Occupy: tijd voor andere aanpak

maandag 5 december

Occupy-actiekampen in Nederland hebben het momenteel niet makkelijk. Pressie vanuit gemeentebesturen, rechtse agitatie tegen Occupy, nachtelijk bezoek van dronken en opgefokt uitgaansbezoek met bijbehorende vernielingen… Occuopy staat stevig onder druk. Pogingen vanuit Occupy zelf om bredere aandacht te zoeken met publieksgerichte acties slagen maar in beperkte mate. Het is tijd voor een andere koers. Minder gericht op kamperen-tot-iedere prijs. Meer gericht op breder gedragen, drukverhogende acties.

Aanvankelijk had Occupy ook in Nederland wind mee. Twee kampen, op het Malieveld in Den Haag en op het Beursplein in Amsterdam, werden de aftrap voor een hele reeks van Occupy-acties. In de ene plaats na de andere verschenen tentenkampen: Rotterdam,Utrecht, Groningen, Eindhoven, Tilburg, Arnhem, zelfs Baarn. Waar kamperen geen optie bleek, waren andere activiteiten opgezet. Er leek zelfs eventjes sprake van Occupy Ameland. Maar dat bleek misleiding: iemand had de naam ‘Occupy’ als aandachtstrekker gebruikte om een festival van wat publiciteit te voorzien. Geen Occupy Ameland dus… maar het laat wel zien hoe breed de weerklank van het begrip ‘Occupy´ inmiddels was geworden.

Maar, terwijl het aantal kampen nog groeide, hadden bestaande kampen het niet makkelijk. In Amsterdam kwamen al snel verhalen van onderlinge problemen: sommigen namen deel vanwege de actie, voor anderen was Occupy eerder een gelegenheid om een feestje te bouwen, waar drank en ander spul aan te pas kwamen. Er werd gerept van een af en toe onprettige sfeer. Vergelijkbare dingen speelden op kleinere schaal ook elders.

Belangrijker was de druk vanuit nachtelijk uitgaanspubliek. Agressie en vernielingen waren geen uitzondering. Alleen al in Tilburg hebben we te maken gehad met tenten die ondergeplast zijn, tenten die vernield zijn, voorwerpen die naar het kamp zijn gegooid, een plastic urinoir dat op een – gelukkig lege! – tent is gegooid. Al snel ging heel veel van onze aandacht uit naar het garanderen van enige veiligheid. Mensen liepen wacht ’s nachts. Degenen die kampeerden, konder vaak pas tegen de ochtend gaan slapen, waardoor ze overdag natuurlijjk niet echt bij machte waren om het kamp van een publieksgerichte uitstraling te voorzien. Andere mensen sprongen in, maar het bleef moeizaam. Van een permanente demonstratie, en springplank naar bredere uitstraling en meer acties, veranderde het actiekamp in Tilburg vrij snel in een doel op zich. Bijna alles draaide omm het overeind houden van het kampement. Gelukkig hebben we, door met name opzaterdag acties in de binnenstad te houden, iets van de publieksgerichte rol van Occupy op gang weten te houden. Eenvoudig was het niet. Uit andere steden zijn ongetwijfeld soortgelijke verhalen te vertellen.

En intussen begon de tegenwerking vanuit stadsbesturen en rechtse politici toe te nemen. Inmiddels staat bijvoorbeeld Amsterdam onder zware druk van burgemeester Van der Laan om het kamp flink te verkleinen. Eerder maakte hij al duidelijk dat hij het kamp graag naar een andere plek, buiten het winkelcentrum, zag vertrekken. Occupy Eindhoven heeft haar kamp daadwerkelijk moeten verplaatsen, van Clausplein naar een plek bij het station, onder dreiging van ontruiming.

Rechts maakte al stemming in Rotterdam, waar Leefbaar Rotterdam de burgemeester vroeg of het Occupy-kamp niet eens beëindigd moest worden, gelukkiog zonder resultaat. In Tilburg heeft de gemeenteraadsfractie van Trots gevraagd “wie opdraait voor de de dranghekken en toiletten.” Daar wil ik wel op antwoorden: de toiletten zijn door Occupy zelf geregeld en worden dus door ons betaald. Dranghekken stonden er aanvankelijk niet, en zijn pas geplaatst nádat er herhaaldelijk agressie en vernieling was geweest, gericht tegen het kamp en haar bewoners. Blijkbaar is Trots alleen voorstander van ‘veiligheid’ als het niet gaat om veiligheid van actievoerders waaraan Trots een hekel heeft.

Een aanverwante vorm van stemmingmakerij kwam vanuit studentenclub Olof: drie leden van die club haalden een paar dozijn handtekeningen op tegen het Occupy-kamp. Ze vinden de actievoerders “profiteurs. Als je de hele dag kunt zitten, wie zorgt er dan dat de economie blijft draaien.” Bespottelijk argument. In dee eerste plaats komen nogal wat Occupyers een dagdeel, geen hele dag – omdat ze eerst naar hun werk of school gaan. Ja, sommigen van ons hebben geen baan. Maar dat was ook al zo voordat we Occupy op gang brachten, dus het aanwezig zijn op het kamp maakt voor het gaande houden van de economie niets uit. Dan heb ik het nog niet eens over de vraag of déze economie nu wel zo waard is om koste wat kost op gang gehouden te worden door loonslavernij, van Occupyers en vanuit anderen 99-procenters.

Zowel bestuurlijke druk als rechtse stemmingmnakerij zijn vervelend, al moet ik om de Olof-actie vooral ook meewarig lachen. Daat studeren ze dan voor… om met zulke holle argumenten aan te komen, waarmee ze dan ook nog vrijwel niemand bereiken… Beide zaken – gemeentedruk en stemmingmakerij – zijn ergens ook een compliment voor Occupy! De kampen houden het week na week vol, de uitdaging die we bieden tegen de macht van het grote geld gaat dus niet zomaar weg wegens slecht weer of demotivatie van actievoerders. Dáárom wordt de druk nu opgevoerd. Het is geen teken van zwakte van Occupy, het is een teken van ook door tegenstanders waargenomen krácht.

Maar Occupy slaagt er helemaal niet goed in om die kracht werkelijk effectief te gebruiken. Jazeker, er zijn acties. Maar het kost – vanwege de druk waaronder de kampen staan – grote moeite omze ook maar enigszins op de rails te krijgen. En ze trekken heel weinig deelname van buiten Occupy zelf. Alweer kan Tilburg als illustratie dienen. Eerste manifestatie, 29 oktober: rond 60 deelnemers. Eerste optocht, een week later, op de dag dat het kamp werd opgezet: iets van 30 tot 35 deelnemers. Tweede optocht, twee weken later: 20 mensen die meeliepen. Derde optocht, gisteren, een mooi vormgegeven symbolische rouwstoet voor de zorg: negen deelnemers, volgens het Brabants Dagblad (ik kon er zelf niet bij zijn helaas). Dat is geen stijgende lijn, hoe je het ook wendt of keert.

Deel van de reden is de kamp-sores die ik boven uiteenzette. Die draagt er toe bij dat er onvoldoende energie resteert om een actie niet alleen voor te bereiden, maar ook van een effectieve golf van publiciteit te voorzien. De acties maken vooral deelnemers – vaak mensen die deze maanden voor het eerst aan het demonstreren zijn geslagen of het vele jaren niert meer hebben gedaan – erg enthousiast. Maar ze brengen niet veel op gang buiten het Occupy-wereldje zelf.

Toch zou dat wel de inzet moeten zijn, en volgens mij zijn grotere demonstraties beslist mogelijk ook. Ze zijn nodig, om het passieve draagvlak dat we waarnemen om te helpen zetten in activiteit, in effectieve druk tot verandering. Om dat te doen, zijn enkele dingen belangrijk. Allereerst is het zaak dat we onderkennen hoe vér we al zijn, hoe véél er al is bereikt. Het idee achter Occupy – er moet iets gedaan worden tegen de oppermacht van het grote geld, de banken etcetera – heeft meerderheidssteun. Zelfs tegenstanders erkennen dat Occupy ‘een punt’ heeft. Eén van de Olof-studenten van het zojuist genoemde anti-Occupy protestje zegt: “Dat ze protesteren is goed, waar ze tegen zijn snappen we”. Waarom hij vervolgens vindt dat het “lang genoeg geduurd heeft” blijft enigszins mysterieus, maar dat is een ander onderwerp. Het doet er hier niet toe of hij zijn begrip voor Occupy meent of niet. Het gaat erom dat zelfs tegenstanders zich genoodzaakt zien lippendienst te betuigen aan het ‘punt’ dat we maken. Dat wijst op breed levende steun en sympathie,waar ook tegenstanders niet zomaar dwars tegenin willen gaan.

Het i8s een steun die mensen van ons nogal eens onderschatten. Occupyers zelf roepen tijdens actie nogal eens ‘wakey wakey’, zoiets als : “wakker worden!” Voorzover dat bedoeld is om mensen in actie te krijgen, is dat goed. Maar soms lijkt het idee onder Occupyers te leven dat de ‘gewone mensen’, de ‘massa’ werkelijk slaapt, werkelijk niet door heeft wat er gaande is, passief alles maar accepteert. Niet alleen zit daar iets elitairs in, zo van: wij zijn de verlichte minderheid, en we moeten het domme volk onderrichten… Alsof we zelf een soort één procent zijn, in plaats van gewoon een onderdeel van die 99 procent. Ik geloof ook dat het idee dat ‘het volk slaapt’ een nodeloos pessimistisch beeld is; geloof in dat beeld vergroot ons gevoel van isolement nodeloos.

In werkelijkheid zijn veel mensen klaar wakker: natúúrlijk is het grote geld veel te machtig, natúúrlijk deugen de prioriteiten – banken redden, zorg verwaarlozen – niet, natúúrlijk moet het anders. Mensen die een praatje maken bij het Occupy-kamp t Tilburg erkennen dat grif. Hun vraag is vaak: maar hoe bereik je dat? Ons antwoord: door het punt te maken, door discussie aan te moedigen en aandacht te trekken. So far, so good, maar daarmee is de noodzakelijke druk – tegen een zeer machtig establishment, een macht die niet gaat wijken voor wat tentenkampen met hier en daar tientallen deelnemers – nog niet opgebouwd. In plaats van dat we mensen ‘wakker schudden’ zouden we vooral de vele mensen die allang wakker zijn, in beweging moeten helpen komen – met actievormen waar ze makkelijk zelf een rol in kunnen spelen. Langdurig kamperen is niet ieders ding. Deelnemen aan optochten en dergelijke is al veel eenvoudiger. Dáár moet nadruk naar toe.

Tevens zijn verbindingen nodig naar andere strijdtonelen. Occupy klaagt de macht van de één procent de banken, het grote geld, het bijbehorende systeem, in algemene termen aan. Allerlei groepen voeren intussen daadwerkelijk acties tegen de effecten die de macht van het geld en dat systeem op hun levens heeft. Er zijn de stakers in het stadsvervoer, en binnenkort in het onderwijs. Er zijn de mensen van de sociale werkvoorziening die protesteren. Er zijn mensen als Mauro, bedreigd met uitzetting ongeacht hoe lang ze hier al wonen. Er zijn mensen zonder verblijfsvergunning, opgesloten in detentiecentra, wiens protest hardhandig wordt onderdrukt.

Al deze mensen, en al degenen die het voor zulke mensen opnemen, botsen met de logica van een maatschappij waarin menselijkheid ondergeschikt wordt gemaakt aan geldelijk gewin, met de bijbehorende criteria van ‘efficiency’ en dergelijke. De strijd van en voor al deze mensen gaat Occupy dan ook aan! Occupyers zouden naar stakers kunnen toestappen, bijvoorbeeld naar docenten die begin volgend jaar gaan staken; Occupyers zouden aan een demonstratie bij een ‘illegalengevangenis’ – 11 december, Rotterdam, bijvoorbeeld – kunnen deelnemen, noem maar op. Daar kunnen we dan duidelijk maken: Occupy is ook van en voor jullie, Occupy steunt jullie; jullie strijd is ook de onze. Zo kunnen we toewerken om expliciet te maken wat Occupy impliciet al is: een radicale, antikapitalistische beweging.

Meer acties op straat dus, om van passief draagvlak naar actieve deelname te komen. Meer verbindingen met sociale strijd die al plaatsvindt zoeken. Dat zal discussie binnen de Occupy-netwerken vergen. Het zal echter nog iets anders meebrengen: relativering van het belang van de kampen. De kampementen zijn opgestart met een duidelijk idee: een permanente demonstratie opzetten tegen de 1 procent, het grote geld,enzovoorts.mensen willen méér dan een eenmalige betoging. Tegelijk wil Occupy een stuk publieke ruimte innemen – bezetten, Occupyen- als symbolische uitdaging aan de machthebbers. Dat de kampen doorgaans met een soort van overheidstoestemming plaatsvinden maakt de bezettings-idee voornamelijk symbolisch, maar toch. Tenten opzetten als actievorm tegen het, met name financiële, kapitaal, dat was de gedachte. De kampen zijn tegelijk een ruimte waar gepione ierd wordt met een andere, direct-democratische vorm van maatschappelijke ordening, een vleugje schepping van het soort wereld dat we  samen willen. Ook dat maakt de ikampen, zoals Jen Schradie in een artikel op Common Dreams laat zien tot méér dan enkel een plaats voor actievoerders om te overnachten.

Maar waar het actievoeren zo te lijden heeft van de druk om de kampen simpelweg overeind te houden, daar begint het middel van het tentenkamp het doel van de actie in de weg te zitten. Waar alle energie opgaat in de vraag wie er ’s nachts kan zijn,en wie overdag, daar blijft nauwelijks aandacht over voor de vraag hoe we de komende demonstratie tot een groter succes maken dan de vorige. Optochten worden dan bijna manieren om het kamp te promoten, hetgeen toch een beetje de zaak op zijn kop zet. Scherp gesteld: ik denk dat flinke straatactie, desnoods zonder een permanent kamp, veruit te verkiezen is boven een permanent kamp waar nauwelijks grotere acties uit voortkomen. Van teken van kracht zijn de kampen bezig een blok aan het been te worden.

De druk van staatswege speelt hier ook een rol. Nu gaat het nog om inperking en verplaatsing van kampen, onder dwang. Dat is onacceptabel, maar occuopy is niet sterk genoeg om dit met daadwerkelijk verzet tegen te werken. Dat geldt, vrees ik, nog sterker als het richting totale ontruiming van kampen gaat. Ja, een noodalarm zal dan best enkele tientallen mensen naar de bedreigde tenten brengen. Of de aanwezigen, door te gaan zitten om de tenten, de politie méér dan een half uur vertraging kunnen bezorgen is echter de vraag. Of het vervolgens lukt om een dag later triomfantelijk terug tekeren en het kamp weer op te bouwen, is helemaal twijfelachtig. Daar heb je geen tientallen, maar minstens vele honderden actievoerders voor nodig – actievoerders die bereid zijn klappen en arrestatie te riskeren bovendien.

De beweging heeft in Nederland nog niet de omvang en evenmin de politieke scherpte die in bijvoorbeeld de VS tamelijk stevig verzet tegen de ontruimingen die daar in serie plaatsvinden, mogelijk maakt treden. Nóg niet, dus aan die omvang en scherpte moeten we werken. Maar ik geloof niet dat het veel bijdraagt als we het nú al op daadwerkelijke ontruimingen laten aankomen. Beter is het om heel veel energie te steken in het versterken van Occupy als beweging.

Dat zou best eens kunnen betekenen dat het slim is om actiekampen om te zetten in actieplekken vanwaar we overdag ons geluid onophoudelijk laten horen, maar zónder tenten die ’s nachts bemenst en bewaakt hoeven te worden. Door zélf die stap te zetten, en niet te wac hten tot een overmacht ons dwingt, houdt Occuopy de regie over haar ontwikkeling. Door het afbreken van tenten te combineren met het lanceren van zichtbare acties op pleinen en straten – waar dan nieuwe energie voor beschikbaar komt – kan iets dat voelt als een stap terug, meteen worden omgezet in een stap vooruit voor Occupy – een stap vooruit die hard nodig is.

En ooit… wordt het ook weer voorjaar. Als we dan, in aantallen en inhoudelijk, gegroeid zijn, dan komen we gewoon met verdubbelde kracht terug met de tenten als we willen. Maar nu alléén maar stug doorgaan op de huidige koers put de beweging eerder uit dan dat we er sterker van worden. En sterker worden is nodig om de steeds scherper wordende crisis en haar asociale gevolgen zo effectief mogelijk tegemoet te treden.

Advertenties

10 Responses to Occupy: tijd voor andere aanpak

  1. Ed schreef:

    Zie voor een andere interessante analyse en discussie iets specifieker over Occcupy Amsterdam: Occupy Amsterdam: wat is het en wat wordt het? http://www.d4net.nl/Occupy+Amsterdam%3A+wat+is+het+en+wat+wordt+het%3F+

  2. […] article: https://peterstormschrijft.wordpress.com/2011/12/05/occupy-tijd-voor-andere-aanpak/#more-3616 tweetmeme_style = 'compact';tweetmeme_url='http://www.occupythenetherlands.nl/?p=355'; This entry […]

  3. […] crisis en haar asociale gevolgen zo effectief mogelijk tegemoet te treden. Verscheen eerder bij peterstormschrijft.wordpress.com. Auteur: Peter Storm. Stem of voeg toe […]

  4. classwardb schreef:

    In de V.S. gaan ze er kei hard voor! daar hebben ze ook andere manieren gevonden om te occupy’en. Op dit moment zijn ze bezig met het bezetten van huizen door mensen die uit hun huis gezet zijn wegens de huizenbubbel in 2007-2008 in de V.S.
    Maar dit is de V.S. niet. gelukkig maar, maar misschien ook een beetje jammer.

  5. classwardb schreef:

    check trouwens hun website, het is een bron van informatie en inspiratie: http://occupywallst.org/

  6. Marco schreef:

    Over die Occupy-inbeslagnemingen, hier ’n artikel op ipsnews.be:

    Occupy-beweging richt zich op inbeslagnames
    http://www.ipsnews.be/artikel/occupy-beweging-richt-zich-op-inbeslagnames

  7. Julius Jooker schreef:

    Goed artikel! Heb het doorgestuurd naar Occupy Amsterdam.

    Over dat ‘wakker’-gedoe. Ik denk dat wakkerder worden een oneindig proces is. Er is altijd meer waar te nemen, altijd extra kennis om in te passen! Daarom is het ook nuttig om met anderen te interacteren.

    Als je denkt dat je wakker bent en anderen niet is de kans groot dat je op een ander bed in slaap bent gekukeld. Het schept inderdaad arrogantie en dus afstand. Maar dit “wakker”-dogma resoneert met een oude menselijke programmering die stelt dat waarheid

    Over “de macht van het geld”, Het gaat m.i. daarbij vooral ook om de propaganda middels massamedia dat
    – maximale winst wenselijk is (je kent het wel: externaliseren van kosten enzo) en WIE betaalt die winst?!
    – economische groei goed is voor het algemeen belang/welzijn.
    Dat laatste is des te verraderlijker vanwege het bestaan van de comfortzone waar wij de afgelopen eeuw in zijn gaan leven. Op wereldschaal beschouwd was het plaatje al langere tijd pijnlijker.

    Daarbij geteld nog de vraag of die staatsschuld wel jouw schuld is:
    http://plakkaattraktaat.blogspot.com/2011/11/staatsschuld.html

    We worden creatiever met acties, daar ben ik blij om.

    • Julius Jooker schreef:

      “Maar dit “wakker”-dogma resoneert met een oude menselijke programmering die stelt dat waarheid”
      die zin was nog niet compleet: dus in de rebound:

      Maar dit “wakker”-dogma resoneert met een oude menselijke programmering die stelt dat DE waarheid in 1 bepaalde definitie te vinden. Die programmering is er zo hard ingeramd door religies dat ie volgens mij in het DNA van velen is doorgedrongen.

  8. Julius Jooker schreef:

    En wellicht is het ook handig de term “anti-kapitalisme” te vervangen door “anders-kapitalisme” omdat anti zoveel weerstand oproept bij de massa. Als je zegt “anders” dan is er eerder interesse: anders, wat dan?

    Ik denk: baas over je eigen leven, dus ook over (de vruchten van) je eigen arbeid. Belasting voor gemeenschappelijke zaken vind ik niet verkeerd maar wel op basis van vrijwilligheid en zeggenschap. De betrokkenheid kan hierdoor groeien want je kan zien waar je geld precies heengaat. Eigendom begint bij je lichaam. Ik denk dat gezond eigendom betekent dat je verantwoordeluk zorgt voor je spullen.

    En als we over grondrechten willen spreken, waarom dan niet gewoon recht op een stuk grond. Als aardebewoner:

  9. Rick Gallagher schreef:

    En als we vervolgens de term “anti-fascisme” vervangen door “anders-fascisme” dan slaan we toch een richting in die in ieder geval niet de mijne is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: