Protesten in Israël en de zwijgzaamheid van links

vrijdag 29 juli

Het zijn hoogst opmerkelijk gebeurtenissen, de protesten deze dagen in Israël. Opmerkelijk en hoopgevend. Eveneens opmerkelijk maar erg zorgwekkend is de reactie van vrijwel geheel links, in Nederland en daarbuiten. Die reactie komt neer op een vrijwel complete, dodelijke – vroeg of laat létterlijk dodelijke – stilte. Die stilte zal redenen hebben, maar dient met grote urgentie te worden doorbroken.

Eerst de gebeurtenissen zelf. Al twee weken voeren, aanvankelijk veelal jonge Israeli’s, actie tege de hoge wookosten, zowel huren als huizenprijzen. Er kwam een tentenkamp van actievoerders in Tel Aviv. Er kwamen soortgelijke tentenkampen in Jeruzalem, Beer Sheva, Kiryat Shmona, in Akko – een gezamenlijk actiekamp van Joodse en Palestijns-Arabische inwoners van Israël. Op enkele plaatsen probeerden mensen leegstaande panden binnen te komen. Op zaterdag 23 juli betoogden tussen de 20.000 en 40.000 mensen in Tel Aviv. Ik schreef daar zondag en woensdag al over.

Andere eisen dan alleen de woonkosten duiken op, en andere acties komen op gang. Gisteren hielden mensen demonstratieve wandelingen, kind in de kinderwagen of aan de hand, tegen de hoge kosten die het grootbrengen van kinderen met zich meebrengt. Duizenden mensen deden mee, in 16 steden. Alleen al in Tel Aviv waren 4.000 demonstranten, met leuzen als “Bibi, ga naar huis”, “Kinderen – niet alleen voor de rijken”, “onze kinderen eisen sociale rechtvaardigheid” en “een grootmoeder is geen bank”. Gisteren vond ook een Gay Pride betoging plaats in Jeruzalem. Actievoerders tegen homo-onderdrukking verklaarden zich solidair met de strijd tegen de hoge woonkosten. Logisch ergens: ook homo’s willen wonen zonder diep in schulden te belanden. Maar tegelijk is zoiets een doorbraak van het ieder-voor zich, ieder enkel voor eigen groepsbelang, een doorbraaktegen vooroordelen in, een teken dat we hier een vrolijke epidemie van solidariteit beleven.

De sfeer en aanpak zijn heel herkenbaar voor wie de actiekampen in bijvoorbeeld Spanje volgt. Tentenkampen, assemblees, geïmproviseerde zelfvoorziening – de Jerusalem Post heeft een mooie reportage over de volkskeuken die actievoerders hebben ingericht in Jeruzalem– een sfeer van ‘we gaan dóór’. Steeds komen er nieuwe acties en actievormen bij. Vandaag las ik een  AFPbericht dat enkele tientallen betogers het dak van de aandelenbeurs in Tel Aviv hebben bezet.

Dat laatste symboliseert de stootrichting van de opgekomen protesten. Wat begon als actie tegen hoge woonkosten, groeit uit tot breed anti-neoliberaal protest. Niet vreemd. Terwijl kosten op allerlei gebieden snel oplopen, blijven lonen achter. Mensen komen steeds moeilijker rond, en zien dat de rechtse regering met haar beleid de sociale ongelijkheid zacht gezegd niet aanpakt en eerder in de hand werkt. Het is niet zo veel anders qua toonzetting, inhoud en vormgeving, als de protesten in Spanje en Griekenland. Het verdient om dezelfde reden aandacht en solidariteit als de protesten in die twee landen aandacht en solidariteit verdienen.

De acties brengen de regering intussen in verlegenheid. Netanyahu gaf ministers op hun kop omdat ze geen ideeën tegen de huisvestingscrisis aanleverden. Likud-functionarissen beginnen aan te dringen op overleg van die partij, om de groeiende druk op de regering beter het hoofd te kunnen bieden. De steun voor de tentenkampen is volgens een peiling intussen 87 procent, en slechts 35 procent vindt dat Netayahu de huisvestingscrisis goed aanpakt. Intussen heeft hij beperkte maatregelen, met name ten gunste van studenten, aangekondigd. Die werden als onvoldoende van de hand gewezen, en als een manier om studenten los te weken uit het gemeenschappelijke front van actie. Nieuw en groter protest was en is het antwoord.

Tot nu toe zijn de protesten vreedzaam, en de houding van de autoriteiten is nog terughoudend. Bij de demonstratie vorige zaterdag hielden een aantal mensen een straatblokkade. Politie arresteerde daar 43 mensen waaronder actievoerders van de Anarchists Against the Wall, een actiegroep tegen de bezettingspolitiek op de Westelijke Jordaanoever, en liet ze gaan nadat ze een tijdelijk vrbod om aan de actiekampen deel te nemen mee hadden gekregen. Zoiets is een ernstige inbreuk op vrijheidsrechten. Maar het staat in geen verhouding tot de salvo’s met traangas en de rubberkogels die zelfs het meest geweldloze Palestijnse protest op die Westoever van Israëlische soldaten te verduren krijgt. Op dit moment hoopt de regering duidelijk de protesten met mooie woorden in te dammen, met beperkte repressie tegen te werken… in de hoop dat vermoeidheid en een brandende zomerzon de rest doen. Dat zou wel eens een kolossale misrekening kunnen blijken.

Morgen wordt een nieuw hoogtepunt. In een reeks van steden zijn demonstraties aangekondigd., waarop meer mensen worden verwacht dan op de acties van een week eerder. De vakbeweging voegt zich intusse bij het protest, hetgeen de weg naar stakingsactie opent. Nu al blijven mensen min of meer georganiseerd weg van hun werk. Dit is geen handjevol demonstranten, dit zijn ook niet de gebruikelijke linkse actievoerders. Dit is een breed protest van wat media in Israël de ‘middenklasse’ noemen, maar wat feitelijk ook grot groepen arbeiders omvat. Veelbetekenend in dit verband is dat er ook atiekampen beginnen te verschijnen in arbeiderswijken – wijken waar veelal de regeringspartij Likud sterk staat, maar waar de regeringsgreep nu ook wankelt.

De protestgolf is breed en veelvormig, en komt op naar eigen zeggen op voor sociale rechtvaardigheid in de breedte. Hier en daar wordt het vertrek van Netanyahu geëist. Maar er is ook het idee dat een wisseling van regering op zich niet veel oplost, dat het probleem dieper zit, dat er een ander soort maatschappij nagestreefd moet worden. Veel op dat punt is onduidelijk. Het anti-neoliberale karakter van de protesten de open actievormen, de veelvormigheid van deelnemers en verlangens, geven echter aan uit welke linkse hoek de wind op veel Israëlische pleinen momenteel waait.

De protesten kennen echter minstens één ernstige beperking, een beperking die gelukkig door bevriende commentatoren wordt benoemd. Gideon Levy zegt het in de Haaretz als volgt: “De tijd is gekomen om hun handen in het vuur te steken en te vechten voor alle zaken die ze tot nu toe terzijde hebben gelaten – het veiligheidsbudget, de nederzettingen, de bezetting, de inbreuken op democratie en de heerschappij van het kapitaal, zonder welke geen echte correctie kan worden gemaakt, zelfs niet in de huurkosten.” Dit pleidooi voor een stellingname tegen bezettingspolitiek en alles wat daaruit voortvloeit, is wezenlijk, om meerdere reden. Een ervan is heel praktisch, heel financieel. De regering geeft amper geld uit aan sociale noden. Maar de regering heeft bakken met geld beschikbaar voor bouw en ondersteuning van nederzettingen, waarmee de greep van Israëls bezetting op de Palestijnse gebieden verder versterkt wordt. Zo’n 15,36 procent van het bouwbudget voor huisvesting gaat naar die nederzettingen waar  slechts vier procent van de bevolking woont. Geldbesteding voor bezetting gaat hier simpelweg ten koste van geldbesteding ten gunste van armere mensen – Joods-Israëlisch en Palestijns-Arabisch – in Israël.

Een andere reden is politiek: de inbreuken op democratische rechten gaat niet enkel ten koste van Palestijnen – alsof dat geen reden genoeg is om ertegen te zijn trouwens! – maar ook ten koste van bijvoorbeeld het demonstratierecht waar huisvestingsactivisten nu gebruik van maken. Op de website 972 wordt op de inbreuk op democratisch recht van demonstranten gewezen. Nóg hanteert de politie geen ál te overdadige repressie. Maar de onderdrukkingstechnieken die tegen Palestijnen geperfectioneerd worden, kunnen morgen ingezet worden tegen Israëlisch demonstranten die te dicht bij regeringsgebouwen proberen te komen of iets dergelijks.

Stellingname tegen de onderdrukking van Palestijnen hoort sowieso, uit hoofde van principiële rechtvaardigheid, een ereplaats in de protesten te krijgen die het helaas nog niet heeft. Maar deze strijd is ook in het belang van de Israëlische protesten. Zolang solidariteit met Palestijnse strijd tegen onderdrukking geen vaste plek in de beweging inneemt, kan de regering die beweging ook makkelijker verzwakken. Een incident rond Gaza kan immers door Netanyahu makkelijk worden benut om iedereen rond de nationale vlag te verenigen met verwijzing naar de Arabische vijand. Het is niet helemaal toevallig dat het huidige protest komt ineen periode waarin de spanning rond Gaza enigszins naar de achtergrond is gegaan, en waarin gewelddadige manifestaties van het Israëlisch-Palestijnse conflict niet de voorpagina’s beheersen. Met ‘veiligheidskwesties’ naar de achtergrond krijgt de sociale kwestie de ruimte, zoals in een artikel van de Christian Science Monitor gesignaleerd wordt.

Maar zolang mensen overwegend de legitimiteit va de Israëlische onderdrukking van Palestijnen niet in twijfel trekken, kan de regering die legitimiteit inzetten om ook Joods-Israëlische protesten tegen haar beleid als ‘onvaderlandslievend’ en bedreigend voor de veiligheid weg te zetten. Zolang dan vanuit de protesten geen krachtig geluid klinkt waarinde legitimiteit van die veiligheidsobsessie wordt weersproken, houdt Netayahu die tactische troefkaart. Solidariteit met onderdrukte Palestijnen is hiermee ook tactisch in het belang van de beweging, al kost het uitspreken daarvan ongetwijfeld een stuk goodwill in het politieke midden die de protesten nu nog hebben.

De beweging is dus niet ‘antizionistisch’, in de zin van: tegen het systeem van bevoorrechting van Joodse ten opzichte van Palestijns-Arabische bewoners van Israël en de onder Israelische bezetting staande gebieden. Maar dat maakt de protesten ook niet tot ‘pro-Zionistisch’! De soort van eisen onttrekt zich simpelweg aan dat begrippenduo. De demonstranten stellen nu eens ándere eisen centraal, eisen die niet primair over nationale identiteit en daarmee verbonden onderdrukking gaan, maar over sociale ongelijkheid en rechtvaardigheid. Daarmee breekt het protest wel degelijk uit het raamwerk dat zo vaak en totaal en fataal de maatschappelijke verhoudingen bepaalt en vervormt. Heel zacht gezegd wordt de greep van zionistische ideologie en structuren door de protesten niet bepaald versterkt.

Helemaal afwezig is de zaak van Palestijnen trouwens niet in het protest. Ik noemde al de deelname van Anarchists Aganst the Wall. Ik noemde ook het feit dat erop minstens één plek een gezamenlijk actiekamp van Arabieren en Joden is gevormd. En op het grotendeels ontbreken van kritiek op bezetting en dergelijke wordt juist door met de protesten sympathiserende mensen zélf gewezen. Elke protestbeweging kent haar zwakten en tegenstrijdigheden, deze dus ook. Maar juist de context van gezamenlijke strijd en de discussies die dat losmaakt – binnen de beweging en in de bredere maatschappij – opent juist de deur voor het bestrijden van de zwakten. De protesten verdienen intussen – mét inbreng van het soort kritische observaties waarvan ik er enkele maakte – nadrukkelijke en enthousiaste solidariteit van iedereen die werkelijk een wereld van solidariteit, gelijkwaardigheid en vrijheid wil.

Dat maakt de vrijwel totale blackout qua informatie over dee protesten extra zuur. Gevestigde media berichten slechts mondjesmaat over de protesten. Trouw had gister een klein stukje over de Gay Pride in Israël. Daarbij werd gemeld dat een groepje fundamentalistische Joden de actievoerders aanvielen, en dat politie optrad. Over de solidariteit met de strijd tegen dure woningen echter geen woord. Eerdere verslagen over Israëlische protesten de afgelopen weken ben ik niet tegengekomen op gevestigde Nederlandse nieuwssites. In andere landen is hier en daar iets te vinden. Een stuk op Aljazeera, afgelopen zondag. Een artikel in de Christian Science Monitor, eergisteren, waar ik hierboven al op wees. Iets in de Independent, en her en der nog wel iets meer. Het is erg zuinig. Maar ja, gevestigde media bewaren hun aandacht voor sociaal protest wel vaker tot het moment dat er grote rellen zijn, of tot de tijd dat de protesten zo groot zijn dat ontkenning elk beetje geloofwaardigheid van media in gevaar brengt.

Veel ernstiger is de stilte ter linkerzijde. Die is vrijwel totaal, en als het zo door gaat vrijwel fataal. Dat geldt in Nederland, en het geldt internationaal. Van de reeks Trotskistische nieuws-georienteerde websites die ik heb gecheckt – de Britse Socialist Worker, de Amerikaanse Socialist Worker, Socialist World, In Defense of Marxism, International Viewpoint, en voor de zekerheid de League of the Revolutionary Party, de Spartacist League, een tweetal afsplitsingen ervan, en de Wold Socialist Website – had alleen de laatste een artikel over de Israëlische protesten, en dat pas vandaag. Green Left News: niets. Ook gematigder progressieve sites als Common Dreams zwijgen bijna luidruchtig. ROAR MAG, een site die pleinprotesten in Spanje en Griekenand nauwegzet en enthousiast volgt, zwijgt over de pleinprotesten in Israël die zo geestverwant dat ze wel gezien worden als een navolging van het Spaanse voorbeeld. Wel kwam ik via die site op een artikel over het protest in een aanverwante site, Take The Square – een artikel waarin de verwantschap en verbondenheid met het protest in Spanje duidelijk wordt.

Bij antiautoritair links, anarchisten en dergelijke, is het niet veel beter, maar wel iets. Anarkismo kwam op 27 juli met een overzicht van berichtgeving over een aantal acties op de Westoever, maar bespreekt met nadruk ook de demonstratie in Tel Aviv en daarmee verbonden activiteiten. Libcom was er al veel eerder, en heeft er sinds enkele dagen een aparte forum-thread aan gewijd. Het is trouwens – weer eens – via Libcom dat de protesten voor het eerst mijn aandacht trokken, anders was ik net zo traag geweest als de rest van links… En vandaag meldde dan eindelijk Indymedia NL zich. Daar had iemand een mooi overzichtsstuk afkomstig van Digital Journal geplaatst. Woensdag al besteedde Doorbraak aandacht aan de ontwikkelingen, maar voor dat stuk ben ik dan ook zelf als schrijver verantwoordelijk….

Wat is de reden voor de wijdverbreide linkse nalatigheid? Is het de komkommertijd? Ja, veel sites posten minder, vanwege de vakantie. Maar is dat een reden om een halve revolutie te verzwijgen? Stel je voor dat het hier ging om acties in een ander land. Stel je voor: in Ankara, Istanboel en andere steden in Turkije richten mensen actiekampen op tegen dure woningen. Dertigduizend mensen betogen in de hoofdstad. De politie houdt mensen aan. Meer tentenkampen verrijzen, ook van Koerden en Turken gezamenlijk. Erdokan kibbelt met zijn ministers over de aanpak. De krant Hurriyet volgt de gebeurtenissen met soms bijna openlijk sympathiserende aandacht. Homo-activisten in Istanboel voegen zich bij het huisvestingsprotest. Zou links dat, ook in de laatste week van juli, zo bijna demonstratief negeren als links nu doet met het protest in Israël? Ik weet het niet, maar ik vraag het me af.

En ik vermoed dat ik weet waar ergens we een reden mogen zoeken. Grote delen van links kijken naar Israël/ Palestina met een focus op de Palestijnse strijd, zoals grote delen het hele Midden-Oosten vooral gezien worden als een toneel van Westers imperialisme en anti-imperialistische strijd. In dit wereldbeeld is de staat Israël een bezettingsmacht, waartegen de Palestijnen zich verweren en daarin onze slidariteit verdienen. So far, so good – Israël is die bezettingsmacht, het Palestijnse verzet daartegen verdient solidariteit. Maar die focus neigt andere conflicten volledig naar de zijkant te duwen, en dát is verkeerd.

De Joodse bevolking van Israël zelf bijvoorbeeld verschijnt in dit beeld enkel en alleen voor zover ze iets vindt van de bezettingspolitiek, van de onderdrukking van Palestijnen. Joodse Israëli’s waren nieuws toen sommigen van hen met verrekijker en al bij Gaza plaatsnamen om welhaast vergenoegd te kijken hoe het Israëlische leger huizen en mensen in Gaza verpulverde. Joodse Israëli’s zijn interessant als ze naar de stembus gaan, maar dan voornamelijk voor zover hun stembusgedrag impact heeft om de houding van de regering ten aanzien van bezetting, ‘vredes’-overleg en dergelijke. Waar voor pro-Zionistisch rechts joden in Israël boven alles de steunpilaren zijn van nationalistische ambities van de Israëlische staat, daar zijn joden in Israël voor anti-Zionistisch/ anti-imperialistisch links vooral mensen die al dan niet breken met het zionisme, al dan niet de Israëlische regering steunen of zich daar gedeeltelijk of geheel van losmaken.

Dat Joden in Israël ook en vooral mensen zijn die naar hun werk moeten, tegen een niet al te hoog loon, om rekeningen te betalen die omhoog gaan… dat Joden in Israël ook nog eens gewoon kinderen proberen op te voeden, dat ze naar school gaan of in een bejaardenhuis zitten of weet ik wat.. dat Joden, kortom, ook nog eens een dagelijks leven leiden in een kapitalistische maatschappij met de narigheden van dien … dat wordt bij dit alles nogal eens over het hoofd gezien.

Als dan opeens Joodse Israëli’s zich beginnen te gedragen als Spanjaarden, als Grieken, als – jazeker! Egyptenaren en Tunesiërs – dan botst dat met het verwachtingspatroon van grote delen van links. Het past gewoon niet in de manier waarop we te lang tegen de Israëlische maatschappij aankeken en te vaak nog aankijken. Maar die manier zelf is eenzijdig en gebrekkig. Solidariteit tegenover onderdrukking van Palestijnen is vitaal. Solidariteit met mensen in welk land ook tegenover neoliberaal beleid en bijbehorende regeringen is dat echter eveneens. En die solidariteit houdt niet opeens op waar het een Israëlische regering en joods-Israëlische tegenstanders vaan die regering betreft. Oók niet als veel van die joodse Israëli’s nog helemaal niet er aan toe zijn om de bezetting van Palestijns land en de onderdrukking van Palestijnse mensen af te wijzen. Of wijzen we ook solidariteit af met vakbondsmensen in Nederland die hun pensionrechten verdedigen maar de vervolging van vluchtelingen en het illegaliseren van migranten accepteren of zelfs nog toejuichen?

De linkse nalatigheid is niet alleen frappant en verkeerd, ze is ook schadelijk. Dat rechts het niet opneemt voor de protesten in Israël is niet vreemd: een flink deel rechts hecht aan de neoliberale gang van zaken, en ziet de protesten ertegen het liefst verdampen. Een ander deel van rechts wijst wellicht op de protesten en zegt: dat kán toch maar in dat mooie democratische Israël – daarbij miskennend dat zulk protest in dat mooie Israël blijkbaar nódig wordt gevonden door veel mensen. Hoe dan ook, dat rechts geen bondgenoot van dit protest is, verbaast niets en is ook niet erg.

Maar bondgenoten heeft het protest wél nodig, want als de betogers alleen staan en geen internationale solidariteit ervaren zullen ze makkelijker door de regering genegeerd en verslagen worden. Links – ook links in Nederland – helpt Netanyahu als links de protesten tegen zijn beleid niet serieus neemt, geen aandacht geeft, geen solidariteit biedt. Dat is slecht voor de – in essentie progressieve – protestbeweging in Israël. Het is echter eveneens slecht voor de positie van Palestijnen tegenover een regering die hun onverzoenlijke vijand is. De protesten zetten die regering onder druk, brengen het establishment in gevaar, en ondermijnen wel degelijk de greep van rechtse, ook anti-Palestijnse, structuren en sentimenten waarmee juist ook Palestijnen onderdrukt worden. Ter willen van Joodse en Arabische bewoners van Israël, terwille van de perspectieven op rechtvaardigheid en vrijheid voor Palestijnen, maar bovenal ter wille van sociale rechtvaardigheid, vrijheid en solidariteit geldt daarom: solidariteit et de protesten in Israël. En als links die niet biedt, wie dan wel?!

Advertenties

5 Responses to Protesten in Israël en de zwijgzaamheid van links

  1. Johan schreef:

    Fantastisch, héél inspirerend…!!

    Ik denk dat het een kwestie van tijd is, voor dat ook Italië en Portugal volgen.

  2. jose schreef:

    Zelfs het CIDI meldt niets op zijn website, niets in kranten,radio of tv. Het machtige Israel mag niet besmeurt worden door interne strijd en stakingen.
    Bewoners van de nederzettingen en de orthodoxe joodse inwoners krijgen alle voordelen om of in de nederzettingen te wonen of om te bidden.
    Dit houdt men natuurlijk niet vol, net zoals het onderdrukken van de Palestijnen in Israel en in de Palestijnse gebieden.
    Als de VS failliet gaat kan het ook de enorme bedragen aan Israel niet meer betalen, dat wordt een probleem voor Israel.
    De Amerikaanse joodse mensen kopen gebouwen op in Jeruzalem en drijven de prijzen op. De EU steunt Israel met subsidies die ook schadelijk zijn voor de Palestijnen in Oost Jeruzalem.
    Hopelijk vinden de Israeli en Palestijnen zich in de strijd tegen al het onrecht in Israel en de Palestijnse gebieden. Hopelijk stoppen de Christenen voor Israel met hun kwalijke praktijken.

  3. Likoed Nederland schreef:

    Sommige media hebben wel gerapporteerd, zoals radio 1.

    Maar waarom weinig aandacht voor de protesten in Israel?

    Zou het wellicht komen omdat het tot nu toe voeral ging over de hoge prijs van huttenkase?

    Dat is toch echt wat anders dan dictaturen die hun eigen bevolkingen door tanks laten beschieten.

  4. Michael schreef:

    CWI en LSP (België) zwijgen hier helemaal niet over. Dat de sociaal-democratische partijen zwijgen is geen wonder. Dat sommige pseudo-marxistische organisaties zwijgen heeft veel te maken met hun standpunt over de “gecorrumpeerde Israëlische arbeidersklasse die het zionisme volledig omarmt”. Een standpunt dat nu achterhaald blijkt. CWI en LSP hebben altijd gesteld dat de oplossing voor het conflict in de handen ligt van de palestijnse en Israëlische arbeidersklasse. Zoals hierboven gesteld gaan de laatstgenoemden ook gebukt onder de asociale en maatregelen van hun regering.

    Momenteel is het grootse probleem dat er geen alternatief is dat de arbeidersklasse kan verenigen in strijd. De spontaneïteit van een beweging kan heel veel bereiken, maar ze kan ook een rem worden. Momenteel worden de bewegingen gerecupereerd. Het komt erop aan de macht van de parlementaire democratie echt te breken door reëel democratische wijk en fabriekscomitees op te richten. De klasse moet zich verenigen en alle lokale comitees verbinden in een gemeenschappelijk actieplan.

    • peterstorm schreef:

      Ben het met veel van bovenstaande reactie eens. Maar toen ik mijn stuks schreef had de website van de CWI, http://www.socialistworld.net/ , geen artikel over het onderwerp, en bij zojuist checken bleek dat nog stééds zo te zijn. Daar doelde mijn opmerking over zwijgzaamheid in dit verband ook op. De site van afzonderlijke CWI-secties, dus ook ndie van de LSP, heb ik niet gecheckt. Dat de CWI idd een heel ander standpunt heeft dan het hierboven terecht gehekelde idee over volledige omarming van het zionisme, is juist. Maar just daarom vond ik de afwezigheid van een stuk erover op de CWI-site extra frappant.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: