Islamisme en revolutie in de ‘Arabische Lente’

zondag 29 juli 2012

Onderstaand stuk schreef ik voor het meest recente numer van de krant van Doorbraak, waar hert ook is verschenen. Het is ook al enige tijd te lezen op de website van deze organisatie. maar het leek me ook wel goed om het hier te plaatsen. Dan staat er toch weer wat, zonder dat ik al te hard hoef te schrijven in vakantietijd 🙂

Kort nadat in de Tunesische opstand dictator Ben Ali was verdreven, dook er een argument op rond wat al snel bekend werd als de Arabische Lente. Het argument kwam op het volgende neer. Ja, landen in Noord-Afrika en het Midden-Oosten werden door dictators bestuurd. Maar de uitkomst van de opstanden kon niet anders zijn dan een nieuw autoritair bestuur. Reden was, dat het vooral de politieke Islam was die zich naar voren zou schuiven, de opstanden zou kapen en nieuwe regimes zou vormen die niet veel beter, net zo erg of mogelijk nog erger waren dan de dictaturen die bezig waren verdreven te worden. Van soms religieus-conservatieve, soms seculiere dictaturen zouden de landen omgevormd worden in fundamentalistische regimes.

Dat was het angstbeeld, soms naar voren gebracht oor mensen die er islamofoob garen bij hadden te spinnen, zoals Wilders. Het feit dat in de opstanden in Tunesië en vooral Egypte, islamistiche politieke stromingen bepaald niet de hoofdrol speelde, was voor mij reden om de kans op zo’n nare uitkomst niet zeer groot te achten. Ontwikkelingen die daarop volgden maken het nodig, die inschatting bij te stellen. In de opstand in Libië speelden islamistische stromingen een flinke rol. In Syrië is een zeer aanzienlijk deel van vooral de gewapende strijdbeweging in handen van islamisten,. Deels de Moslim broederschap, deels v nog veel conservatievere Salafisten. Ook electoraal zien we groeiende kracht van islamisten. In Marokko, waar de monarchie onder druk stond en staat van protesten onder de vlag van de 20 februari-beweging, hebben verkiezingen geleid tot een forse overwinning van de Partij voor Gerechtighid en Ontwikkeling, wel aangeduid als ‘gematigd islamistisch’. Een kopstuk van die partij leidt inmiddels de regering. In Tunesië werden, na de eerste open verkiezingen na de val van Ben Ali, islamisten van de Ennahda-partij regeringspartij. Uit hun kringen kwam vervolgens ook de premier. En in Egypte staat de kandidaat van het oude regime, onder Mubarak nog premier, tegenover een kandidaat van de Moslim broederschap. Die laatste maakt aanzienlijke kans om te winnen. Dat zou betekend en dat de twee landen waar de Arabische Lente hert eerst dictators verdreef, inderdaad islamisten aan het hoofd krijgt, en dat de hoop op een seculiere en democratisch – en al helemaal van een werkelijk revolutionaire en antiautoritaire – uitkomst niet bewaarheid is geworden. Nog niet, voeg ik daar aan toe. Maar intussen is het de politieke islam die politiek succes na succes boekt.

Hoe kunnen we dit verklaren? En hoe groot is de kracht van dit islamisme? Zal het erin saen om de zaken langdurig naar zijn hand te zetten? Hoe liggen de kansen vor seculiere, revolutionaire en antiautoritaire krachten om zich alsnog door te zetten en een revolutionair stempel op de ontwikkeling te drukken? De verklaring voor het islamisische succes heeft meerdere onderdelen. Om te beginnen is het eigenlijk heel erg voor de hand liggend dat een vorm van politiek met een islamitische inkleuring prominent wordt zodra er een min of meer open politiek proces ontstond in deze landen. Mensen die maatschappelijk actief worden, hanteren daarbij concepten en tradities die ze kennen, waar ze mee opgegroeid zijn. Toen in Polen in 1980 een arbeidersbeweging de communistische éénpartijstaat begon uit te hollen en ui te dagen, was het katholicisme belangrijk referentiepunt binnen de vakbond Solidariteit. Zwarte Amerikanen die in zuidelijke staten van de VS onder een apartheidsbewind leefden, waren vaak enthousiaste leden van Baptistische en aanverwante kerkgenootschapen. Toen zij zich begonnen te verzeten hanteerden ze een taal, een symboliek, een muzikale stijl, die daarin wortelde. De burgerrechtenbeweging was voor een groot deel een diep religieuze beweging, en da haar bekendste aanvoerde dominee Martin Luther King was, een baptistenpredikant, is veelzeggend. Mensen hanteren in hun politieke protesten datgene wat ze vertrouwd is, en dat is maar al te vaak hun religie. Hetzelfde geld op het moment dat mensen van Marokko tot in Oman in beweging komen tegen onderdrukking: dat uit zich deels in religieuze taal en vormgeving en identificatie. Maar net zoals het onzin zou zijn om het Poolse Solidariteit of de beweging rond King af te doen als ‘Christen-fundamentalistisch’, is het zinvol om elke uiting van politiek zelfbewustzijn onder islam-vlag als ‘Moslim-fundamentalisme’ af te doen.

Als dit alles was, hoefden we ons verder niet zo druk te maken. Maar dit is niet alles, want er is duidelijk meer aan de hand dan religieuze vormgeving van politiek en maatschappelijk protest. Er komt een zeer specifieke combinatie van godsdienst en politiek naar voren, één die haaks staat op de emancipatorische strevingen van de Arabische lente, maar via die Lente wel politieke macht heeft verworven. De dominante politieke kracht is en vorm van islamisme die brede politieke bewegingen en partijen op heeft weten te bouwen waarmee ze zowel maatschappelijke invloed als electorale – en soms gewapende – macht heeft verworven. Veelal betreft het varianten van de Moslim Broederschap. Het opvallende kenmerk van die Broederschap is niet zozeer haar religieuze fanatisme, maar haar algehele maatschappelijke conservatisme. Ruggengraat van die beweging in Egypte bestond en bestaat uit kleine en middelgrote zakenlieden. Massa-aanhang kreeg de beweging door allerlei voorzieningen en liefdadigheidsprojecten voor de allerarmsten op te zetten. De Egyptische staat onderdrukte de beweging. Dat gaf haar een oppositioneel imago. Maar de onderdrukking was niet totaal, en de Broederschap benutte de speelruimte heel behendig. Confrontatie met het bewind ging ze veelal ut de weg, maar ze breidde wel haar invloed uit. De staat, met haar neoliberale beleid, zorgde steeds minder voor de bevolking. De Broederschap vulde een deel van die leegte. Toen de opstand tegen Moebarak begon, bewoog de Broederschap slechts traag: voor de eerste protestdag op 25 januari 2011 had ze nadrukkelijk niet opgeroepen. Toen het protest om zich heen greep, ging ze overstag en bracht haar immense aanhang op straat. Ze had weinig keus: die aanhang was op eigen houtje al in groten getale in beweging gekomen, het was voor de leiding nuttig om zich aa het hoofd van haar achterban te stellen as ze greep op haar sympathisanten wilde houden. Zowel de afwachtende houding in het begin, als de latere koerswending, zijn tekenend. De Broederschap wilde geen revolutie: stakingen troffen bijvoorbeeld juist ook haar eigen ondernemers-aanhang. Maar de Broederschap wilde, toen de revolutie er eenmaal was, die wel benutten voor eigen machtsvergroting. Dat lukt haar wonderwel, door enerzijds zich de mantel van de strijd tegen Moebarak om te hangen, als anderzijds een tamelijk conservatief programma en beleid te propageren, zich tegen allerlei voortgezet staatprotest keerde, en bij tijd en wijlen nauw samenwerkt met de generaals die na Moebaraks val het land besturen. De beweging bood en biedt een houvast voor al die mensen die weliswaar Moebarak niet wilden, maar radicale veranderingen wantrouwden. De verwijzing naar islamitische normen en waarden dient als anker en bindmiddel voor deze mensen. Het is de rol van een conservatieve beweging die de beweging met verve, en helaas met veel succes, speelt.

In Tunesië vond iets soortgelijks plaats, maar met specifieke en toch relevante eigenaardigheden. Het bewind van Ben Ali en zijn voorganger van Bourguiba profileerde zich als fanatiek seculier. Elke openbare uiting van godsdienstigheid werd afgekeurd, tegengewerkt, soms onderdrukt. Het was een opgelegd, autoritair secularisme, het was secularisme vrijwel als staatsgodsdienst gehanteerd. En het werkte uiteindelijk dus niet: wat je onderdrukt, komt wel vaker met verdubbelde kracht weer boven zodra de onderdrukking was afneemt. Zo ook in Tunesië. De opstand zelf was niet bijzonder religieus in haar uitingsvormen. Armoede en onvrijheid waren de grote grieven van aanvankelijk vooral werkloze hoogopgeleide jongeren, later van steeds bredere maar veelal arme bevolkingslagen. Opvallende kracht in de protesten was een linkse partij, de Communistische Arbeiderspartij van Tunesië, die vanuit een soort stalinistische opereerde. Na de val doken een hele reeks min of meer linkse en seculiere politieke formaties op. Door gebrek aan eensgezindheid hadden ze in de verkiezingen die uiteindelijk plaatsvonden weinig impact. De islamisten gingen er met een stembuszege vandoor.

Maar het was niet enkel de versnippering van links die rechts – want ook de Tunesische islamisten vormen een en conservatieve kracht – in de kaart speelde. Het was ook de houding van links. Er was door de aren heen veel te veel begrip, zelfs steun, geweest voor het seculiere aspect van Bin Ali’s dictatuur. De bereidheid van een vel te groot deel van links om staatsingrijpen en zelfs repressie aanvaardbaar te vinden tegen een openbare rol van de islam, was funest. Het gaf islamisten het aura van ware verzetsstrijders, en het gaf links een aura van collaborateurs met het bewind, wat sommigen ook werkelijk waren. Waar liks de staat steunt, met secularisme als excuus, daar groeit de politieke islam als verzet tegen die staat – en als alternatief voor links. Het is het bouwen op de staat als hefboom die hier de achilleshiel van links was, en te vak nog is. De wortels van vrijwel heel links in de stalinistische, dor en door staatsgeoriënteerde traditie, speelt hier een grote rol.

Iets dergelijks geldt ook in Syrië. Daar presenteert de dictatuur zich ook as seculier, en als beschermer van religieuze – sjiitische, Alawitische en christelijke – minderheden tegenover een meerderheid van Soennieten. Flinke delen van links speelden dit spel mee, in ruil voor tolerante en zelfs wat bescheiden machtsposities in het bewind. Maar waar secularisme en bescherming van minderheden iets is dat opgelegd wordt met dictatorshand, kost het religieus-geïnspireerde krachten weinig moeite om zich als de verzetskracht bij uitstek te manifesteren. Al gauw profileerde zich inderdaad, als deel van de brede en veelvormige volksprotesten, een sterke vleugel onder aanvoering van de Moslim Broederschap. Ook zijn er n veel rechtsere Salafistische groepen actief. Juist in het Vrije Syrische Leger is de islamistische invloed groot. En juist uit deze hoek komen sektarische moordpartijen op bijvoorbeeld Alawieten. Het bewind op haar beurt speelt ok met sektarisme, door overwegend door Soennieten bewoonde steden te laten bestoken door overwegend uit Alawieten bestaande eenheden. Het zou bij dit alles hebben geholpen als linkse seculiere groepen vanaf dag één hadden gezegd: we zijn deel van de opstand, we zijn nooit en te nimmer deel van en bewind dat het volk onderdrukt. Maar het secularisme-als-godsdienst en de staatsgezindheid van ook Syrisch links belette hen om deze houding in te nemen. Met een links dat zich aldus irrelevant maakt en aan de verkeerde kant van de barricades plaatste, was binnen de verzetsbeweging de ruimte voor fundamentalisten van allerlei slag vrij. Gelukkig geldt deze kritiek niet voor alle linkse groepen. Maar wel voor veel te veel van hen.

Er is echter een derde factor die de islamisten véél en veel sterker maakt dan ze anders zouden zijn: de Verenigde Staten e vooral de conservatieve monarchieën van het Arabische schiereiland. Die worden bestuurd door Soenietische elites en dynastieën, met een aartsconservatieve politiek. Ze zagen de hele Arabische Lente aanvankelijk als een levensgevaarlijke bedreiging. Met de val van Ben li en Moebarak was de Saoedische monarchie bepaald niet blij. De opstand in het – in meerderheid Sjiitische – buurland Bahrein tegen het Soenietische establishment daar, bracht het gevaar dichtbij: Saoedische troepen hielpen het verzet neer te slaan, iets dat overigens niet blijvend is gelukt. Maar toen het volksverzet zich uitbreidde naar dictaturen waar de Saoedische heersers een heekel hadden – dictaturen met een anti-imperialistisch imago, zoals Libië en Syrië – veranderde haar houding. Dictators als Kadhafi en Assad kregen verzet tegenover zich dat voor een flink deel een religieuze insla had. Al snel zag het bewind van Saoedi-Arabië en vooral ook van Qatar haar kans schoon, en begon oppositiebewegingen te financieren en te bewapenen. In Libië vochten Qatarese soldaten mee tegen Kadhafi. Saoedische en Qatarese grootschalige financiële, en bedekte militaire, steun voor Syrische gewapende bewegingen, binnen en buiten he Vrije Syrische leger, is geen geheim. De kracht van fundamentalisten binnen de Syrische opstand – krachten die deze opstand in de richting va een sektarische godsdienstoorlog helpen sturen – is voor een zeer groot deel een kwestie van Saoedische, Qatarese- en aanverwante financiële, publicitaire en militaire steun.(1) Op de achtergrond speelt zonder twijfel de VS hier een rol in. Saoedische en Qatarese hul krijgt ook de Moslim Broederschap in andere landen. Langs dit soort lijnen financiert de Saoedische monarchie een contrarevolutie binnen een proces dat zich als ‘revolutie’ manifesteert. De rol van Qatar loop ook nog eens via een mediabedrijf van dat land, het welbekende Aljazeera, eigendom van de familie van de Emir die staatshoofd van dat steenrijke oliestaatje is. De berichtgeving rond Syrië op die zender, met name op het Arabischtalige deel ervan, is zo ongeveer cheerleading voor het Vrije Syrische Leger, met voorbijgaan aan de misdaden die ook haar strijders bij herhaling plegen.

Islamistische politiek zoals de Moslim Broederschap die bedrijft, weet sterke conservatieve krachten in de maatschappij va bijvoorbeeld Egypte en Tunesië te bundelen en een politiek gezicht te geven. Met de val van de dictators is het dit conservatisme dat zowel de zakenelite va die landen zelf, als de Westerse staten, houvast en geruststelling biedt. Dat mensen van de Broederschap wel eens wat onaardigs tegen Israël zeggen, zal ze worden vergeven zolang de wee landen zich in de praktijk pro-Westers opstellen, internationale investeerders ruimte bieden en op werkelijk revolutionaire ontwikkelingen flink de rem zetten. Deze symbiose tussen Islamisme, kapitaalsbelangen en Westerse belangen kan uitlopen door conservatieve regimes met aanzienlijke politieke en culturele repressie. Het gedrag van oproerpolitie in Tunesië tegenover demonstranten laat dat zien, en heel veel anders zal het straks in Egypte als de Broederschap-kandidaat gewonnen heeft niet zijn. In Syrië dreigt. Na de val van Assad, de vestiging van een regime waarin de Broederschap eveneens domineert. Dat zou wel eens op een vervanging van d een seculiere door een islamistische dictatuur kunnen uitdraaien. Zoiets staat niet vat, want niet de hele verzetsbeweging van Syrië heeft deze strekking. Maar de kans erop is helaas wel vrij groot.

Er is echter een zeer belangrijke die de omvorming van de (voormalige) dictaturen in islamistische regimes – met de Arabische Lente als ingewikkeld overgangsstadium tussen die twee – kunnen doorkruisen. Die factor is de Arabische Lente zelf. Dat geldt op meerdere manieren. Ja, in Tunesië en Marokko zitten nu door islamisten geleide regeringen . Hun electorale steun is aanzienlijk. Maar de mensen die vanaf eind 2010 aan het protesteren zijn geweest, zijn niet verdwenen, net zo min als de protesten zelf. Tunesië kent een onophoudelijke reeks stakingen, demonstraties, rellen, heel vaak vanwege sociaal-economische kwesties (2). Protesten tegen werkloosheid, acties om te bereiken dat mensen met losse contracten een vast contract krijgen, arbeidersstrijd vanwege looneisen. In feite betekent dit dat de revolutie in Tunesië helemaal niet voorbij is. Mensen hebben hun oude leiders deels verdreven. Via verkiezingen hebben ze n nieuwe leiders. Zolang die echter aan de bronnen van de onvrede – armoede, werklosheid, sociale uitsluiting – zo weinig weten te doen, dreigen ook nieuwe leiders het beetje krediet dat ze bij mensen hebben, snel kwijt te raken. Repressie werkt niet meer als vanouds, d angst voor machthebbers heeft in de revolutie een dreun gehad en komt niet snel meer terug. Als mensen de islamistische politici ervaren als wat ze zijn – doodgewoon politici, niet wezenlijk beter dan de rest – dan kan de machtspositie van die politici wel eens zwakker blijken dan het nu lijkt. We zien dat al een beetje in Marokko, waar onlangs in Casablanca een grote vakbondsdemonstratie  van volgens organisatoren 50.000 mensen tegen de werkloosheid plaatsvond. (3 ) Hetzelfde kan ook gelden in Egypte. Daar is immers na de val van Moebarak niet alleen een fors rechts machtsblok opgekomen met als spil de Moslim Broederschap. Haas daarop staat de opkomst van een arbeidersbeweging, met vakbondsinitiatieven en steeds weer oplaaiende stakingsstrijd. Dit soort beweging zal zich niet zonde slag of stoot laten afschepen door nieuwe regeerders. En de jongeren die vorig jaar de spil van de opstand op het Tahrir-plein waren, zullen evenmin lijdzaam toezien hoe zich een nieuwe autoritaire macht consolideert, deze keer onder islamistische vlag. De strijd tussen krachten van onderop – radicaal, veelal seculier, anti-autoritair en met sociaal-economische verlangens- en de oude en nieuwe machthebbers is nog niet gestreden. En de uitslag ervan staat bepaald niet vast.

Een tweede manier waarop de Arabische Lente zelf de machtsontplooiing van islamistisch conservatisme kan doorkruisen, ligt in de uitbreiding ervan. We zagen dat veel van de kracht van Broederschap en Salafisme te maken heeft me Saoedische wapens, geldstromen en soortgelijke steun. Het bewind doet dat om revolutionaire dreigingen in de regio het hoofd te bieden, onder he motto: if you can’t beat them, manipulate them, geef ze een contrarevolutionaire draai. Het Arabische Schiereiland is daarmee het grote bolwerk van contrarevolutie in de regio geworden. Maar het uitbreken van opstanden op dat schiereiland zelf kan roet in het reactionaire eten gooien. Beginnetjes ervan zagen en zien we al. Vorig jaar waren er wekenlang felle arbeidersprotesten in het doorgaans griezelig rustige Oman. Er zijn af en toe demonstraties in Koeweit, van mensen die geen paspoort en bijbehorende burgerrechten hebben.. In de Verenigde Arabische Emiraten sluit het bewind critici voortvarend op, ook al geen teken dat machthebbers er helemaal gerust op zijn. Uit Saoedi-Arabië zelf kome steeds weer berichten over allerlei protest. Soms gaat he om demonstraties van Sjiieten, die protesteren tegen hun achterstelling in op basis van een aartsconservatieve vorm van Soennisme bestuurde soennitische monarchie. Soms is het een vrouw die nagellak draagt en zich niet door de godsdienstfanatici van de Deugd-politie laat koeioneren. Heel af en toe zijn het arbeiders die staken voor loon. De strijd is verbrokkeld, de onderdrukking vaak hevig. Mocht echter het verzet in Saoedie-Arabië zich uitbreiden en effectiever worden, dan is dat van grote betekenis. Een val van de Saoedische monarchie onder druk van volksverzet, betekent de val van de grote financier van conservatief-islamistische politieke en gewapende krachten, het betekent bovendien de val van een ideologisch oriëntatiepunt voor deze krachten, vanaf de nog vrij gematigde Broederschap tot en met Al Qaeda. Het zou de kracht van religieus rechts in de hele regio zwaar beschadigen, en de kansen voor werkelijk revolutionaire ontwikkelingen in de hele regio aanzienlijk doen stijgen.

Dit is helaas nog toekomstmuziek. Kern van het punt is echter dit. De islamistisch-conservatieve dominantie die nu zo aanzienlijk lijkt is kwetsbaar – vanwege hetzelfde soort tegenstellingen waar dictators als Ben Ali en Moebarak uiteindelijk geen raad mee wisten. Het is de strijd van een terecht ontevreden bevolking die dictators heeft verdreven. Het is de strijd van diezelfde, nog steeds terecht ontevreden bevolking die ook nieuwe machthebbers in het nauw zal blijven drijven – en hopelijk méér.

(1) Iemand die de verdraaiingen vanuit grote delen van de Syrische oppositie, plus de nalatigheid van Westerse media om die verdraaiingen door te prikken, scherp aan de kaak stelt is, Asa AbuKhalild, op zijn weblog The Angry Arab, http://angryarab.blogspot.nl/ Hij is overigens een fel tegenstander van het Syrische bewind wiens omverwerping hij toejuicht – maar dan niet door de fundamentalistische strijdgroepen die volgens hem n een hoofdrol spelen. Wat hij over de Syrische oppositie zegt kan dus niet worden afgedaan als apologie of regime-propaganda.

(2) De Tunesië-rubriek van de website Labourstart.org houdt het bij. Zie http://www.labourstart.org/cgi-bin/show_news.pl?country=Tunisia

(3) “Mass anti-government protest in Morocco”. Aljazeera, 28 mei 2012,  http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/05/20125282530957495.html

5 reacties op Islamisme en revolutie in de ‘Arabische Lente’

  1. NoAlCalcioModerno zegt:

    Je verhaal hoe de Islamisten grotendeels (helaas) grip kregen op de Arabische Lente klopt natuurlijk. Maar mensen voor wie dit een angstbeeld was weer (de bekende weg) richting Wilders te duwen?
    Ja, zeker speelden de religieuze instituten een rol in bep. opstanden. En ik zou de laatste zijn om te zeggen, dat homo’s (om jouw voorbeelden maar aan te halen) ’t onder de Poolse Kath. Kerk makkelijk hadden. Maar de Babtisten van de King duwden geen muren om op homo’s, stenigden geen mensen en hakten geen ledematen af…

    • NoAlCalcioModerno zegt:

      (vervolg)Het gecollaboreer van bep. “linkse” bewegingen met regimes zal idd. wel een en ander verklaren en je zegt terecht dat ’t de strijd geen goed doet. Verklaarbaar is ’t soms wel geweest. De angst voor ’t Islamo-Fascisme is blijkbaar soms te groot geweest.
      Ik hoop dat je gelijk hebt en de revolutionaire krachten de dingen kunnen laten kantelen. Helaas verraadt de geschiedenis dat dat wel eens heel moeilijk kan worden (Iran). Dus “van de regen in de drup”-gedachtes zijn wat mij betreft soms wel logisch…

  2. NoalCalcioModerno zegt:

    Wat ik er nog aan wilde toevoegen (sorry dat ik een beetje door draaf) is, dat ’t Islamo-Fascisme te vaak zijn geweld richt tegen vrouwen, homo’s, intellectuelen en ga zo maar door om ook nog maar iets van bepaald “apologetengedrag”, excusez le mot, te begrijpen. Ik waardeer ’t dat jij je heden ten dage er ook scherper tegen uit spreekt. We hebben de discussie al eerder gehad, min of meer, maar van bepaalde stellingnames die men “kritische steun” noemt begrijp ik niks meer. Yep, ze clashen wel eens met hun (corrupte) staat. Doen nazi’s ook. Of voor mijn part Hells Angels;-), ik zeg maar wat… Maar in veel gevallen, hier ook al in ’t artikel terecht aangegeven, nemen de reactionaire krachten van staat EN Islamo-Fascisten ook heel makkelijk mekaars positie over om ’t volk te onderdrukken. De Arabische Lente bewijst.
    Ik deel ook de mening hierin van diverse collega’s etc. (van politiek geëngageerd tot totaal niet en van streng gelovig tot uitgesproken atheist)waar ik mee te maken heb gehad en die afkomstig waren uit landen waar de politieke islam grip kreeg, dat ’t niet meer is dan een oosterse spiegelreflectie van “ons” fascisme. Een werkje zoals van wijlen Chris Harman “The Prophet&the Proletariat”, hij ruste verder in vrede, vind ik bv. helemaal de plank misslaan. Waarbij ik ’t ook nog eens ironisch vind, dat zouden deze mensen WEL eens kritisch hun eigen werk over Fascisme etc. lezen en dit ernaast houden ze naar mijn mening de verbanden heel goed zouden kunnen moeten zien…maar da’s dan mijn mening😉

  3. peterstorm zegt:

    Je eerste reactie is vreemd. Ik zeg niet dat katholicisme, Baptisme en islamisme hetzelfde zijn, en aangeven dat Baptisten geen mensen lieten stenigen is dan ook niet relevant daar. Overigens zijn de meeste islamisten evenmin voor steniging; ik heb Morsi, de Islamistische president van Egypte, er nergens voor horen pleiten, maar dit terzijde. De meeste islamisten zijn doodgewoon mainstream-rechts, en dat is allemaal al erg genoeg.

    Mijn punt hier was echter wat anders. Ik zegdat verzetsbewegingen wel eens culturele (en dus religieuze) aspecten meenemen uit hun context: Katholicisme in Polen, Baptisme in de VS, Islam in het Midden-Oosten. Dat is een observatie om duidelijk te maken dat mensen niet meteen moeten schrikken als ze demonstranten ‘Allah Akhbar’ zien roepen. Zoiets weerspiegelt de invloed van de Islam aldaar, en daar is niets bij voorbaat verontrustends aan. Met steniging heeft dat verder niets te maken. Dat de Islamitische culturele context vervolgens gebruikt kan worden door islamisten, is waar. Dat dit heel fout uit kan pakken, eveneens. daarover gaat de rest van het stuk. maar de vergelijking VS, Polen en Midden-Oosten heeft daar geen betrekking op, die beoogt enkel om er op te wijzen dat verzet nu eenmaal in bepaalde contexten – ook religieuze – ontstaat, en dat dit niet bij voorbaar een reden voor alarm of afwijzing dient te zijn (let op de woorden ‘bij voorbaat” hier he; ) )

  4. NoalCalcioModerno zegt:

    Inhoudelijk mee eens. Het enige dat ik er eigenlijk mee wilde aangeven is, dat er van een bagatellisering van de Islamisten in een context van “religieuze invloeden spelen nou eenmaal altijd mee” geen sprake mag zijn. Maar jij verwoordt ’t (zoals meestal) natuurlijk stukken beter😉.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: