Bloedbad Bahrein: waarom?

Verschrikkelijke gebeurtenissen in Bahrein. Soldaten beschoten daar een stoet van rouwende en protesterende mensen, bijweengekomen vanwege de begrafenis van betogers die eerder waren gedood door veiligheidstroepen. Dat was gebeurd toen de politie ’s nachts gisteren een kamp van betogers aanvielen, met traangas bestookten en de Pearl Rotonde schoonveegden. Dat was de plaats waar het kamp stond dat duizenden betogers enkele dagen lang hadden opgezet en. Die plek was enkel dagen centrum van protest in dat land.

Die aanval was al smerig. De aanval op de rouwende menigten komt er bovenop. Troepen schoten met traangas, maar volgens berichten ook met scherp. De BBC spreekt van 25 gewonden. EA Worldview zegt dat politie demonstranten in een ziekenhuis  heeft aangevallen. Het Guardian liveblog zegt dat een demonstrant al aan een hoofdwond  is overleden. De Volskrant verwijst naar CNN-berichtgeving die al vier doden meldt.

De slachting die plaats vindt, toont eerder de paniek dan de onverzettelijkheid van de heersers. De menigte die vandaag de straat op ging was niet alleen bedroefd vanwege de eerdere doden. Heel veel mensen waaren vooral woedend. “We waren gewend te eisen dat de eerste minister af moest treden, maar nu eisen we dat de regerende familie er uit moet”, zegt de broer van één van de vandaag begraven mensen. Een demonstrant, een ambtenaar van 40 jaar, zegt: “Onze eisen waren eerst vreedzaam en eenvoudig. We wilden dat de premier aftrad (…) Nu zijn onze eisen scherper geworden en hebben ze de top van de pyramide bereikt. We willen dat de hele regering valt.” Deze citaten komen uit het Guardian-liveblog.

De protesten worden dus radicaler. De protesten bleken vandaag ook niet bepaald kleiner geworden dan eerder deze week. Berichten sopraken van 20.000 tot 30.000 mensen op straat. Omvang en radicalisme van de betogers jagen machthebbers kennelijk zodanig de stuipen op het lijf dat ze met scherp laten schieten op rouwstoeten. Intussenmaant de opperbevelhebber van de troepen, tevens kroonprins, riep intussen iedereen op  de straten te verlaten, en beloofde een nationale dialoog. Een dialoog tussen gewapende moordenaarsbendes enerzijds en rouwende demonstranten anderzijds?!

Wat verklaart de bruutheid van de Bahreinste staat tegenover de demonstrerende menigten? natuurlijk: elke stata verdedigt de belangen van machte hebbers, hardhandig als machthebbers dat nodig vinden. Het verschil met Egypte is echter wel opvallend. In dat land waren het vooral politieeenheden die keihard tegen betogers optraden. Soldaten verschenen later, evenals tanks. Maar die schoten niet op betogers. Hoe ordehandhavend de rol van het leger verder ook was, een rechtstreekse confrontantie met de opstandigen durfde de legerleiding klaarblijkelijk niet aan. In Bahrein neemt het leger kennelijk openlijk deel aan de repressie. Er wordt zelfs gesproken van luchtafweergeschut dat als waarschuwing over de hoofden van menigten is afgevuurd.

Verschil tussen Egypte en Bahrein ligt in het karakter van leger en staatsmacht in beide landen. Egypte kent een leger dat qua herkomst overeenkomt met de meerderheid van de bevolking. Er is diensplicht, hetgeen betekent dat soldaten die tegenover grote menigten staan, daarmee tegenover mensen als zijzelf staan. Het zouden hun broers, zusters, moeders, dochters kunnen zijn waarop ze het vuur hadden moeten openen, als de orders gekomen waren. Dat is nogal een drempel – en opdrachtgevers voor een eventuele slachting onder demonstranten wisten dat. Zij konden er niet helemaal van op aan dat zulke orders dan ook zouden worden opgevolgd. Weigering, verdeeldheid tussen loyale en opstandige eenheden, muiterij, dat waren de risico’s. Egypte’s legerleiding heeft dat risico kennelijk niet willen nemen. Daarom mocht in dat land oproerpolitie het proberen. Toen dat niet lukte, en de opstand zich ook niet met dreigementen en halfslachtige toezeggingen, liet afschepen, dumpte de legerleiding de dictator, en hoopt de revolutie nu op subtieler wijze te bedwingen.

Hoe anders  zit het in Bahrein! Daar is de meerderheid van de bevolking Sjiitisch, het establishment, van koningshuis tot veiligheidsmacht, voornamelijk soennitisch. Klacht van heel veel betogers is dat Sjiiten vanwege hun religieuze achtergrond achtergesteld worden. Angst van het establishment is ongetwijfeld dat ze hun bevoorrechte positie kwijtraken. Er is dus een scheidslijn. Politie, maar ook soldaten, hebben niet het gevoel dat ze oog in oog staan met hun familie of anderszinzs mensen  als zijzelf. De drempel om dan het vuur op menigten te openen is al veel lager, waardoor leiders ook minder hoeven te aarzelen om daartoe opdracht te geven. het risico op dissident gedrag onder soldaten is immers veel kleiner. Alleen onder politieagenten zitten gewoon ook leden van de Sjiitische meerderheid.

Daar komt nog bij dat delen van de veiligheidstroepen in Bahrein geen eens Bahreini zijn. De Guardian schrijftr verhelderend over dit alles. Nogal wat leden van die veiligheidsmacht zijn, snel van burgerrechten voorziene, immigranten uit bijvoorbeeld Syrië en zelfs Pakistan. In dat laatste geval spreken agenten of soldaten niet eens dezelfde taal als de betogers. Maar ook veiligheidsagenten die uit andere Arabische landen komen, spreken een andere vorm van Arabisch dan de in bahrein gangbare. Dit alles maakt de afstand tussen troepen en demonstranten nóg groter, en de rem op bruut optreden nog kleiner. Er zitten ook mensen met repressie-ervaring tussen: ook ex-leden van Saddam Hoesseins veiligheidspolitie zijn aangeworven door de staat Bahrein. Er zijn bovendien hardnekkige berichten dat Saoedi-Arabië zelf troepen in Bahrein heeft, en dat die meehelpen bij de onderdrukking.

Dit alles betekent dat de kans op aarzelingen onder soldaten – en daarmee rem op de repressie – in Bahrein tamelijk gering is, en het gevaar van een nog groter bloedbad zeer aanzienlijk. De hoop ligt in de grote bereidheid van zoveel dappere mensen om kogels te trotseren en door te gaan. Zij verdienen osn intense medeleven, en vooral onze actieve solidariteit. De hoop ligt nog ergens anders. Tot nu toe is de opstand een kwestie van Bahreins staatsburgers tegen het bewind. De helft van de bevolking is echter geen staatsburger, maar gastarbeider. Hoe gaan gastarbeiders van bijvoorbeeld pakistaanse herkomst reageren alas ze horen dat landgenoten van hen op betogers schieten? En er is nog iets. Als zometeen in Saoedi-Arabië protesten uitbreken – hoe lang blijven Saoedische troepen dan nog beschikbaar in Bahrein? Uitbreiding en intensivering van de revolutie, dát kan de opstand helpen redden.

Voor mensen in Nederland is intussen ook een taak weggelegd. Ik lees op Indymedia dat Nederland pantserwagens en ander militair spul heeft geleverd aan Bahrein. Dat was in de jaren negentig van de vorige eeuw. Het eisen van stopzetten van wapenleveranties van Nederland aan het Bahreinse regime dat zich deze week openlijk als schrikbewind ontpopt, en het voorkomen van hervatting ervan,  is wel het allermiste dat we kunnen doen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: