België: de ééndagsstaking voorbij?

donderdag 2 februari 2012

Maandag 30 januari hielden arbeiders van drie vakcentrales in België een algemene 24-uursstaking tegen het bezuinigingsbeleid van de nieuwe regering. Allerlei sectoren en bedrijven waren door de staking stilgelegd, her en der waren blokkadeacties om de staking kracht bij te zetten. De arbeidersklasse in België heeft hiermee opnieuw haar vuist laten zien, haar kracht gedemonstreerd. Intussen dringt de economische en politieke situatie in België de arbeiders een verheviging van het gevecht met staat en kapitaal op. Hoe die er uit moet zien?

De staking zelf had flink effect. “Het openbaar vervoer is ontregeld, luchthavens liggen stil of hebben vertraagde vluchten en ziekenhuizen draaien weekenddiensten”, aldus de NRC. “De luchthaven van Charleroi is gesloten en het vliegveld van Brussel kampt met vertragingen, omleidingen en annuleringen. In de haven van Antwerpen worden geen schepen geladen of gelost. Ook wordt post niet bezorgd, in grote delen van het huisvuil en hebben leraren het werk neergelegd.” Het klassieke beeld van een stevige staking in de openbare diensten. Het laat weer eens zien wie het noodzakelijke werk doen in de maatschappij, en wat er gebeurt als zij dat een dag niet doen. Dat alleen al is een soort van succes.

Dat soort succes wordt zinderend duidelijk uit een mooi artikel op de website van de Vrije Bond. Het gaat om een verslag van een groep die vanuit die Vrije Bond – ook actief in België – deelnam aan acties in verband met de staking. Het ging om een kleine groep die in Gent meehielp, eerst bij een blokkade van een industrieterrein bij de haven, vervolgens bij een sluisblokkade die na enige tijd negen schepen stillegde. “Met de blokkade van deze sluis en van twee andere die door twee bonden werden bezet, slaagden we erin om het ganse binnenwaterverkeer rond Gent tot stilstand te brengen”, staat er met gepaste trots geschreven. Daarna wilde het groepje helpen met een blokkade van een gebouw van UNIZO, een ondernemersvereniging die vaak betrokken is bij het organiseren van stakingsbrekerij. Politie maakte duidelijk dat dát niet doorging – maar even later hoorden de actievoerders dat de ondernemersclub voor de zekerheid zelf hun kantoor maar hadden dichtgegooid. “Een onverwacht succes! We hoeven maar iets aan te kondigen en UNIZO sluit zijn deuren… Prima zo, en hou de deuren dan maar voor altijd gesloten zouden we zo zeggen.” Het verslag betreft maar een kleine groep, klein genoeg in in een bestelbusje te passen dat hen van de ene actieplek naar de andere voerde. Maar de mensen leverden een bijdrage, gingen tegelijk in discussie terwijl ze zij aan zij met mensen van de grote vakbonden, met name van de ACOD, aangesloten bij de socialistische vakbondskoepel, stonden. Mooie foto’s, zwarte anarchistenvlag naast de attributen van de gevestigde vakbond. Het verslag laat anarchisten aan het woord die waren waar het ertoe doet: in het hart van de klassenstrijd, als het erom spant. Lezenswaardig en aanstekelijk leesvoer!

Met de staking reageerden vakbonden op het bezuinigingsbeleid van de regering. Met name de pensioenplannen, vooral op pensioengebied. De regering en haar bondgenoten zullen niet blij zijn. Bruno Tobback, leider van de Vlaamse socialisten, zei al eens: “Een algemene staking is iets als een atoombom. Die moet je achter de hand houden voor de rechtse regering die pas echt rechtse maatregelen neemt.” Nu heeft België een door zich links noemende politicus geleide premier, de socialist Di Ruppo. Maar het beleid is wat arbeiders raakt, niet de politieke identiteit van degenen die dat beleid opleggen. De nervositeit van politici als juist Di Ruppo en Tobback is wel logisch. De vakbondsleden horen vaak tot hun kiezers. En vakbonden in België zijn stevige instellingen. “Het percentage werknemers dat lid is van een vakbond, is in België een van de hoogste ter wereld.” Dat juist sociaaldemocratische politici, juist in België geen ruzie met de vakbonden willen, is dus niet vreemd. Maar hun verregaande verbondenheid en loyaliteit aan de markteconomie en daarmee aan de daarin heersende klasse voert hen tot deze ramkoers.

Maar aan dit alles zit ook een voor die politici – en de heersende klasse – geruststellend aspect. Die sterke vakbonden die het beleid nu dwarsbomen, zijn géén onverzoenlijke tegenstanders. Ze gaan nu een conflict aan, omdat ze als ‘sociale partners’ gerespecteerd willen worden. Tevens willen ze hun gezicht naar hun leden – die de last van de bezuinigingen rechtstreeks ondervinden – redden. Maar het hoogste vakbondsdoel is het compromis, waarmee ze hun onmisbaarheid als overlegpartner– voor hun leden, maar vooral óók voor hun tegenstanders, ondernemers en regering – demonstreren. Vakbonden voeren soms strijd, maar doen dat níét om de ondernemers en staat definitief te verslaan en uit te schakelen. Met wie moeten ze dan immers nog CAO’s en sociale akkoorden afsluiten? Ajax verslaat graag Feyenoord, en andersom. Maar het idee is daarbij ook niet dat de tegenstander definitief wordt uitgeschakeld, want met wie moeten ze dan nog wedstrijden spelen…? Verschil tussen vakbondsstrijd en voetbalwedstrijden is natuurlijk dat de strijd van vakbond tegen kapitalisten en staan een asymmetrische strijd is, en geen spelletje van in principe gelijkaardige teams. Maar waar het me hier om gaat is dit: zolang de strijd het karakter heeft van vakbondsstrijd, komen ondernemers en regering nog vrij makkelijk weg via concessies, het uitstellen van maatregel X, het verzachten van korting Y.

Vanuit revolutionairen in de arbeidersstrijd ziet die geruststelling er echter juist uit als probleem – en dat ís het voor arbeiders ook. Het vakbondsdoel – een compromis waarna de sociale rust terugkeert – tekent ook de vormgeving die vakbonden kiezen voor de strijd. Stakingen van beperkte duur, meer om de slagkracht van arbeiders nadrukkelijk te demonstreren, dan om die slagkracht te benutten voor een knock-out. De regie van dit alles zal zoveel mogelijk in handen van vakbondsbestuurders worden gehouden. Directe zeggenschap van stakers over hun strijd staat hier haaks op. Inkapseling daarvan is aan de orde, waar het simpelweg opzij duwen van zoiets niet gaat.

Maar de greep van vakbonden, hun bestuurders en hun strategie op stakingen staat niet vast. De grap is dat het uiteindelijk – óók in vakbondsstakingen – arbeiders zélf zijn die in actie komen, omdat het immers om hun bestaansvoorwaarden – inkomens, arbeidsvoorwaarden – gaat. Eenmaal actief, kunnen arbeiders net iets verder gaan dan bestuurders verstandig vinden. Ze kunnen hun staking gepaard doen gaan van directe acties zoals blokkades, zoals waar het Vrije Bond-verslag over schreef. Misschien is de woede van arbeiders zelfs zo groot dat de gevestigde vakbonden dit soort acties in de staking inbouwen om er nog enige greep op te hebben.

In deze situatie hebben arbeiders dan ook tegelijk twéé gevechten waar ze in zitten: de strijd van allemaal samen, via de bonden die de staking uitriepen maar niet vanwége de bonden, om het bezuinigingsbeleid tegen te houden; en de strijd van arbeiders tegen inperkingen die vanuit de bond, via de bondsleiding, aan de strijd worden opgelegd, om de strijd maximaal in eigen hand te krijgen zodat die werkelijk gericht wordt om te wínnen. Dat kan betekenen: het zo actief mogelijk maken van de staking, met stakingsposten en poortblokkades en dergelijke; het uitbreiden van stakingen, naar sectoren waar de vakbonden niet tot stakingen hebben opgeroepen; het voortzetten van stakingen voorbij het moment waarop de vakbond een eind aan de staking heeft aangekondigd; het op poten zetten van bijeenkomsten van stakers, ongeacht vakbondslidmaatschap, om het heft zoveel mogelijk zelf in handen te nemen.

De greep van vakbonden op de stakingsstrijd zoals die in België gevoerd wordt is stevig, maar niet totaal. Die greep zal doorbroken moeten worden door arbeiders zelf, want het traditionele model dat zelfs relatief strijdbare vakbonden tegen regeringen in stelling plegen te brengen – 24-uursstakingen, diverse malen herhaald, in uiterste nood omgezet in 48-uursstakingen – heeft in landen als Frankrijk, Italië en Griekenland zelden of nooit tot het daadwerkelijk tegenhouden van bezuinigingsbeleid geleid. Ook daarom is het fijn om te lezen dat anarchisten – revolutionairen die doorgaans voorzien zijn van dit soort inzichten aangaande vakbonden en de noodzaak van directe arbeiderszeggenschap over de strijd – midden in de Belgische staking stonden.

Intussen zal de kou met deze staking bepaald niet uit de lucht zijn. Van concessies van regeringszijde heb ik sowieso nog niets gelezen. Sterker: er zijn redenen om een verscherping van het bezuinigingsbeleid, grovere aantastingen van het levenspeil van arbeiders en anderen onderaan de ladder, te verwachten. Zo werd gisteren bekend dat België nu, naar gangbare maatstaf, in een recessie zit. Bovendien is België sinds eind vorige week volgens kredietbeoordelingsbureau’s iets minder kredietwaardig, de zogeheten ‘rating’ ging van AA+ een stap naar beneden, naar AA. Recessies plegen regeringen doorgaans aan te moedigen tot méér bezuinigingen, waarmee ze de recessie weliswaar doorgaans verhevigen maar de winstgevendheid van bedrijven uit alle macht verdedigen. De lagere ratings werken in dezelfde richting. “Minister van pensioenen Vincent van Quickenborne vindt dat de verlaagde rating er een teken van is dat nog meer hervormingen nodig zijn.” ‘ Hervormingen’ betekent, in het woordenboek van dit slag politici, vrijwel altijd: beleid dat de staatskas geld oplevert en/ of gewone mensen geld kóst. Het vervolg van het bericht: “Structurele hervormingen op de arbeidsmarkt en de pensioenen moeten groei creëren, zo tekent de omroep” (het betreft de VRT, Peter Storm) “uit de mond van de bewindsman op.” Vertaling/ voorspelling: ze willen aan het ontslagrecht rotzooien, flexibele contracten meer ruimte geven of iets dergelijks; en de pensioenleeftijd gaat verder omhoog en/of pensioenen omlaag en/of premies omhoog. Er zal méér nodig zijn dan zelfs een héle stevige ééndagsstaking om deze en verwante bezuinigingsmaatregelen volledig te blokkeren en van tafel te vegen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: