Tegen hel op aarde in Brazilië en Peru

donderdag 2 juni

De hel op aarde heeft allerlei gezichten, zoals ik gisteren ook al schreef. Soms lijden mensen onder de grootse successen van de beschaving, zoals daar zijn: loonslavernij en semi-dwangarbeid van migranten, zwaarbvewapende veiligheidsdiensten en militair en mer van dat fraais. Dat geldt voor staten aan de Arabische golf. Soms echter is het niet de volledige beschaving-in-werking die funest is, maar de beschaving-in-opmars. De zegeningen daarvan zijn zichtbaar en voelbaar in diverse Zuid-Amerikaanse landen. Nogal wat mensen bedanken krachtig en zeer terecht voor deze zegeningen.

Brazilië is zo’n land. Dat kent een moderne, snelgroeiende kapitalistische economie, met steden, autofabrieken, krottenwijken en eindeloze soapseries op TV. maar het land heeft ook een binnenland, met ogenschijnlijk eindeloze, dunbevolkte regenwouden, een enorme natuurlijke rijkdom van planten en diren, tevens een woongebied van Indiaanse gemeenschappen. De eindeloosheid van die regenwouden is inderdaad slechts ogenschijnlijk. Commerciële houtkap doet de omvang van die bossen snel slinken, bedreigt dieren en planten met uitroeiing, draagt bij aan ontregeling van het klimaat en ontneemt oorspronkelijke bewoners de gebieden waar ze leven. Zij staan voor de ‘keus’: steeds verdere terugtrekking in steeds kleinere regenwoudgebieden; of ‘aanpassing’ aan de beschaving die hen vervolgens in armoedige krottenwijken laat wegkwijnen, pardon ‘integreren’. Sommigen wijzen deze keus af, en vechten terug.

De Braziliaanse staat reikt intussen de houtkappers, ontginners, de verwoesters van natuur en van Indiaanse gemeenschappen, de helopende hand. Zo is de Kamer van Afgevaardigden van het parlement vorige week akkoord gegaan met een nieuwe wet op de houtkap. Helemaal rond is de wet nog niet, de Senaat moet er nog over stemmen. De wet is rampzalig. Momenteel moeten grondbezitters nog 80 procent van hun land overlaten aan het regenwoud; ze mogen dus 20 procent ontginnen. De nieuwe wet bepaalt dat deze percentages verlaagd worden, en geven dus meer ruimte aan de houtkap. Bovendien regelt de wet ook nog amnestie voor mensen die de oude regels ontdoken. “Natuurbeschermers waarschuwen voor een milieuramp”, schrijft Trouw. Het blad voegt er aan toe dat linkse parlementsleden van de PSOL zeggen dat grootgrondbezitters parlementariërs hebben omgekocht.

ER is meer legale milieuverwoesting in de  maak in ghet land. Vandaag gaf de milieudienst van de Braziliaanse staat groen licht voor een enorme stuwdam, de op twee na grootste ter wereld. Die zou nodig zijn voor de opwekking van energie. Maar de dam gaat naar schatting 500 vierkante kilometer onder water zetten, en 50.000 bewoners van het gebied moeten weg. Indiaanse gemeenschappen worden weer eens bedreigd, net als het regenwoud waarin zij leven. Het getouwtrek rond de dam duurt al dertig jaar, er is flink protest en er loopt opok nog een juridische procedure om de zaak toch nog stil te leggen. Maar het is duidelijk dat verdedigers van het regenwoud, en bewoners van het gebied, tegenover een zeer sterke tegenstander staan.

Protest en verzet tegen dit soort aanslagen op natuur, milieu en gemeenschappen van mensen die in deze gebieden wonen en leven is er. Maar protest en verzet zijn riskant, soms levensgevaarlijk. De afgelopen week zijn twee milieu-activisten vermoord in  een natuurreservaat. Een activist die zich keerde tegen illegale houtkap werd eveneens vermoord in een ander deel van het Amazonegebied. De Braziliaanse staat belooft bescherming. Maar diezelfde staat geeft ruim baan aan precies het soort commerciële activiteiten waar het soort actievoerders dat omgebracht is, tegen vochten. Bovendien hebben grondbezitters en dergelijke geld om politieke invloed te kopen. Erg veel hulp zal de Brazilaanse staat dan ook wel niet bieden aan  strijders tegen de eltites wiens belangen door die staat worden behartigd. Maar een vertoon van begaanheid van overheidswege staat natuurlijk wel, tja… beschaafd.

In de verdediging van natuurlijke rijkdommen en leefgebieden zijn Indianen, arme boeren, solidaire mensen, milieu-activisten dan ook op zichzelf aangewezen. Een soms hardhandige zelfverdediging tegen de oprukkende beschaving – ik zet er bewust geen aanhalingstekens omheen vandaag, dit ís de beschaving – is nodig, en vindt ook plaats. Survival International, een organisatie die betrokken is bij de strijd van in stamgemeenschap levende volkeren, berichtte vandaag over een voorbeeld daarvan. Yanomami-indianen protesteerden tegen corruptie in de gezondheidszorg, in het bijzonder tegen een nieuw hoofd van de gezondheidsdienst onder de inheemse bevolking, een man die zijn baan aan politieke connecties dankt, niet aan affiniteit met de betrokken bevolking. Uit protest namen Yanomami een vliegtuig met gezondheidswerkers in beslag. Ik vond dit nieuws via Counterpunch.org.

Voor een voorbeeld van veel grootschaliger protest ga ik naar een ander Zuidamerikaans land, naar Peru. Vlakbij de Boliviaanse grensd wil een Canadees bedrijf een zilvermijn aanleggen. Heel veel mensen, veelal Aymara-indianen uit de omgeving zijn daar erg boos over. Mensen vrezen watervervuiling vanwege de mijnbouw. Een bewoner zegt: “de predident heeft ons gebied verkocht zonder ons te raadplegen.” Tienduizend mensen blokkeren al enkele weken toegangswegen. Mensen richtten hun woede op ene belastingkantoor, op banken en dergelijke. Actievoerders dreigen met het boycotten van de tweede ronde van de presidentsverkiezingen op 5 juni.

Het conflict gaat over veel méér dan die ene voorgenomen zilvermijn. Andere mijnbouwbedrijven kijken bezorgd  hoe dit gaat aflopen. Mijnbouw is belangrijk voor de economie van Peru, maar wordt vaak doorgedrukt tegen de plaatselijke bevolking in. Eerder dit jaar heeft de regering al een kopermijnproject stopgezet. dat gebeurde na botsingen tussen protesterenden enn politie – botsingen die toen drie  demonstranten het leven kosten. Hopelijk leidt het protest tegen de zilvermijn ook tot het afblazen van het project – en hopelijk gebeurt dat dan zónder dat er doden vallen. Dat zou een welkome tegenslag zijn in die ogenschijnlijk onstuitbare opmars van de hel op aarde, waar dit soort mijnprojecten een frontlinie van vormen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: