Demonstratie 12 mei: observaties… en kómen he?

woensdag 11 mei

De demonstratie van 12 mei tegen het politiegeweld in Utrecht op 1 mei heeft inmiddels bemoedigend veel ondersteuning gekregen, via oproepen uit heel verschillende hoek. Zo zijn er diverse anarchistische groeperingen die deelname aanmoedigen: de Anarchistische Groep Amsterdam (AGA), de Anarchistische Groep Nijmegen (AGN), de Vrije Bond, de Anarcho-Syndicalistische Bond (ASB) (1). Anti-autoritair linkse groepen  zijn erbij, Doorbraak en Griekenland Is Overal om precies te zijn. De Kritische Studenten Utrecht en  ook die in Nijmegen en Arnhem hebben de oproep geplaatst. Yvonne’s Blog heeft een actie-oproep en ook nog een aardige open brief aan de politie voor de gelegenheid. Socialistisch Alternatief roept op, de Internationale Socialisten verwerkten een oproep in een artikel over één mei en namen de actie ook in de agenda op, Grenzeloos heeft van de 12-mei-demonstratie melding gemaakt in de agenda. Anarchiel – ondanks de verwantschap in naam een heel ander soort politiek – roept tot de actie op. Het overzicht is niet compleet. Maar dat is het overzichtje op Indymedia, waar ik een deel van het bovenstaande aan ontleend, ook steeds minder. Al met al is er sprake van een betrokkenheid die een flink buiten de bij dit soort actie gangbare netwerken treedt. Bemoedigend!

Hoopgevend is ook de houding van mensen uit de buurt waar op 1 mei de demonstratie keer op keer zo kwaadaardig is aangevallen. Er verscheen al eerder een brief van buurtbewoners over het politieoptreden. Actievoerders doen zelf ook stappen in de richting van de buurt. De Anarcho-Syndicalistische Bond hing posters op langs de route van de 1-mei-demonstratie, waarin ook een oproep voor 12 maart in is verwerkt. Afgelopen zaterdag trokken enkele mensen, onder meer van de AGN, de buurt in om een brief vanuit de 1-mei-organisatiegroep te verspreiden waarin mensen om getuigenverklaringen en dergelijke over 1 mei werd gevraagd. Allemaal kleinschalige maar belangrijke pogingen om de muur tussen betogers en buurtbewoners, demonstranten en bevolking – een muur die door ME-ers op 1 mei vrijwel letterlijk werd neergezet – te doorbreken, van beide kanten. Dat doorbreekt het isolement van demonstranten tegenover de staat. Het drukt ook uit dat mensen buiten de demonstratie zelf merken dat we dingen gemeen hebben tegenover de machthebbers. Hoe meer die zaadjes van solidariteit  gezaaid worden en ontkiemen, hoe beter voor ons allemaal.

Intussen nadert 12 mei met rasse schreden. Er duikt in de aanloop af en toe frictie en meningsverschil op tussen actievoerders. Dat is op zioch niet zorgelijk, zo gaat dat als uiteenlopende mensenmet heel verschillende opvattingen zij aan zij in actie komen. Maar sommige van de wrijvingspunten zijn de moeite waard om nader op in te gaan.

De oproep voor de demonstratie kwam vanuit een initiatief dat zich Our Rights-Now noemt. Het betreft hier kennelijk een ad-hoc-groep die er voor kiest om verder anoniem te blijven. Dat roept wel vragen op, ook bij mij: ik weet graag met wie ik te maken heb, om beter te kunnen bepalen wiens oproep ik help verspreiden, hoeveel verbondenheid  ermee en vertrouwen erin ik heb. Maar de zaak is zo belangrijk, de eerste oproep op zich zo glashelder, dat ik het niet heel belangrijk vind, z;eker niet belangrijk genoeg om er een obstakel voor deelname en verdere verbreiding in te zien. Hoe de demonstratie wordt, bepalen immers niet de initiatiiefnemers op zich, maar alle deelnemers van de actie zelf. Zaak is allereerst dat er veel van die deelnemers zijn.

De oproep veroordeelde met name “het politiegeweld”, en sprak van het “buitenproportionele politieoptreden” vorig jaar en de “excessieve wijze” waarop er “met onze rechten wordt omgesprongen”. Het ging dus om iets buitensporigs, om een politie die aanvaardbare grenzen verre te buiten is gegaan. Voor veel  mensen, ook voor mij,  is dat niet genoeg, er is echt meer aan de hand. Ik wijs de rol van de politie zélf af, ook als dat volgens officiëel-democratische normen ‘proportioneel’ is. De politie is er om ons eronder te houden, en zou in een werkelijk vrije maatschappij niet eens bestáán.

Toch is het wel slim dat de oproep zich tegen het politiegeweld keert, niet tegen de politie als zodanig. Dat maakt het immers mogelijk om met een grotere groep – met name ook van mensen die tot aan 1 mei de politie nog het voordeel van de twijfel gaven maar nu een stuk kritischer zijn geworden, zonder de politie meteen totaal af te wijzen – samen te demonstreren tegen de politiegrofheid. Zo zijn we met meer, en dat maakt ons allemaal sterker. Binnen die bredere groep kunnen anarchisten dan hun radicaler visie, met daarin een frontale afwijzing van de politie als zodanig, naar voren brengen. Zonder medestanders tegen politiegeweld en burgemeester Wolfsen heeft dat geen zin, dan blijft de anarchistische kritiek geïsoleerd en weinig effectief.

Anders light het met een latere oproep van hetzelfde initiatief. Daarin werd met nadruk tot een vréédzaam protest opgeroepen. geweld speelt de politie in de kaart en bederft de boodschap dat het de politie is die voor geweldsescalatie verantwoordelijk is. Op zichzelf is dat geen onredelijke houding, ook al wijs ik geweld bepaald niet onder alle omstandigheden af. Dat Our Rights-Now een voorkeur uitspreekt voor vreedzaam actie voeren, is dus best. Aan ieder van ons om onze houding te bepalen. Maar ik denk dat een fel, weerbaar maar niet bij voorbaar gewelddadig protest tactisch inderdaad het slimste is. Ik accepteer overigens dat anderen daar anders iover denken.

Wat echter nadrukkelijk niet in de haak is, dat is de volgende zinsnede uit die oproep: “Our Rights-Now veroordeelt dan ook elke vorm van geweld of gewelddadig handelen van demonstranten of sympathisanten tijdens de DEMO van donderdag 12 mei”. Zoals het daar staat, betekent het dat demionstranten dus door o initiatiefnemers verooordeeld worden als ze zich zelfs maar verdedigen tegen aanvallen van ME en arrestatieteams! Als demonstranten terugvechten, of dat nu is met stenen of in lijf-aan-lijf-gevechten, laat de initiatiefgroep ze in de kou staan! Na kritische vragen nuanceerde de groep dat welioswaar: ‘zelfverdediging is geen geweld’. Maar dat is ontwijkend gedraai dat buiten de demonstratie niet makkelijk zal worden begrepen. Wat er uitziet als geweld, ook al is het reactief, dat ís geweld. Zó zullen media, maar ook sympathiserende omstanders, het woord ‘geweld’ opvatten. Het is zinloos om het woord te herdefiniëren zodat geweld van onze kant, als antwoord op een aanval opeens geen geweld meer is. Veel beter is het om het recht op zelfverdediging gewoon te erkennen, ook als we ons genoodzaakt zien om letterlijk terug te slaan. Dat is dan geweld, ja. Rechtmatig geweld.

Er is nog iets diepers. Veroordelingen vooraf – óók van aanvallend geweld! – zijn zelden slim. Het drijft in de publiciteit bij voorbaat al een wig tussen ‘goedwillende demonstranten’ enerzijds, ‘relschoppers’ anderzijds. Dat speelt de tegenstander bij voorbaat in de kaart, en verzwakt ons allemaal. Het is erg genoeg als de tegenstander ons probeert te verdelen door si sommigen van ons te criminaliseren. Dat mensen van onze kant dat zelf bij voorbaat al doen – bewust of onbewust – is echt een klap in het gezicht.

Bovendien: je weet van te voren niet wat er gebeurt! Veroordeling heeft pas enige zin als er iets concreets is gebeurd, als de omstandigheden en de context duidelijk zijn. Dat kan sowieso alleen achteraf, niet van te voren. Op élke strategische en tactische regel, óók op die van ‘geen aanvallend geweld bij vreedzame demonstraties ‘, zijn uitzonderingen denkbaar. Van te voren een categorische veroordeling ervan uitspreken is niet slim en niet juist. Veroordelingen achteraf overigens doorgaans ook niet – het wordt tegen de actie gebruikt – , maar dan weten we tenminste iets méér. Ik vermoed dat de veroordelingszin niet kwaadaardig is bedoeld, ik zie er vooral een uiting van haast en van overbezorgdheid in. Maar een fout blijft het, en daar kan maar beter van geleerd worden.

Hoe de actie daadwerkelijk zal verlopen? Dat hangt van allerlei dingen af. Our Rights-Now heeft voor oproepen gezorgd maar de actie verder niet praktisch ingevuld. Er is dus ruimte voor mensen om eigen dingen te doen. Zelf hoop ik dat mensen iets met het gegeven ‘biljartballen in sokken’ doen, maar ik heb zelf geen gelegenheid om dat nader uit te werken. Intussen heeft AK Utrecht zich opgeworpen om de gang van zaken te faciliteren. De groep zorgt voor sprekers, voor een arrestantengroep, en roept op om als de gemeenteraad begint met vergtaderen, een half uur lang lawaai te maken om ons protest te laten horen.

Er was op Indymedia al snel wat kritiek op dat AK Utrecht-initiatief: het zou de actie meteen in de radicaal-linkse hoek trekken. Ik vind de kritiek niet overtuigend. In de eerste plaats kómt de ruggengraat van de actioe zonder twijfel uit diverse linksradicale netwerken en groepen. Dat kun je camoufleren, maar mensen zijn gemiddeld gesproken niet achterlijk en trappen daar niet in. Verder is het juist prima als een groep met zo’n initiatief tot nadere invulling komt. Niemand hoeft daar aan mee te doen, AK Utrecht geeft geen immers orders of zoiets, en beweert ook niet namens de hele  demonstratie op te treden. Een zekere greenspotvraagt zich af: “een breed gedragen demo die nu opeens opgeeist wordt door de linhks radicaale beweging AK utrecht?” Maar AK-Utrecht eist niks op. Het draagt alleen bij aan de actie.  Het is juist goed en aardig dat groepen met zulke initiatieven komen. Daar is ruimte voor, AK Utrecht benut die ruimte, voor zover ik kan zien op positieve wijze. Een arrestatiegroep is bijvoorbeeld geen overbodige luxe, en andere groepen, ook de initiatefnemers kkennelijk, hadden daar nog niet in voorzien. Laten we blij zijn met de verschillende bijdragen uit verschillende kringen.

Beslissend wordt uiteindelijk met ghoeveel we zijn, en met welke bijdragen we allemaal zelf – gezamenlijk en ieder van ons – komen. Er zullen leuzen tegen de politie weerklinken. Dat is goed, nuttig en juist, want de politie heeft met haar brute optreden de woede van velen gewekt, en die woede zullen we laten horen ook. Hopelijk klinken er echter ook leuzen die verwijzen naar achterliggende sociale problemen. De 1 mei demonstratie kwam op voor een “radicaal andere wereld”. De politie probeerde dat geluid gewelddadig te verstoren. Juist ook op 12 mei moeten we dat geluid weer extra laten horen. We klagen de politie aan, maar ook de rijken en machtigen en hun systeem waarmee ze leven van onze ruggen, onze rechten vertrappen, onze voorzieningen slopen en ons van stukken inkomen beroven waar ze maar kunnen.

En we klagen de verantwoordelijkek bóven de politie aan! Eén van de eisen die ik graag luid en duidelijk wil uitschreeuwen op 12 mei is de eis dat burgemeester Wolfsen aftreedt. Onder zijn verantwoordelijkheid heeft de politie huisgehouden, hij is opdrachtgever/ mede-aanjager ervan, of hij nu elke klap en arrestatie afzonderlijk gewild heeft of niet. Onder zijn leiding hebben agenten overtredingen en misdrijven begaan – zelfs volgens de wetgeving die ik niet maar jij wél rechtmatig acht – , tegen rechten en vrijheden en tegen de lichamelijke integriteit van mensen.

Ja, ik weet het, it goes with the job, het is geen persoonsgebonden criminaliteit die Wolfson op 1 mei bedreef. Een andere burgemeester doet soortgelijke dingen. Toch is aandringen  op Wolfsens aftereden zinnig. het wijst allereersteen verantwordelijke aan. En als het lukt gaat er een signaal van uit: politie loslaten op demonstranten kan ongunstig uitpakken voor bestuurderscarrières. Protest dat sterk genoeg om een burgemeester ten valm te helpen brengen is protest dat sterk genoeg is om die boodschap voelbaar te maken. Onderdrukking keert zich zo, als we onze kracht vinden, opbouwen en gebruiken, uiteindelijk tegen de onderdrukkers zelf. En onze kracht vinden en gebruiken betekent: komen naar de actie op 12 mei als je ook maar enigszins kunt.

(1) Het is niet dat ik niet rechtstreeks door wil linken naar de ASB-oproep zelf. Maar de desbetreffende link voert niet naar de oproep, maar naar een vrijwel lege pagina. Doorlinken daarna leek me niet erg zinvol, zolang daar nog iets fout is. vandaar alleen de link naar de algemene pagina van de site.

Advertenties

One Response to Demonstratie 12 mei: observaties… en kómen he?

  1. madeliefje schreef:

    ik was er vanmiddag, heb genoten van de sfeer, ik was stom verbaasd dat er zo weinig politie was, zelfs kon ik met andere mensen een groot spandoek ophangen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: