Marokko: koning doet toezeggingen, verzet gaat door

woensdag 22 juni

Onderstaand stuk schreef ik voor de Doorbraak-site. Daar is de geïllustreerde versie te vinden.

In Marokko blijft het broeien het, nu het bewind beperkte hervormingen belooft terwijl demonstranten blijven aandringen op veel verdergaande veranderingen. Koning Mohammed de Zesde kwam in een toespraak met voorstellen om de grondwet te wijzigen. Enkele dagen later lieten vele duizenden betogers in meerdere steden voelen dat het wat hen betreft om volstrekt ontoereikende toezeggingen gaat. Daar hebben actievoerders zeer gegronde redenen. Het gevecht om werkelijke vrijheid en sociale rechtvaardigheid gaat dan ook door, en het is een strijd die de actieve steun en solidariteit van ons allemaal verdient.

Al maanden is er van vrij breed en stevig volksverzet sprake. Vanaf 20 februari demonstreerden mensen voor meer rechten en vrijheden, voor inperking van de koninklijke machtspositie. De jongerenbeweging die hierin gangmaker is, noemt zich dan ook de 20 Februari beweging. Het politieoptreden tegen betogers wisselde, maar is vooral de laatste tijd weer openlijk grover gewoden. Zo sloeg de politie bij een protest in Safi een man neer, die vervolgens overleed.  Zijn naam was Kamal al-Amari, hij was lid van een islamistische oppositiegroepering. Zijn dood leidde in juni tot weer een nieuwe demonstratie, in de hoofdstad Rabat, waaraan duizend mensen deelnamen. Deze keer hield de politie wat afstand. Maar mishandeling van en soms moord op actievoerders door politie is niet uitzonderlijk, en is één van de grieven die het protest aandrjft.

Al eerder in het voorjaar had de koning hervormingen beloofd, en een referendum aangekondigd waar de bevolking daar over mocht stemmen. Da vindt op 1 juli plaats. Vorige weke ontvouwde de vorst zijn voorstellen. Meer dan een fopspeen is het eigenlijk niet. Tegelijk is puur het aankondigen van de voorstellen een teken dat het regime zich wel degelijk door de protesten onder druk gezet voelt. “Marokko’s koning buigt voor druk en staat hervormingen toe” , aldus de Guardian. Buigen voor de druk doet hij echter niet echt, gezien de magere inhoud van de plannen. Waar komen die op neer?

De koning benoemt nog steeds de eerste minister, maar kies daarbij iemand uit de partij die bij parlementsverkiezingen de grootste is geworden; de regering en het parlement krijgen wat meer bevoegdheden. De rechterlijke macht komt onder toezicht van een raad van rechters waarin ook het hoofd van de nationale mensenrechtenraad zit, en waar de minister van justitie geen deel van uitmaakt. Hele besheiden stappen richting een soort parlementair systeem met iets van onafhankelijker rechtspraak. Misschien wel de belangrijkste positieve stap is echter het erkennen van het Amazight, de taal van de Amazigh – beter bekend als Berbers – als tweede taal van Marokko, naast Arabisch. Amazigh maken volgens een schatting 60 procent van de bevolking uit, en ondervinden discriminatie.  Erkenning van gelijke taalrechten is dan ook niet verkeerd.

Maar deze bescheiden stappen worden veruit overschaduwd door de kern van de koninklijke macht die in stand wordt gehouden. Hij blijft aanvoerder van strijdkrachten, en ook – met ee iets minder verheven formulering dan voorheen – de hoogste religieuze autoriteit van het land. Twee organen, de Raad van Ministers en de Opperste Veiligheidsraad, blijven onder zijn leiding staan. De premier mag die in afwezigheid van de vorst desnoods voorzitten, maar op basis van een door de koning vastgestelde agenda. Deze twee organen gaan over het veiligheidsbeleid. Dit alleen al zorgt er voor dat Marokko blijft wat het was: een politiestaat onder koninklijke leiding, nu voorzien van een iets ruimer zittend en beter ogend democratisch jasje. Aan het structurele politiegeweld verandert langs deze weg niets. Dat alleen al is een volstrekt gegronde reden voor de 20 februari beweging om haar strijd voor recht en vrijheid voort te zetten.

Maar er zijn meer redenen. Actievoerders in Marokko vechten niet enkel voor politieke hervormingen, de woede gaat veel dieper. Heel belangrijk is de wijdverspreide corruptie waar mensen tegen protesteren. Bij veel van die corruptie speelt het hof een rol. Een zakenman zei tegen Amerikaanse diplomaten: “belangrijke instellingen en processen van de Marokkaanse staat worden door het paleis gebruikt voor dwang en om omkoopsommen los te krijgen in de onroerend -goed-sector.” Een voormalig Amerikaans ambassadeur sprak van “de afschuwelijke hebzucht van degenen dichtbij koning Mohammed VI. Dat bleek uit via Wikileaks openbaar gemaakt materiaal. http:// En dan zijn er nog de kosten van het hof zelf. Het hele circus “kost de Marokkaanse belastingbetaler 270 miljoen dollar per jaar, hetgeen meer is dan de koning van Engeland de Britse belastingbetaler kost”, aldus Lila Lalami in Foreign Poliy. Intussen leeft 19 procent onder de armoedegrens en is de werkloosheid er 17,1 procent, dit alles volgens een BBC-overzichtje. En ook in Marokko is het afkeer van corruptie en woede wegens armoede die samengaat met verlangen naar vrijheid die de protesten aanjaagt. Daar zullen de koninklijke hervormingen geen einde aan maken. “Hoe progressief is de door Marokko’s monarch voorgestelde constitutionele verandering? Niet erg progressief”, concludeert de Marokkaanse journalist Mustapha Ajbaili.

Er komt nu een referendum over de hervormingsplannen, op 1 juli. De tijd tussen aankondiging van de voorstellen en dat referendum is daarmee erg kort. Dat biedt weinig ruimte voor een serieuze campagne waarin tegenstanders op achterstand staan tegen de propaganda van het bewind. Dat 44 procent van de bevolking analfabeet is, helpt ook niet om een brede diepgaande discussie over de tekst an de voorstellen te voeren in zulke korte tijd. Oppositiekrachten weigeren mee te spelen. Niet alleen de 20 februari beweging zelf en een aantal linkse partijen, maar ook een grote vakbond roept tot boycot van het referendum op. Intussen gaan straatprotesten door. In rabat werden betogers daarbij aangevallen door honderden aanhangers van de koning die demonstranten bestookten met eieren en stenen. Het deed denken aan de aanvallen van ‘Moebarak-aanhangers’- maar al te vaak veiligheidsagenten in burger – op revolutionaire betogers in Cairo in februari. Het laat zien dat het bewind wel degelijk steun kan mobiliseren die verder gaat dan haar geüniformeerde knokploegen. En ja, veel Marokkanen zijn wèl blij met de koninklijke aankondigingen. Een gevestigde orde kan altijd weel op delen van de bevolking steunen.

Dat er echter, zo kort na die aankondigingen, toch heel veel mensen weer demonstreerden – in Casablanca 10.000 – is verheugend. Het laat zien dat de protestbeweging in Marokko springlevend is. Deze beweging, deze protesten, verdienen solidariteit, juist ook In Nederland, een land dat bevriend is met de Marokkaanse staat en van waaruit ook veel investeringen in Marokko plaatsvinden. Hopelijk komen er snel weer acties waarop we allemaal, ongeacht onze herkomst, die solidariteit tot uiting kunnen brengen.

Advertenties

3 Responses to Marokko: koning doet toezeggingen, verzet gaat door

  1. Jorein Versteege schreef:

    Van de PVV hoeven de Marokaanse arbeiders geen steun te verwachten. Voor Wilders is elke Marokkaan een ‘’islamitische straat terrorist’’. Het Koninkrijk Marokko is geen democratie en de koning is nog zeer machtig.

    Ik geloof niet in de hervorming van een burgerlijke staat. Kapitalisme laat zich niet hervormen.

  2. peter storm schreef:

    Als je daar gelijk in zou hebben, was Nederland geen parlementair stelsel en hadden we nog steeds censuskiesrecht en was kinderarbeid nog steeds legaal… Natuurlijk laten kapitalisme en burgerlijke staten zich wél hervormen. Het is alleen niet voldoende, want na die hervorming is er idd nog steeds kapitalisme. Maar ga arbeiders maar eens vertellen dat de invoering vn een achturen-dag ‘niets uitmaakt’, at hervormingen als sociale zekerheid en zo ‘niets uitmaken’… Ontkennen dat een dictatuur veranderd kan worden in een burgerlijke democratie, dat sociale verhoudingen veranderd kunnen worden, via hervormingen, is de loop van de geschiedenis ontkennen. Hervormingen van een staat, en van onderdelen van het kapitalisme, zijn mogelijk.

    Wat NIET mogelijk is, dat is: via hervormingen het kapitalisme afschaffen. Dáár is revolutie voor nodig. Maar de strijd voor hervormingen maakt wel deel uit van de weg naar revolutie. Dat is precies wat we in Marokko nu zien: mensen vechten voor hervormingen, en ontwikkelen daarin een kracht die het ele bestel kan doen wankelen.

    • Jorein Versteege schreef:

      Je helemaal gelijk in je reactie Peter. Natuurlijk kun je sommige sociale hervormingen doorvoeren, maar dan riskeer je dat het grote geld op de vlucht slaat. Na 1990 zijn enorm veel westerse bedrijven vertrokken naar oost Europa en China.

      Hervormingen kunnen het kapitalisme niet tegenhouden. De drijfkracht van de vrije markt is hebzucht en winst honger. Dat valt niet te hervormen. Ik hoop natuurlijk dat de Arabische landen nu een democratisch bestuur krijgen. Ze zullen waarschijnlijk een bourgeoisie democratie krijgen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: