‘Echte democratie nu’ – aspecten van diverse acties

Zondag 29 mei

De manifestratie voor ‘Echte Democratie Nu’ vandaag op de Dam in Amsterdam was, zo te zien aan foto’s en Facebook-berichtgeving,  geen enorm groot maar wel een redelijk levendig gebeuren. De actie kwam voort uit de protesten die al meer dan een week plaatsvonden uit solidariteit met de pleinbezettingen in Spanje. Tegelijk was de actie, net als soorgelijke (voorgenomen) manifestaties in onder meer Groningen en Maastricht, onderdeel van pogingen om ook in Nederland zo’n actiegolf voor democratie en tegen bezuinigingen te ontketenen. Dit veelal onder het etiket ‘Nederlandse revolutie, #Dutchrevolution en dergelijke.

Uit de fotoreeksen die ik bij AT5 zag, is op te maken dat enkele tientallen betogers zich bij het monument op de Dam hadden verzameld. Op Facebook lees ik dat er rond de tweehonderd mensen waren, maar zoveel zijn er op foto’s althans niet te zien. Actievoerders hadden allerhande borden en doeken. De ene fotoreeks vertoont onder meer: “Hun strijd, onze strijd, solidariteit”, “Wake up”, “dit is hun democratie – wij willen nu echte democratie” –  tekst bij een foto van politiegeweld, ik vermoed uit Barcelona -, flink wat teksten in het Spaans. “Stop Violencia”, is bijvoorbeeld te leden, op een foto van de andere reeks. “Stop geweld”. Dat sloeg ongetwijfeld op het politiegeweld tegen mensen van een actiekampt in Barcelona, gisteren. De manifestatie vandaag was ook dáártegen een protest. Een foto op Indymedia laat nog wat mensen zien met een prachtig rood spandoek: “The world is burning,. joint the fire – dignidad rebelde”.

Enkele tientallen, hooguit tweehonderd, actievoerders zijn voor een vrij spontane, op korte termijn georganiseerde, actie niet heel slecht. Maar de “grote manifestatie” die in de oproep stond aangekondigd, was het niet, tenzij we de ambities wel heel erg omlaag schroeven en alles boven de twintig al ‘groot’ noemen. Ik denk dat het van tevoren aankondigen van zoiets als zijnde een ‘Grote Demonstratie/ Manifestatie’ niet heel verstandig is, omdat het contrast tussen realiteit en gewekte verwachtingen in het nadeel van de actievoerders werkt. We maken ons met zoiets nodeloos kwetsbaar. Onszelf hypen is een verkeerde methode waarmee we onszelf in de vingers snijden, en ik heb het gevoel dat hier nu enigszins sprake was.

Dat de opkomst niet massaal was, is ondertussen op zichzelf geen drama, maar behoeft wel wat verklaring. Het regenachtige weer zal hebben meegespeeld. En ik denk dat een aantal mensen die anders misschien gekomen zopuden zijn, vandaga in Enschede tegen neonazi’s aan het betogen waren. Enorme  aantallen verschil maakte vooral dat laatste ongetwijfeld niet, maar het kan wel invloed hebben. Er is echter wel iets meer aan de hand dan deze externe relatief toevallige factoren Nadat er al een aantal dagen solidariteitsacties naar Spaans voorbeeld zijn gehouden in Amsterdam, is het duidelijk dat er van een snelle groei van deelname geen sprake is. Vorige week demonstreerden enkele honderden mensen op de Dam, méér dan vandaag. Het begin van een beweging voor meer democratie in Nederland wekt de indruk toch enigszins te stagneren.

Dat heeft redenen, en die komen misschien beter in beeld als we over de grenzen heen kijken, naar landen waar de beweging wel kracht, vaart en omvang heeft. In Spanje begon het, en uit dat land is ook de leus, voor ‘Echte Democratie Nu’ overgenomen. Die leus is daar een reactie op een parlementair bestel waar twee partijen beurtelings regeren en in grote lijnen eenzelfde beleid voerden. De wet dieinternetvrijheden aantast, werd door zowel PSOE als door PP gesteund, en het is die wet die één van de aanleidingen voor het protest vormde. De bezuinigingen worden door beide partijen gedragen, en het is precies het bezuinigingsbeleid en de recessie, met een jeugdwerkloosheid die tegen de 50 procent loopt, die heel veel woede heeft gewekt. Die woedde voedt de protesten. ‘Echte Democratie Nu’ is in die context een schreeuw tegen die ‘democratie’ van twee partijen die zich samen tégen de rechten en belangen van de bevolking keren. Het is klaarblijkelijk iets waar zeer veel mensen zich in herkennen en ongetwijfeld ook een eigen invulling aan geven.

In Griekenland speelt iets soortgelijks. Daar is vrijwel de hele gevestigde politiek voorstander van het op hol geslagen bezuinigingspolitiek die doorgedrukt wordt om Griekse en internationale financiële instellingen en Europese regeringen tevreden te stellen. Om een ‘Echte Democratie Nu’ roepen is in zo’n context een oproep tegenover de politici die lonen en pensioenen slopen, staatsbedrijven verkopen, zich niets aan de bevolking gelegen laten liggen en de zin doen van grote ondernemers. De weerzin tegen dat bezuinigingsbeleid wordt uitgedrukt in een weerzin tegen de politici die dat beleid do0orzetten, en een roep om een democratie waarin mensen van dat soort politiek gevrijwaard blijven. Niet zo vreemd dat juist in Griekenland er dan ook een bezetting van het Syntagmas-plein in Athene plaatsvond die dagen aanhield en duizenden mensen als deelnemer zag.

Opvallend is dat daar de beweging flink radicaler aan het worden is. Al de eerste dag was er een oproep aan álle politici om te vertrekken. Inmiddels hebben pleinbezetters in een assemblee ook besloten om de leus bij te stellen. Die luidt nu: “Directe democratie nu!”, waarmee  een forse stap vooruit is gezet. Hier zou direct of indirect anarchistische invloed een rol kunnen spelen; Griekenland heeft een omvangrijke anti-autoritair revolutionaire beweging. Maar het is sowieso een redelijk logische volgende stap in een situatie waarin de representatieve democratie zich zo frontaal aan de kant van grote bedrijven, en tegenover de bevolking, opstselt. Waar vertegenwoordigers vrijwel automatisch tegenover de bevolking stellingnemen, kan er een moment komen dat een flink deel van die bevolking zegt: we rekenen op niemand, we doen het zélf wel.

In Nederland – zo heb ik althans de indruk – ontbreekt dat acute gevo0el van een gevestigde democratie die zich tegen de bevolking keert weliswaar niet geheel. Maar het is buiten de gangbare kringen van actievoerders wel veel minder sterk, minder overheersend. Wat mensen hier boos aan het maken is, dat zijn de bezuinigingen van dit specifieke kabinet. Dat zijn bezuinigingen die er bepaald niet om liegen, en die steeds verder om zich heen grijpen. Maar ze worden ook gehekeld door een deel van de politici zélf, door de linksere oppositiepartijen. Ik geloof zelf dat die partijen, als ze zouden regeren, soortgelijke bezuinigingen zouden doorvoeren, met wat andere accenten hier en daar. Op hen rekenen in het verzet tegen bezuinigingsbeleid is niet bepaald verstandig. Maar dat is mijn mening, het is kennelijk – nog? – niet het gevoel van heel veel mensen. Het idee dat de SP de bezuinigingen kan helpen stoppen, en dat zelfs de PvdA er enigszins een rem op zet, is nog wijd verbreid.

In zo’n context richt de woede zich vooralsnog niet tegen een vrijwel complete democratie die de bevolking miskent, maar tegen een déél van de partijen, namelijk de regeringspartijen plus de inmiddels twee uiterst rechtse gedoogclubs. ‘Echte Democratie Nu’ zou in Nederland momenteel wel eens niet de meest geschikte leus kunnen zijn om de woede tegen een rechtse regering aan te boren en te verwoorden. ‘Red onze voorzieningen!’ zou wel eens een betere ingang kunnen bieden, met betere vooruitzichten voor uitbreiding van de strijd. Deze observatie doet opzichzelf niets af aan de waardevolle inzet die ook in de actie van vandaag tot uiting kwam. Voor uitbreiding van dit soort acties is echter iets meer nodig dan het overnemen van iets dat in andere landen werkt, maar nog niet noodzakelijkerwijs overal een recept voor succes is. Dát de acties uitbreiding verdienen, stata wat mij betreft wel vast.

Advertenties

One Response to ‘Echte democratie nu’ – aspecten van diverse acties

  1. John van Dijk schreef:

    vandaag worden er op de facebook pagina’s al een aantal discussies gevoerd omde strijd breder te trekken dan alleen “echte democratie”.
    ER word nu opgeroepen tot solidariteit met bijvoorbeeld de stakende OV en andere groepen zoals studenten en de kunst en cultuur sector.

    Ik denk inderdaad dat in Nederland op dit moment alleen roepen om echte democratie niet al te veel te weeg zal brengen, onder andere door de door jou aangestippelde punten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: