Protest in Maleisië

dinsdag 12 juli

In de reeks protesten die door Afrika, Azië en Europa raast, was afgelopen zaterdag Maleisié aan de beurt. In Kuala Lumpur, hoofdstad van het Aziatische land, demonstreerden die dag 20.000 mensen voor democratische hervormingen. De oproerpolitietrad hard op en probeerde met massa-arrestaties en traangas het protest te breken. Het is niet duidelijk of daarmee de vaart uit de straatbeweging is geslagen. Wel duidelijk is dat er ook in Maleisië iets gaande is dat onze aandacht waard is.

Drie aspecten van het protest zijn redelijk opmerkelijk. In de eerste plaats toch wel de omvang. Er wordt in Maleisië vaker betoogd tegen de regering, voor meer democratie en dergelijke, in deze kruising tussen liberaal democratische staat en openlijke dictatuur. Maar het is een flinke tijd geleden dat daarbij enkele tienduizenden mensen de straat opgingen en daarmee bereid bleken om grootschalig politiegeweld te incasseren.

Het politiegeweld brent ons bij het tweede omerkelijke aspect: de repressieve houding van de regering. Die had het protest illegaal verklaard, en grote voorbereidingen laten treffen om protesen neer te slaan, kennelijk in de hoop dat puur de dreiging mensen zou weerhouden om te betogen. Toen 20.000 mensen toch in actie kwamen, volgde grootschalige repressie. De politie arresteerde maar liefst 1.667 mensen vanwege ‘illegale samenscholing’, aldus een politiewordverder. Dat is bijna één op de tien demonstranten. Verder vuurde de politie traangas af en ztte waterkannnen in. Er zou een dode zijn gevallen, een man die vluchtte voor een waterkanon die overreden is, aldus persbureau AP. De politie beweert dat het hier ging om een omstander die een hartaanval had gekregen. Aljazeera heeft een mooie fotoreeks online waarop duidelijk het politiegeweld, maar ook de onverschrokkenheid van de protesterende menigten, goed te zien is. De repressie tekent de nervositeit van machthebbers.

Wat dreef die mensen de straat op, tegen de opgetrommelde politiemacht in? En wat maakt de machthebbers zo nerveus? Hiermee komen we bij het derde opmerkelijke aspect van de gebeurtenissen: de eisen achter het protest. Die zijn opvallend gematigd, uiterst tam zelfs. Een coalitie van oppositiegroepen, Bersih (Schoon) geheten, wil hervormingen van het kiessysteem, meer transparantie in het verkiezingsproces en dergelijke. Niets dat in de buurt komt van eisen die de val van de regering beogen, ‘gewoon’ een eerlijker, opener vorm van staatsbestuur, een iets beter functionerende liberale democratie.

Maar blijkbaar is dat al te veel voor de regering. Die wordt al sinds het land in 1957 onafhankelij werd – het was daarvoor een Britse kolonie – door dezelfde regeringscoalitie bestuurd. Er zijn verkiezingen, maar het overwicht van die coalitie is groot, de greep ervan op het land eveneens. Dat mensen – politici an de oppositie, maar ook mensen die wien dat hun stem voor een kandidaat of partij ook enig effect heeft – de boel niet vertrouwen en denken dat regerende politici met onregelmatigheden verkiezingen naar hun hand zetten, is niet vreemd en waarschijnlijk gewoon terecht. In 2008 werd zelfs een keer politie ingezet rond het parlementsgebouw, onder meer om te voorkomen dat Anwar Ibrahim een politicus van de oppositie, zelf geen parlementslid, met zijn aanhangers een debat in het parlement kon bijwonen.

De repressieve reactie vanuit de regering lijkt me een impliciete erkenning van de oppositie-klachten. Als de huidige regering zonder fraude en intimidatie een meerderheid zou kunnen winnen en behouden, zou ze voor eisen richting meer transparantie op verkiezingsgebied immers niet bang hoeven te zijn. Dan zou ze die eisen snel overnemen en uitvoeren, daarmee oppositie de wind uit de zeilen nemen. Dat de regering liever een grote politiemacht o demonstranten loslaat, geeft de indruk dat de regering zich wel degelijk bedreigd voelt door zelfs ultra-gematigde hervormingseisen. Het feit dat de regering bij verkiezingen in 2008 al flink wat aanhang kwijtraakte zal bijdragen tot die bestuurlijke bezorgheid.

Maar er speelt meer. De regering is wellicht banger voor de demonstranten zelf dan voor hun officiële eisen. Het is aannemelijk dat betogers méér grieven meevoeren in hun harten terwijl ze traangas en waterkanon trotseren. Het is aannemelijk dat demonstranten niet alleen een beter kiessysteem willen, maar dat ze ook hopen dat – via nieuwe verkiezinge die voor uiterlijk volgend jaar gepland staan – eindelijk ook eens verandering doorgevoerd wordt, minstens een wisseling van de wacht. En mensen die eenmaaal de gewoonte oppikken om de straat op te gaan voor hun verlangens, plegen nogal eens nieuw zelfvertrouwen te ontwikkelen, verdergaande eisen naar naar voren te gaan brengen en meer druk op de ketel te gaan zetten. Dat de regering hier bang voor is – met protesten in allerlei landen die soms snel tot revoluties uitgroeiden in het achterhoofd – is niet vreemd. Dat vanuit de oppositie al een ‘Hibiscus revolutie’ wordt aangekondigd als de regering niet inbond, komt overigens eerder over als bluf en politiek spel dan als een serieus dreigement. ‘Revoluties’ met een kleur als bloem als naam zijn bovendien zelden the real thing. Maar hopelijk is de regeringsangst toch terecht, en groeit het protest in Maleisië inderdaad, in de breedte en in de diepte.

Zo’n radicalisering zal overigens niet afhangen van degenen die tot nu toe aan het hoofd van de protesten staan. We noemden al he verbond ‘Bersih’. Maar ook gevestigde politici an de oppositie spelen een flinke rol. Eén van hen – ook opgepakt bij de demonstratie – is de al genoemde Anwar Ibrahim. Hij voert al jaren oppositie, is vaker gearresteerd en gerechtelijk vervolgd. Maar hij is geen radicaal, en als voormalig vicepremier hooguit een dissident binnen het establishment. Een iets soepeler, iets minder corrupte electorale democratie, veel verder gaat het verlangen van dit type oppositie niet. En het heeft ook wel iets van ‘na zoveel jaren is het ónze beurt’. Iemand als Anwar Ibrahim kan wellicht een rol spelen zoals Al Baradei eerder in Egypte: symbolisch aanvoerder van oppositie, maar geen aanjager van een werkelijke omwenteling.

Maar het is misplaatst om hier uit af te eiden dat er niet méér borrelt aan onvrede en verlangens dan ambities van politici en beperkte staatshervormingspannen. Straatprotest kan een eigen leven gaan leiden, en samenvleien met andere uitingen van onvrede. De omvang van de demonstratie is alvast een goed teken, het feit dat het ging om een menigte mensen van diverse etnische herkomst is – in een land waar spanningen tussen etnische gemeenschappen een rol speelt in het politieke krachtenspel – eveneens hoopvol.

De houding vanuit de regering blijft intussen repressief. Premier Najb Razak zet de toon. Hij waarschuwde dat de regeringsartij Umno drie miljoen leden telt, en dat één miljoen ervan voldoende zou zijn om greep op de hoofdstad te krijgen. Op zo’n manier met pro-regeringsbetogingen dreigen na één stevige demonstratie komt op mij eerder over als een teken van arrogante zelfoverschattng, gecombineerd met zenuwachtigheid, dan als een teken van echt vertrouwen in eigen kracht. Het zou intussen toch kunnen dathet voorlopig bij de ene protestdemonstratie bijft – voorlopig. Maar er is reden om het toch hoopvol in de gaten te houden; we hebben de afgelopen maanden wel eens meer onverwachte en verheugende versnellingen van protestbewegingen gehad.

Advertenties

2 Responses to Protest in Maleisië

  1. Jorein Versteege schreef:

    De aanvallen begonnen met de arrestatie van 30 leden van de Socialistische Partij van Maleisië ( PSM ). Deze 30 activisten werden opgepakt omdat ze vreedzaam aan het demonstreren waren. De PSM kent een lange periode van staatsrepressie. De partij mocht zich sinds haar oprichting in 1998 tot 2008, niet registeren. De overheid beweerde dat de partij haar boekhouding niet op orde had. 10 jaar lang kon de partij zich niet registeren voor verkiezingen.

  2. peter storm schreef:

    Ey Jorein, dank voor deze informatie! Heb je een bron?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: