Indrukwekkende bijeenkomst over arbeiders China

zaterdag 9 april

Inmiddels ruim een week geleden is het alweer: een buitengewoon interessante en indrukwekkende informatiebijeenkomst die ik bijwoonde in Nijmegen. De organisatie was in handen van Doorbraak en de Anarchistische Groep Amsterdam (AGA). Het onderwerp was: arbeidersstrijd in China, in het bijzonder de stakingsgolf die in voorjaar en zomer 2010 in een hele reeks vestigingen van autobedrijven plaatsvond. Hieronder wat indrukken, gedachten, met enkele leestips erin verwerkt.

De avond bestond uit een presentatie van iemand die zich niet alleen grondiog in de situatie heeft verdiept, maar in China had rondgereisd, met mensen ter plekke heeft gepraat en ene ghrote betrokkenheid uitstraalde in zijn presentatie. Hier stond iemand te vcetrtellen over de erbarmelijk lange werktijden van arbeiders, enwiens hele houding comminuceerde dat hij de druk van zoiets fysiek in zijn lichaam voelde terwijl hij erover sprak. Tegelijk was zijn uiteenzetting feitelijk, analytisch, geenszins op verhitte toon gebracht maar eerder enigszins onderkoeld. Een heel enkele keer dacht Ik: het duurt wel láng. Direct daarop was dat gevoel alweer weg, zo gefascineerd was ik. De enige reden dat een íérts korter verhaal zinvol was geweest is, dat er dan wat meer uimte voor discussie was geweest. Nu beperkte de interactie zich voornamelijk tot vragen vanuit het publiek, gevolgd door uitvoerige antwoorden. Reacties van aanwezigen op elkaar – niet alleen heen en weer tussen spreker en publiek – hadden de avond nog iets beter gemaakt dan-ie toch al was.

Wat had de verteller allemaal te vertellen? Veel. Hij ging in op de van staatswege opgelegde scheiding die er onder arbeiders in China bestaat. Enerzijds zijn er de stedelijke arbeiders, wiens recht om er te werken gekoppeld is aan hun woiknrecht en dergelijke. Het zijn als het ware ‘burgers’ van de steden. Daarnaast zijn er migranten. Die komen niet uit andere landen, maar zijn afkomstig van het platteland van China. Daar zijn te weinig middelen van bestaan, en in desteden is grote behoefte aan goedkope werkkrachten in de snel uitbreidende indutriën en andere groeisectoren zoals de bouw. Het aantal van deze mir granten bedraagt tussen de 300 en de 350 miljoen mensen. Ze werken in de steden, net als de stedelijke werkers. Maar ze hebben geen recht op eigen wooinruimte, verblijven in grote aantallen in een soort barakken of woonkazernes. Als ze in dezelfde bedrijven of bedrijfstakken werken als de stedelijke arbeiders, dan in de lager betraalde delen ervan, met (nog) slechtere arbeidsomstandigheden en dergelijke.

De spreker werkte de samenstelling van dit mo igrang tendeel van de Chinese arbeidersklasse verder uit. Veel van de migrantarbeiders zijn vrouw. Maar dat ligt in verschillende sectoren anders: in textielbedrijven zijn gheel veel vrouwen werkzaam, in de bouw zijn het voornamelijk mannen. Duie laatste zijn ook veel meer georiewnteerd op het dorp waar ze vandana komen, vaak met de hoop dat ze ooit terugkeren, met gespaard geld, naar het boerenbedrijf waar ze vandaan komen, soms met de hop zelf een bedrijf te starten. De veelal vrouwelijke arbeiders in allerhande industriën hebben die oriéntatie minder tot niet. Zij voelen dat hun toekomst in de stad is waar ze werken, niet in het dorp waar ze vandaan komen. Nog weer anders is de positie van arbeiders, voornamelijk vrouwen, in de snelgroeiende seks-industrie van bordelen en karaoke-bars, een wereld van erbarmelijke uitbuiting, repressie van staatswege – seks-werk is verboden – en tegelijk het feit dat staatsfunctionarissen zoms zélf bazen zijn van seksbedrijven. Evenmin erg vrolijkmakend zijn de omstandigheden van huishoudelijke werkers, die zich ook nog ieder voor zich staande moeten houden, in islolement, zonder rechtstreeks collega’s om je heen.

De spreker behandelde vervolgens onder meer de stakingsgolf in de auto-industrie, en liet ook fimbeelden met interviews zien. Dat deel van het betoog ga ik hier niet navertellen. Een tweetal artikelen dat ik hierover kan aanraden zijn “Auto Workers Strikes in China: What Did They Win?”, door Boy Lüthje, in Labor Notes, 23 december 2010, en ook “Auto Industry Strikes in China”, door Lance Carter, in Insurgent Notes, 28 oktober 2010 (let wel, die literatuurtips komen vanm mij, daar is de spreker niet verantwoordelijk voor: ) ) Vermeldenswaard is wel dat hij de stakingen in een historische context plaatste, en een vergelijking trok met andere landen met een snelle industrialisatie. In eerste instantie zien arbeiders die van platteland naar strad komen hun leven íéts beter worden vergeleken met hun uitgangssituatie. Mensen werken hard, en ondergana de nieuwe situatie. Na verloop van tijd verandert dan, en zo zie je dat vooral de tweede generatie arbeiders, 10 tot 15 jaar, actie begfint te voeren voor hoger loon en dergelijke. Zo ging het in Europa in de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw, zo gaat het nu in China.

Interessant was ook wat hij vertelde over de officiële reactie. Er was repressie, vooral tegen degenen die gezien werden als actieleiders. Arrestatie en opsluiting was hun straf. Maar de repressie was niet totaal, er was een zekere ruimte voor actie. Er werden ook concessies gedaan. Delen van de elite zien iets hogere lonen zelfs wel als gunstig: dat verhoogt de koopkrachte n daramee d ebinnenlandse vraag naar producten, end aarmee de afzetmarkt voor sommige kapitalisten. Dat vertaalde zich aanvankelijk als relatief veel ruimte om in media over de stakingen te berichten. Maar te ver moest het niet gaan, dat bvracht de ‘stabiliteit’in gevaar. Al snel ging het luik wer dicht.

Maar op termijn is er wel het idee binnen het bestekl dat het handig kan zijn om stakingen enige ruimte te geven, de bestaande vakbond – gewoon een staatsorgaan – iets representatiever te maken, of zelfs de vormiing van nieuwe vakbonden toe te staan e of aan ter moedigen. Een soortgelijk geluid komt van allerlei NGO-figuren Dit past dan in een verhaal waarin China verder gemoderniseerd moet worden, arbeiders in beperkte mate rechten verwerven, onderhandelingen tussen vakbonden en ondernemers/ staat de strijd tussen kapitaal en arbeid moeten reguleren, zodat de scherpe kantjes eraf gaan en de stabiliteit – dat geheiligde wachtwoord van de Chinese elite, zoals van zovele elites – gewaarborgd blijft. De spreker wees op deze dynamiek, en ziet vakbondsvorming van dit type dan ook niet als stap cvooruit in werkelijk onafhankelijke arbeidersstrijd met een dynamiek die het kapitalisme kan overstijgen.Van dit soort organisatie van arbeiders – het in vele landen gangbare soort vakbonden vakbonden – op deze manier werd de spreker dus niet enthousiast. Hij wees op de noodzaak van zélforganisatie van arbeiders, waarmee ze hun strijd maximaal in eigen hand houden. Dat soort organisatie – vaak langs lijnen van mensen die elkaar kennen – is er al, en werd in de stakingen voelbaar.

Hoezeer hij gelijk heeft met het wijzen op de systeembevestigingen dynamiek die gevormd wordt door erkend overleg tussen arbeidersvertegenwoordiging en ondernemers, drong een handvol dagen na de bijeenkomst extra tot me door. Toen zag ik namelijk een artikel in de New York Times van 6 april. Schrijver ervan is Hang Dongfeng, iemand die al jaren lang opkomt voor arbeidersrechten, en die ene plek probeert te geven binnen een geliberaliseerde versie van het Chinese kapitalisme. Hij zette in het stuk uiteen hoe met stakingsrecht, gecombineerd met het recht op collectieve onderhandelingen, beter af zijn. Hij beklemtoont echter ook dat ondernemers er iets aan hebben: overleg kan veel stakingen voorkomen en bespaart dus een boel productieverlies voor bedrijven. Ook de overheid profiteert. “De autoriteiten mogen nerveus zijn over het overdragen van macht aan de arbeiders, maar ze dienen in gedachte te houden dat door dit t de ontwikkeling van meer harmonieuze arbeidsverhoudingen zouden helpen, hetgeen zou kunnen leiden tot het doel van de Communistische Partij van het scheppen van een meer welvarende, stabiele en harmonieuze maatschappij.” Het artikel heeft als kop: “Liberate the Workers”, ‘Bevrijdt de Arbeiders!’ Precies bevrijding van arbeiders vindt in dit onderhandelingsplaatje níét plaats. Arbeiders blijven loonslaven, met ietsje meer speelruimte en ietsje minder repressie, maar tegelijk met allerlei bindingen en illusies die met dit soort inkapseling gepaard gaan.

De spreker sloot af met enkele gedachten en wat discussie over de vraag hoe mensen in bijvoorbeeld Nederland zich met de strijd van arbeiders in een land als China kunnen verbionden, hoe solidariteit een invulling kan krijgen. Hij bepleitte een wezenlijk andere houding dan die van vele NGO’s die arbeiders in bijvorbeeld China vornamelijk benaderen als slachtoffers die geholpen moeten worden. Arbeiders zijn, in de visie van de spreker, echter in de eerste plaats mensen die zélf opkomen voor verbeteringen, die niet passief en daarmee hulpbehoevend alles altijd maar ondergaan. En zo is het ook. Solidariteit met strijdende mensen is iets anders dan hulp bieden aan zielige mensen.

Het inzicht dat verbetering van het levenspeil voor Chinese arbeiders ook nog eens gunstig is voor arbeiders inlanden als Nederland – hoe kleiner het loonverschil, hoe minder effectief het ondernemersdreigement ‘als jullie te veel eisen, verplaatsen we de boel naar China’- immers is. Solidariteit is praktisch om de positie van arbeiders overal te versterken en verbeteren. Dit inzicht – anders verwoord, ik heb geen notulen gemaakt… – kwam vanuit het publiek naar voren en werd door de spreker onderstreept. Hoe dat praktisch vertaald moet worden is geen glashelder en in detail uitgemaakte zaak. De bijeenkomst bood, wat dit en allerlei andere zaken betreft, veel stof tot nadenken.

miniem bijgewerkt direct na plaatsing (datum toegevoegd)

Advertenties

2 Responses to Indrukwekkende bijeenkomst over arbeiders China

  1. Emil schreef:

    Mooi verslag! Vreemd genoeg vind ik op de Doorbraak of AGA sites geen verslagen.

    Ik onderschrijf het punt dat we vooral internationale solidariteit moeten bouwen. De werkende klasse is immers een globale klasse juist omdat het kapitalisme een globaal systeem is. Gaat het goed met de arbeiders in China, hebben wij meer mogelijkheden om het goed te laten komen met ons en vice versa.

    Wat betreft de praktische vertaling van dergelijke structurele internationale solidariteit hebben we, wat mij betreft, een internationale partij nodig, zeker hier in Europa, met de realiteit van de EU, is een trans-Europese vorm van organisatie steeds meer aan de orde van de dag, bittere noodzaak willen we tot een positief alternatief op het kapitalisme komen.

    Maar jij bent natuurlijk geen partij-liefhebber meer 🙂 Ik zal op dat vraagstuk een andere keer dieper ingaan: het soort partij dat we nodig hebben, dat overigens behoorlijk verschilt van de huidige realiteit van sekten die nu de linkerzijde domineren.

    Het was een beetje jammer dat het zo verschrikkelijk uit de buurt was, ik had er graag bij willen zijn. Wellicht de volgende keer toch maar eens de lange treinrit overwegen!

  2. Lucia schreef:

    Hoi Emil,

    Hier http://www.doorbraak.eu/?p=5516 vind je nog een korte beschouwing van Doorbraak zelf.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: