Syrië: revolutie, repressie, hypocrisie

dinsdag 9 augustus

De Syrische opstand bereikt nieuwe, grimmige mijlpalen. Het Syrische bewind schiet maar door – en toen intussen toezeggingen. Een doorbraak is voor geen van beide kanten nog in zicht. Intussen beginnen allerlei staten zich ermee te bemoeien, met  oproepen aanhet bewind om minder grof op te treden en met geloofwaardige hervormingen te komen. Die oproepen zelf ontberen echter geloofwaardigheid. Saoedische hypocrisie kan nooit een productief antwoord zijn op Syrische repressie. De dappere en doorzettende opstandigen in Syrië verdienen échte bondgenoten, maar in regeringskantoren zijn die niet te vinden.

Eerst de opstand zelf. Vrijwel dagelijks demonstreren duizenden mensen in allerlei Syrische steden. Alleen al dát feit is opmerkelijk, gezien de kogelregens die Assad’s veiligheidstroepen op betogers afvuren.  Tanks die de stad Hama bestormen, een bestorming die op 31 juli al zeker aan 62 mensen het  leven had gekost, een aantal dat de dag erop al opgelopen zou zijn tot 146. Een  legeraanval op Deir Al-Zor, gemeld op 7 augustus, met volgens een bron 38 doden. Inmiddels zijn er al meer dan 2000 doden gevallen vanaf het begin van de demonstraties. Die demonstraties gaan echter door. Het EA liveblog van afgelopen dag komt met videobeelden van nachtelijke protesten in Lattakia, Homs, in Deiz el-Zor – waar de aanval van 7 augustus het protest dus niet heeft neergeslagen – en meerdere wijken in en aan de rand van de hoofdstad Damascus. Eerder die dag was er protest in Deraa, waar begrafenisgangers beschoten werden, met 3 tot 5 doden. Dat alles gebeurde op één dag, en geen eens op een vrijdag, de dag waarop doorgaans protesten een wekelijkse climax bereiken.

Niets wijst erop dat de protesten afnemen. Sterker, het feit dat er nu ook  vaak protest in de hoofdstad Damascus wordt gemeld, laat zien hoe wijd verbreid de opstand intusen is. De eerste weken was er in die stad nauwelijks van protesten op enige schaal sprake, maar nu heeft het regime ook geen volledige greep meer op haar eigen hoofdstad. De opstand heeft inmiddels meer actievormen. Al enige tijd komen er, veelal ook via dat EA liev blog dat dagelijks gebeurtenissen bijhoudt, berichten over plaatselijke algemene stakingen binnen. Persbureau’s meldden een driedaagse staking in Hama, van 2 tot en met 5 juni. Ook op 7 juli was er sprake van stakingen, wederom in Hama, en in Homs.

Hoe deze acties werken, is wat onduidelijk. Gaat het om gemeenschapsacties, waarbij arbeiders, winkeliers, marktkooplui allemaal het werk neerleggen? Gaat het specifiek om arbeidersactie? In het eerse geval toont het de breedte van de afkeer vanhet bewind. In het tweede geval komt er druk uit de diepte, niet alleen om het bewind maar ook op ondernemrs die een sociale basis voor dat bewind vormen. Dat tweede zou op een dieper, niet alleen politiek maar ook sociaal radicaliseringsproces duiden, een welkome aanscherping van de revolutie. Maar ook het eerste verhoogt de druk. En beiden zijn ondenkbaar zonder tenminste vormen van organisatie in de opstand. Het is niet overdreven om de gebeurtenissen als een op gang gekomen revolutie aan te duiden.

Andere staten zien de gebeurtenissen met bezorgdheid aan. Natuurlijk horen we fraaie woordenuit regeringskringen, ook in Nederland, waar de onderdrukking in Syrië scherp wordt veroordeeld. Bij dar krokodillenkoor heben zich enkele opmerkelijke nieuwe prominenten gevoegd: de regimes van Koeweit, Bahrein en Saoedi-Arabië. Dat laatste land riep haar ambassadeur al terug, en Koning Abdullah hield een toespraak. De NRC: Abdullah zei dat Saoedi-Arabië niet kan accepteren wat er in Syrië gebeurt. ‘Er is geen rechtvaardiging voor’, aldus de koning. Hij stelde dat het ‘mechansme van moorden’ moet stoppen en riep president Assad op werk te maken van politieke hervormingen.” Ja, het staaat er echt. Dat zegt de koning van een land waarvan veiligheidstroepen nog in maart keihard optraden om het op gang komen van demonstraties tegen te gaan om een dreigende volksopstand in de kiem te smoren. We hoeven er nauwelijks aan te  twijfelen dat, als er inmiddels wel demonstraties op enige schaal in Saoedi-Arabië zouden plaatsvinden, soldaten daar hun eigen ‘mechanisme van moorden’ tegenover zouden stellen, natuurlijk dan wél met koninklijke ‘rechtvaardiging’.

De stellingname van Koeweit is al net zo fraai. ” ‘Niemand kan het bloedvergieten accepteren’, vertelde sjeik Mohammed al-Sabah aan journalisten”, aldus de NRC. Al-Sabah is de baas van Koeweit. In dat  land waren eerder dit jaar ook demonstraties voor verandering. Tweeduizend mensen eisten daar op 28 mei het aftreden van de premier, die om één of andere familiereden ook Al-Sabah heet. Dat ging zondervoelbaar geweld, al was de oproerpolitie nadrukkelijkaan wezig. Protest in februari van statenloze Arabieren in Koeweit werden echter hardhandig onderdrukt. Politie joeg demonstranten uiteen met waterkanonnen en rookbommen, en arresteerde enkele tientallen mensen. Ja, en dan Bahrein! Ook dat land trekt dus haar ambassadeur uit Syrië terug. In  dat land woedde i februari en maart een volsopstand tegen het bewind. Dat bewind heeft die opstand neergeslagen en daarbij op grote schaal geweld gebruikt, met minstens 32 doden als gevolg, duizend mensen die werden opgepakt en 2000 mensen die ontslagen werden wegens deelname aan protesten. Daarbij werd het bewind geholpen door Saoedi-Arabië, dar meer dan duizend soldaten stuurde om bij het onderdrukkingswerk te assisteren.

Dat de machthebbers in Koeweit, Bahrein en Saoedi-Arabië oprechte tranen laten om de doden in Syrië is, gezien het bovenstaande, niet aannemelijk. De kritiek op Assad is doortrokken van hypocrisie. Maar wat zit er achter de opstelling van deze staten en vooral va het Saoedische bewind dat ongetwijfeld gangmaker hierin is? De NRC: “De relaties tussen Saoedi-Arabië en Syrië zijn al jarenlang gespannen, omdat hwet rwegimwe van Assad nauw samenwerkrt met Iran, de grote rivaal van de Saoedi’s in het Midden-Oosten.” Om tegenstander iran dwars te zitten, wordt Syrië onder druk gezet. Dat is ongetwijfeld een factor.

Maar ik denk dat er meer is. Het Saoedische bewind is als weinig anderen bevreesd voor de golf van protest en opstand in regio. Het ervoer de val van Ben-Ali in Tunesië en vooral Mubarak in Egypte als grote tegenslagen. Ongetwijfeld had het gehoopt dat Syrië allang een einde aan de demonstraties had gemaakt. Nóg een succesvolle volksopstand in de buurt zou slecht nieuws wijn voor het Saoedische konigshuis, het zou mensen nog dichterbij hun troon aan kunnen moedigen en de macht van het bewind bedreigen.

Caroelien Roelants  zegt dat het Saoedische regime weliswaar het geweld in Syrië veroordeelt, maar niet zit te wachten op de val van het bewind daar. Ik denk dat dit klopt. Dehoop va Saoedische amchthebbers is dat het Syrische bewind, door de repressie een beetje te doseren en te combineren met wat hervormingen, zich via een facelift in het zadel kan houden. Alleen maar frontale repressie bijkt immers niet te werken en kan de protesten juist feller en radicaler maken. De kritiek is bedoeld om het regime een zetje in de richting van matiging en wat hervormingen te stren, om op die manier het bewind dus te redden.  Maar de kritiek wordt  kracht bij gezet om duidelijk te maken dat het ook een soort waarschuwing is. Als de positie va Assad onhoudbaar wordt, heeft Saoedi-Arabië namelijk nog wel een potje in het revolutionaire vuur in Syrië, in de vorm van fundamentalistische groepering, Salafisten, de Moslim Broederchap en dergelijke.

Als er met Assad niet meer te werken valt, kan het de steun aan zulke groepen pvoeren zodat zij binnen de opstand meer invloed winnen, de opstand kapen, en met gewapende strijd naar eer uiterst conservatief nieuw regime in Syrië toewerken. Wat Saoedi-Arabië in Libië ook deed kan het land ook in Syrié doen: een zich ontplooiende revolutie manipuleren in verregaand contrarevolutionaire richting. Ook in Libië keerde Saoedi-Arabi;e zich tegen het regime, en begon gewapende opstandelingen te steunen en zelfs groen licht voor NAVO-interventie te organiseren via de Arabische Liga. Een soortgelijke rol, maar dan wellicht zonder de NAVO als uitvoerder, kan het Saoedische koningshuis wel degelijk ook in Syrië poberen te spelen. Het is een griezelscenario. Te hopen valt dat de dappere demonstranten en stakers in Syrië dit scenario de pas af weten te snijden, uiterst-rechtse, pro-Saoedische krachten in Syrië zo min mogelijk speelruimte en draagvlak verschaffen, en op eigen kracht Assad te verdrijven.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: