Israël: grootse protesten, grote tegenstellingen

zondag 7 augustus

Het waren grootse protesten, gisteren in Iraël, in wat we inmiddels vrijwel een volksopstand met revolutionaire implicaties kunnen noemen. En ze beginnen eindelijk, eindelijk meer aandacht van gevestigde media buiten Israël zelf te trekken. Niet alleen Aljazeera had een artikel erover, maar nu ook de Guardian. In Nederland meldde de NRC zich met een bericht en een achtergrondstuk voorzien van erg mooie foto. De NOS geeft een kort bericht over de acties. Intussen schrijven ook Volkskrant en Nu.nl dat premier Netanyahu een commissie ingaat stellen naar aanleiding van de, intusen dus ook gesignaleerde, protesten (Nu.nl had al twee eerdere brichten weten te produceren trouwens). Na drie volle weken is iets wat vrijwel op een nieuws black-out neerkwam eindelijk doorbroken. De gebeurtenissen zijn het waard. Hieronder meer over de acties van gisteren, maar ook indrukken van het actiekamp in Tel Aviv en observaties over de lastige aspecten die deze beweging ook kenmerkt en de keuzes die daarbinnen aande orde zijn.

De protesten zelf waren indrukwekkend, niet alleen vanwege de omvang maar ook vanwege de inhoud, de diepte van woede en veranderingswil die eruit bleek. De Haaretz : “Naar schatting 300.000 mensen kwamen in Tel Aviv Bijeen, 20.000 namen deel in Jeruzalem, 3.000 in Kiryat Shmona, 5.000 in Modi’in, 1.000 in Eilat.” Volgens mensen uit de politieke omgeving van de premier hadden organisatoren echter te hoge cijfers gegeven.

De Haaretz staat als relatief links (en dus minder vriendelijk voor de regering) bekend; we kijken dus nog even elders. De Jerusalem Post sprak van 200.000 in Tel Aviv en 20.000 in Jeruzalem, 300.000 in het hele land. Ynet“Meer dan 250.000 mensen verzamelden zich zaterdagavond in Tel Aviv voor één van de grootste protesten in Israël’s geschiedenis; 30.000 betoogden in Jeruzalem; tienduizenden demonstreerden elders.” Volgens Ynet demonstreerden in Eilat trouwens 2.000 mensen, geen 1.000 zoals Haaretz schreef.

Ynet kwam dus met iets lagere cijfers voor Tel Aviv, maar hogere cijfers hier en daar elders. En het bericht meldt dat er demonstranten op weg naar Tel Aviv gestrand waren door dat het spoorbdrijf een trein stilzette en de dienstregeling uitkleedde vanwege propvolle treienen. Hoe het ook zij, de 250.000 demonstranten waar bijvoorbeel de de NOS mee kwam, is hoogstwaarschijnlijk een stevige onderschatting van de werkelije aantallen. De protesten waren aanzienlijk groter dan een week eerder, toen pakweg 150.000 mensen actie voerden. Ruim 300.000 demonstranten op 7,3 miljoen inwoners: pakweg één op de 25 mensen in Israël hebben dus gisteravond betoogd.

De houding en verlangens van demonstranten spraken uit de leuzen; ik pluk wat uit de bovenstaande bronnen, en uit het van mooie foto’s voorziene verslag op de website 972. “De mensen eisen sociale rechtvaardigheid”, inmiddels al een klassieker van het protest. En: “Een hele generatie eist een toekomst” maar ook: “Aftreden, Egypte is hier”. “Hier komt de verzorgingsstaat”, werd geroepen. En op borden onder meer: “Ze zijn bang”, en “Ga” (in Arabisch geschreven!), met eronder “Egypte is hier”. Amira Hass wees er al op hoezeer de demonstraties in Israël wel degelijk mede geïnspireerd zijn door de ‘Arabische Lente’,  de opstands- en demonstratiegolf in onder meer Egypte, en dat blijk nu dus weer. Andere foto’s, van weer andere herkomst: “Walk Like An Egyptian” en ook een met een groot schilderij met daaronder geschreven “Working Class”. En volgens het genoemde NOS-berichtje waren in jeruzalem duizenden mensen verzameld bij netanyahu’s ambtswoning. Sommigen van hen droegen “spandoeken met teksten waarin werd opgeroepen tot revolutie.”

Tijdens toespraken werden opvallende dingen gezegd. Een rabbijn, Benny Lau, sprak in Tel Aviv. Hij zei: onder meer: “We kunnen ons niet veroorloven om mensen te ien die hard werken en de kost verdienen, maar niet in staat zijn een huis te kopen; dat is niet de Joodse staat.” Maar voor we denken dat hij zijn idee van Joodse staat puur chauvinistisch en exclusief opvat, hij zei ook dit: “Ik wil iedereen oproepen in onze maatschappij, zowel Joods als niet-Joods, deze tent heeft ruimte voor allemaal.” En hij voegde eraan toe: “we willen een staat gebouwd op sociale rechtvaardigheid. We willen deze strijd niet laten gaan over één enkele sector in deze maatschappij of een andere, we willen allemaal sociale rechtvaardigheid.” Tegenstrijdigheden als deze – Joodse staat, maar plek voor Joods en Arabisch zij aan zij – typeren het protest.

Uda Basharat, een Palestijns schrijver, sprak ook: “Het wordt tijd dat dit protest het protest wordt van al degenen die worden uitgebuit, Joods en Arabisch.” Het verschil is subtiel: de rabbijn roept naast Joden ook Arabieren op om mee te doen, maar wel in een liberaal-Zionistische context; de Palestijnse schrijver roept het protest zélf op beide groepen erin te betrekken, hetgeen iets van een breuk met het zionisme in zou houden, en met de implicatie dat dit tot nu toe nog onvoldoende gebeurt.

Maar beide stemmen maken duidelijk: dit protest gaat beide bevolkingsgroepen aan, een exclusief Joods proces binnen nauwe Zionistiche grenzen is dit allang niet meer en wil dit ook niet zijn. Het protest is over het geheel genomen (nog?) niet gericht anti-Zionistisch; maar een ondersteuning voor Zionistische prioriteiten en vooroordelen is het evenmin. En een strijd van arm tegen rijk, onder tegen boven, bevolking tegen regering, doorbreekt wel degelijk de nationale eenheidsgevoelens waarhet Zionisme zo nadrukkelijk op inspeelt en op bouwt.

Demonstranten, organisatoren en anderen, verduidelijkten de motieven. “We hebben hier een collectief ontwaken zonder precedent, we zijn getuige van een volk dat n weer nuchter wordt, wat begon als een strijd om betaalbare woningen, is veranderd in een protestbewging die als een sneeuwbal groeit en veranderingen in het hele systeem tot doel heeft”, zegt organisator Gil Sasson. En inderdaad. Eerst ging het om de prijs van kwark, vervolgens om huren en huizenprijsen, en kosten die het grootbrengen van kinderen meebrengt. Intussen gaat het om een veelvormige beweging, met allerlei onderling tegenstrijdige eisen en verlangens. Zo gaat dat vaker als mensen beginnen hun eigen passiviteit te doorbreken, hun stem te vinden, hun verlangens te verwoorden en in vaak verhit gesprek raken.

Intussen zij de sociaal-economische eisen uit de begintijd niet weg, en bepaald ook niet irrelevant. Aljazeera  geeft in het al genoemde stuk enkele veelzeggende cijfers. Gemiddeld loon: 2.500 dollar. Salaris van bijvoorbeeld leraren en sociaal werkers: 2.000. huur van een driekamerappartement in centrum Tel Aviv: 1.500 dollar. Ja, Joodse Israeli’s verdienen gemiddeld veel meer dan Arabieren in Israël, en vergeleken met Palestijnen op Gaza is het verschil dramatisch. Maar dat maakt Israeli’s die klagen over onbetaalbare huren en te lage lonen nog niet tot verwende lui uit de middenklasse. Als protest tegen duurte, tegen neoliberaal beleid, zijn de demonstraties sowieso een rechtvaardige strijd.

Een reportage op 972 vanaf het grote tentenkamp in Tel Aviv maakt veel helder van wat er broeit en beweegt. Noam Sheizaf vertelt  dat er daar intussen allerleei rechtse lui, kolonisten en dergelijke, in debat gewikkeld raken met anderen. Er is spanning. Maar tegelijk is er ook iets anders. “Dit gaat allang niet meer om huisvesting. De papers bespreken economische cijfers en c sociale plannen, maar er is iets heel anders bezig op Rothschil. Het lijkt alsof iedereen die iets te zeggen had hierheen is gekomen, een tent heeft opgezet en is begonnen te scheeuwen. De euforie van het begin is er nog steeds, maar de spanning groeit snel. Mensen maken nog steeds muziek en voeren politiek discussie, maar velen vrezen geweld.” Organisatoren zouden bedreigd zijn en niet meer op het kamp slapen.

Er zijn de meest uiteenlopende tenten, rond demeest uiteenlopende zaken, van links – de Communistische Partij, de ‘1948’-tent met gezamenlijke strijd van Arabieren en Joden als uitgangspunt – tot veel te rechts – een tent gewijd aan het idee om Galilea,deel van Israël waar relatief veel Arabieren wonen, door Joden te doen koloniseren.Daarnaast noemt de auteur sociaal werkers, kunststudenten maar ook dierent rechten en New Age als thema van tenten. Natuurlijk kan een beweging niet tegelijk de gelijke rechten van Joodse en Palestijnse bewonders nastreven én voortgezette kolonisatie van door Palstijnen bewoond land door Joden bepleiten. Maar het kristallisatieproces, de schifting, gaat via dit chaotische proces van iedereen-roept-wat-die-wil, tegenstellingen en soms ruzie. Dat is niet leuk, maar het is in sociale strijd ook weer niets bijzonders.

En over de uitkomst van dit proces kan ik gewoonweg niet pessimistisch zijn als ik de diverse verslagen lees van zowel demonstraties als actiekampen. Indrukwekkend hoopgevend vond ik een verslag van Abir Kopti, een Palestijnse die het tentenkamp op Rothschild Bulevard bezocht (yep, weer gevonden via Libcom.org, zoals ook sommige van de foto’s die ik aanstipte). Ze voelt zich, zo schrijft zij, geen deel van de ’14 Juli-beweging’, genoemd naar de datum waarop het eerste tentenkamp van deze beweging opdook. Al die Israëlische vlaggen, maar ook de openlijke aanwezigheid van allerlei rechtse Zionistische kolonisten, een hatelijke toespraak van een rechtse activist tegen linkse groeperingen en mensenrechtenorganisaties. Chauvinistische uitingen die de beweging inperken, versmallen en waardoor deelname van Palestijnen inderdaad vaak helemaal niet logisch voelt.

Ze ziet echter ook Tent ’48. ja, die tent werd aangevallen door rechtse lui die een Palestijnse vlag weghaalden. Ja, organisatoren van het protest willen hun vingers niet branden aan de Palestijnse zaak, om geen steun te verliezen. Dat maakt het inderdaad voor Netanyahu mogelijk om via en beroep op ‘nationale veiligheid’ de beweging van tafel te vegen. Allemaal gevaar en beperkingen.Maar ze zegt ook: “Toch moet men erkennen, er gebeurt iets, Israelis worden wakker. Er is een proces: mensen komen samen en bspreken zaken. De Algemene Vergadering van het kampement heeft op vrijdag besloten dat het geen racistische boodschappen van deelnemers ervan accepteert. Zelfs bij tent 1948 komen veel Israeli’s aan, lezen de flyers, luisteren naar wat tent 1948 vertegenwoordigt en discussiëren kalm.” Zevoegt, met kennelijke weemoed, toe: “Misschien als ik een Joodse Israeli was, dan was ik trots op de Juli 14 beweging. Maar ik ben geen Jood, ik ben geen Zionist, ik ben een Palestijn.” Ze ziet de beperkingen. Maar ze ziet ook de kans. “Juli 14 is een grote kans voor Israeli’s om hu staat te weieren toe te staan dat ze verzinkt in een apartheidsregime.” Inderdaad, een rechtvaardigheid die Joden insluit maar Palestijnen uitsluit is nèp. Maar precies ook op dát punt van rechtvaardigheid voor alle bevolkingsgroepen en dus nadrukkelijk óók voor Palestijnen, zijn in de huidige protesten stappen vooruit in een hoognodige opbouw van werkelijke solidariteit te bespeuren.

Opm. 7 augustus 18.15.: Abir Kopti blijkt geen hij te zijn, zoals ik – ook niet vrij van vooroordeel en stereotype denken dus – dacht, maar een zij te zijn, zo blijkt uit een stuk op 972 waar ze wordt geciteerd; excuses; dat heb ik dus veranderd. Aanvulling 18.17: opmerking taalkundig gecorrigeerd… Aanvulling 8 augustus 4:24: verder verbeterd, correctie van 8.15 was nog erg incompleet zoals dmv commentaar werd opgemerkt, waarvoor dank.

Advertenties

One Response to Israël: grootse protesten, grote tegenstellingen

  1. Paulus de Boskabouter schreef:

    Volgens mij moet je de tekst nog eens even goed nalopen op het grammaticale geslacht van de persoonlijk voornaamwoorden die betrekking hebben op Abir Kopti. Zo lees ik onder meer “Ze voelt zich, zo schrijft hij” En verderop lees ik nog enkele maal “hij” waar ik veronderstel dat dit verwijst naar de dame in kwestie. Ik heb over het algemeen niet veel op met de spellingsgestapo, maar dit brengt de begrijpelijkheid in gevaar.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: