Jemen, voortdurende opstand

woensdag 6 april

De maandenlange protesten tegen het bewind in Jemen duren voort, en bereiken keer op keer nieuwe hoogtrepunten. dagelijks zijn er berichten van scherpe onderdrukking, veiligheidstroepen die op betogers schieten met dodelijk gevolg. Maar dagelijks zijn  er ook weer nieuwe demonstraties. De kans dat president Saleh ten val wordt gebracht onder druk van het volksverzet, is niet gering. Dat zou een nieuw en zeer welkom hoogtepunt zijn in de opstandsgolf die in andere landen – Libië, Bahrein – met zware tegenslag te maken heeft.

Wat is dat trouwens voor land, Jemen? Er wonen 23 miljoen mensen, en nogal veel van die mensen zijn straatarm. Erg democratisch wordt het land niet bestuurd.  Brian Whitaker heeft een overzichtje gemaakt in The Guardian, met wat gegevens, erg handig. Over president Saleh bijvoorbeeld: die regeert al sinds 1978 Noord-Jemen. In 1990 fuseerde het land met Zuid-Jemen, en  ja hoor, Saleh werd president van heel Jemen. In 1993 waren er parlementsverkiezingen, maar nieuwe verkiezingen voor het parlement – volgens schema hadden die in 2009 gehouden moeten worden – werden uitgesteld. “In 1999 werd Saleh voor de eerste keer rechtstreeks gekozen. Hij concurreerde toen tegen een obscuur lid van zijn eigen partij, betaalde de verkiezingskosten van zijn tegenstander, en won 96,3 procent van de stemmen.” Misschien een kunstje voor de familie Kadhafi om af te kijken, nu zelfs uit die hoek verkiezingen voor mogelijk worden gehouden?

Er is allerlei oppositie. In het zuiden woedt een revolte. In het noorden ook, al langer: de Houthi-opstand. In beide gebieden voelen mensen zich gemarginaliseerd, verwaarloosd, buitengesloten. Er is een coalitie van opppositiepartijen waar enerzijds een islamistische partij in meedoet, anderzijds de voormalige regeringspartij vabn Zuid-Jemen vóór de fusie van de twee landen. AL Qaeda is actief in het land. De VS beschouwt Saleh in de strijd daartegen als bondgenoot, en heeft nogal eens een luchtaanval uitgevoerd in Jemen, als deel van de ‘oorlog tegen terrorisme’. Jeremy Scahill heeft een belangwekkend achtergrondstuk voor The Nation geschreven over de Amerikaanse rol in Jemen in dit kader

En nu zijn dus, niet alleen in afgelegen provincies maar juist in de steden van Jemen, mensen in beweging gekomen. Demonstranten eisen het vertrek van die al zo eindeloos lang besturende president Saleh. Die trommelde veiligheidstroepen op tegen de demonstranten, en ook pro-regeringsbetogers lieten zich gelden. Herhaaldelijk verliepen de onderdrukkingspogingen erg bloedig. Op 18 maart riep de president de noodtoestand uit. Kort daarvoor hadden scherpschutters zeker 42 demonstranten doodgeschoten. Ruim een week eerder had de president een nieuwe grondwet aangekondigd, en er wordt ook herhaaldelijk gesproken over zijn vertrek. Maar het schiet niet bijster op, dus gaat de opstand door. Week na week, maand na maand.

Veel van de demonstranten zijn jongeren, studenten, werklozen en dergelijke. De strekking van hun opstand is dezelfde als eerder in Tunesiè, Egypte, Bahrein en wel degelijk ook in Libië. Inmiddels doen ook meer gevestigde oppositiepartijen mee. Maar die ontmoeten wantrouwen vanuit opstandige jongeren, en dat lijkt me heel gezond. Actievoerders zien politici als laatkomers in het protest, een politiek analist zegt dat al-Jindani, één van die politici, nu mee is gaan doen “om aan de winnende kant te staan in Jemen’s huidige wankele politieke klimaat”, aldus de Christian Science Monitor. Het betreffende artikel citeert ook een jonge werkloze actievoerder, Mohammed Mahmoed. Hij maakt over de coalitie van oppositiepartijen, JMP duidelijk dat ze mee kunnen doen, “maar ze zijn niet de leiders van de revolutie. De revolutie behoort toe aan de jongeren.” En aan arbeiders en andere armen, zo kunnen we daar aan toevoegen. mMar inderdaad: niet aan beroepspolitici.

Tot voor zeer kort steunde de Amerikaanse leiding de president van Jemen, kennelijk ook uit angst dat zijn val de strijd tegen Al Qaeda zou bemoeilijken. Maar ook in hoge Amerikaanse kringen begint men volgens een artikel in de New York Times (gevonden via een liveblog van Enduring America, net als het eerder genoemde artikelvan Scahill) te zien dat de positie van Saleh tamelijk onhoudbaar is geworden. Dat is geen rare inschatting, met een hoge militair die zich tegen de president heeft gekeerd, parlementsleden die weglopen en inmiddels al vier provincies waar het bewind volgens de Saoedische site Arab News feitelijk is opgedoekt. In één ervan heeft de eerder genoemde Houthi-revolte kennelijk de overhand heeft gekregen.

De druk komt niet slechts van studenten en werklozen, regionale opstandelingen en oppositionele politieke partijen. Er is sprake van arbeidersverzet. Een Chinese website, People’s Daily News, bericht over 2000 leraren die protesteerden. Hun salarissen warenn eeen tijd niet uitbetaald, daarom liepen ze betogend naar een regeringsgebouw. Dat was afgelopen zondag. Vandaag lees ik in de NRC: “Vandaag zijn in Jemen winkels, banken en overheidsgebouwen gesloten. In het verarmde land, dat al wekenlang onderhevig is aan demonstraties tegen het regime van Saleh, werd vandaag gehoor gegeven aan een stakingsoproep.” Ook betoogden weer  “tienduizenden demonstranten in de Jemenietische stad Taiz”. Waar niet alleen demonstraties plaatsvinden, maar ook stakingen, wordt de opstand enorm versterkt en krijgt het verzet sterke sociale diepgang. Zoiets kan helpen een laatste zetje te geven, zoals we dat eerder ook in Egypte zagen. Een welkom laatste zetje, om precies te zijn.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: