waren daarvoor te sterven, daar vochten Mubarak-aanhangers uit bekrompen angsten, omdat ze waren omgekocht, of omdat ze deel uitmaakten van een politieapparaat waar je maar beter orders kunt opvolgen, hoe moorddadig die orders ook zijn. Dat zijn niet het soort motivaties waarvoor mensen vol enthousiasme langdurig grote, levensgevaarlijke risico’s willen lopen. De revolutie won ook dáárdoor deze belangrijke slag.

Zoals gezegd wordt de komende dag van groot belang. Gaan de betogers daadwerkelijk richting het presidentiéle paleis? Hoever gaan ze komen? Wat gaan soldaten doen? Komen er orders om de demonstranten tegen te houden, desnoods hardhandig? En gaan soldaten die orders dan ook opvolgen? Hoeveel last krijgen de revolutionaire menigten van de knokplopegen, – teruggedrongen maar bepaald niet uitgeschakeld? Wat voor effect zal het allemaal op het brute bewind hebben?

En hoe gaat intussen het touwtrekken aan de top verder? Er wordt intussen gemeld dat de VS sleutelt aan een onmiddellijk aftreden van Mubarak, waarna een drietal militaire machthebbers onder vice-president Suleiman een overgangsbewind gana leiden. Het vertek van Mubarak zal alom worden toegejuicht, maar hoe zal de reactie op zo’n opvolgerstrio zijn? Krijgt dit de totale afwijzing die het net zo zeer verdient als in Tunesië de poging om na de val van Ben Ali door te regeren met een kabinet vol van diens partijgenoten en medeplichtigen? Vragen, vragen… Duidelijk is in ieder geval dat deze revolutie inmiddels een diepte en kracht heeft, zodat de demonstranten zich gelukkig niet snel zullen laten afschepen door dit soort minimale veranderingen waarin de regie van hogerhand domineert.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: