Praag, Boedapest, Londen… Tilburg?

vrijdag 17 juni

Protesteren tegen bezuinigingen… het is internationaal een ware en welkome trend, een rage, lijkt het wel. Maar het is tegelijk ook hoognodig, want het gaat hier om protest tegen beleid dat zeer grote aantallen, veelal wetsbare mensen, pijn doet. Of je nu je baan kwijt raakt, straks niet meer met de inmiddels wegbezuinigde bus kunt, je medische behandelig zelf moet betalen met geld dat je niet meer hebt, of dat je pensioen of loon verlaagd wordt, je studiebeurs aangevallen wordt… het zijn allemaal aantastingen va broodnodige voorzieningen. En het zijn allemaal redenen om in verzet te komen. Dat dit ook daadwerkelijk gebeurt, is goed en juist en terecht. Dat het in Nederland nog iets minder heftig toegaat, is waar. Maar dat is reden te meer om protesten in andere landen aandachtig te volgen, solidariteit ermee tot uiting te brengen… en intussen de vuurtjes hier, bijvoorbeeld in Tilburg, ook op te helpen stoken.

Laten we intussen even enkele andere landen langslopen. Tsjechië. In de hoofdstad Praag vond vandaag een vakbondsprotest plaats,  met onder meer een demonstratieve optocht. Volgens de politie namen daar 2000 mensen aan deel.  De minister va financiën kreeg onderweg eieren en tomaten naar zich toegegooid. Tegelijk lag een deel van het openbaar vervoer er plat, vanwege een staking van personeelsleden. De acties waren een protest tegen maatregelen in de pensioenvoorziening, het belastingstelsel, de gezondheidszorg en de sociale zekerheid.

Er staat nog meer actie op het programma. Komende maandag houden vakbonden een staking tegen het regeringsbeleid. Die is verboden, omdat de staking niet tijdig is aangekondigd, zoals wettelijk voorgeschreven. De regering dreigt met schadeclaims. maar de vakbonden huden vooralsnog hun rug recht en zetten de staking gelukkig door. Het recht van arbeiders laat zich niet zomaar met procedurele voorwaarden aan banden leggen. Degenen die in 1989 de stalinistische dictatuur omver demonstreerden en ook -staakten, deden dat toch niet om het stakingsrecht vervolgens zo uitgehold te zien worden?

We gaan een land verderop kijken, in Hongarije. Daar zag het eruit als  een vrolijke boel. Daar, om precies te zijn in Boedapest, betoogden 10.000 mensen. Opvallend was de vorm van het protest.  Veel mensen hadden zich uitgedost als clown, en sommigen spraken zelfs van een “clown-revolutie”. Zo reageerde men op een opmerking van premier Orban. Die had gezegd dat hij wel zijn “secretaris voor clown-zaken” zou sturen als onderhandelaar.

Het ging om een wat merkwaardig samengestelde menigte, om een protest van mensen in overheidsdienst, waaronder politiemensen, brandweerlieden en soldaten. Ze protesteren tegen de verhoging van de pensioenleeftijd, een verhoging die de rechtse regering ook nog eens met terugwerkende kracht doorvoert. Op zich heb ik overigens met politiemensen en beroepssoldaten geen verbondenheid: hun ‘werk’ staat tegenover de rechten van arbeiders en dergelijke, en verdient een beloning van nul komma nul, inclusief pensioen. Voor brandweerlieden ligt dat natuurlijk anders, die doen goed en nuttig werk, net als veel ambtenaren. Dat mensen uit ál deze categorién boos zijn over hoe ze dor de regering worden behandeld, is logisch. Het protest kan de regering wel verzwakken, ook al maken  die foute ordehandhavers er deel van uit, en aanstekelijk werken op andere groepen die onder vuur liggen  en recht hebben op een solidariteit die agenten en soldaten dus op zichzelf niet verdienen.

Intussen maken in Groot-Brittannië honderdduizenden arbeiders in openbare diensten – scholen en universiteiten, rechtbanken en alerhande overhiedsnstanties – zich op voor stakingsactie op 30 juni tegen een regeringsplan om de pensioenleeftijd voor veel mensen naar 66 te verhogen en en pensioenpremie omhoog te brengen. Op de achtergrond speelt ook woede vanwege loonbevriezing en het schrappen van banen in overheidsdienst. Maar om juridische redenen zijn die formeel geen inzet van de staking. vanuit de regering komen intussen hints richting verscherping van de al erg rigide wetgeving die staking- en vakbondsrechten inperkt, al is er ook in die kringen nog wel een voorkeur om de va kbonden ook niet te erg op stang te jagen. “(W)e zijn beter af als we met ze samenwerken”, zo citeert de Guardian een bron uit regeringskringen. Liever inkapseling dan confrontatie… vooralsnog.

Of de vakbonden  zich kunnen permitteren zich te laten paaien met een  compromis, is maar de vraag. Vooralsnog is de taal uit die kringen best stevig, met aankondiging van meer stakingen na de zomer. Maar we kénnen het verschijnsel ‘vakbond’ en ‘vakbondsbestuur’: het zoeken van compromis, en het aanvaarden van de legitimiteit van de tegenstander die als partner wordt gezien, zit daar diep en komt  vroeg of laat tot uiting.  Te hopen valt dat arbeiders daar met eigen initiatief stokjes voor steken als het die kant op gaat.

Intussen zou de aangekondigde deelname van groepen buiten de vakbonden de actiedag 30 juni wel eens een  relatief ‘wild’ en onstuimig karakter kunnen geven – een karakter dat noodzakelijk is om de regering écht te verslaan, want met af en toe een eendagsstaking plus optocht hebben bijvoorbeeld ook Griekse vakbonden de regering niet verslagen. Studenten hebben al aangekondigd om op 30 juni ook actie te voeren, en ook UK Uncut, een actiegroep die campagne voert om grote bedrijven die weinig belasting te betalen stevig onder druk te zetten, doet op 30 juni van alles. Het gaat een, laten we zeggen, interessante dag worden, die dertigste juni.

In Nederland is de strijd nog niet zover als in Groot-Brittannie. Maar er zijn wel beginnetjes, problematisch beginnetjes soms, en aanzetten tot meer. Voorbeeld van zo’n problematisch beginnetje gaat plaatsvinden in de geestelijke gezondheidszorg. GGZ-instellingen gaan vanaf 27 juni actie voeren. Ze voeren een estafette-actie waarin er 24 uur geen patiénten, afgezien van mensen met urgente problemen, worden opgenomen. Ze weigeren verder onderhandelingen met de staatsecretaris. Beide dingen zijn als reactie op wrede maatregelen in de zorg, zinnig.

Minder zinnig is dat de instelingen ook het lopende overleg met vakbonden over ene nieuwe CAO stil leggen. waarom de verdediging van patiénten zo tegenover verdediging va mensen die de patiënten helpen zo tegenover elkaar zetten? Hier zien we de val die ontstaat als actie met name door instellingen, ongetwijfeld aangestuurd door het management van die instellingen, wordt gevoerd. Maar dat managemment staat in de dagelijkse praktijk tegenover het personeel, en zelfs tegenover de patiënten. Die hebben immers baat bij personeel dat goed betaald wordt en met voldoende collega’s het werk kan doen zodat patiënten/ cliënten goede zorg en aandacht krijgen en personeelsleden niet om de haverklap overspannen zijn. De houding van directies kom daar maar al te gemakkelijk haaks op te staan, omdat die toch aan de andere kant staan dan het personeel dat de daadwerkelijke zorg verleent. Effectief verzet vergt daarom dat personeel, patiënten en vrienden en familie van patiënten zich verbinden zodat zij, niet allerlei directies, de regie over de strijd uitoefenen.

Acties per sector en zelfs per instelling zullen er ongetwijfeld meer komen – in de zorg, in het OV maar ook vanuit kunstinstellingen. Hopelijk vinden mensen in die acties elkaar, over de grenzen van instelling en sector heen. Hopelijk verbinden zie zich et elkaar en vormen ze banden van solidariteit. Die hebben we hard nodig. Wat we tegelijk nodg hebben, zijn acies om protest tegen het beleid als zodanig zichtbaar te maken, en waaraan mensen uit bedreigde sectoren maar ook mensen die de bezuinigingen sowieso willen dwarsbomen mee kunnen doen. Laagdrempelige, openlijke acties zijn hiervoor een aangewezen middel. De diverse plein-protesten zoals die ook in Tilburg geprobeerd worden – donderdag 23 juni komt er eentje, meedoen en/of Facebook-oproep verspreiden zeer gewenst – zijn beginnetjes die hopelijk door groeiende deelname en uitstraling uitgroeien naar meer.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: