Egypte: de dagen van Mubarak zijn geteld

28 januari, 2011

Betogers in Egypte zijn, tegen een enorme zwaarbewapende  politiemacht,  geweldig in de tegenaanval gegaan tegen het bewind van Mubarak dat mensen zo lang heeft vertrapt. Dit is geen gewone demonstratiegolf. Dit is meer dan een volksopstand. Hier komt een revolutie op gang.

Opvallend zijn al de aantallen demonstranten.  Gevonden via de Guardian, en via het Liveblog van EA Worldview, allebei goede informatiebronnen: Tienduizend, later twintigduizend in één wijk in Cairo; 4000 in Suez; 40.000 in Mansour; in Damietta duizenden in actie; 20.000 bij de Al Akhsa moskee in Cairo; Maadi, 2000 mensen in actie; 100.000 in Alexandrië volgens een bericht! Het is slechts een greep, in Cairo zijn kennelijk meerdere demonstraties en acties gaande, het is in berichtgeving niet steeds helder of verschillende getallen over dezelfde actie gaan, of verschillende betogingen betreft. Al Jazeera, deze keer ook met een snel geactualiseerd liveblog, noemt ook nog 15.000 demonstranten in Luxor, een stad waaruit ik tot nu toe geen berichten over actie was tegengekomen, en tienduizenden betogers in Port Said.

Dit is natuurlijk incompleet, de in formatievoorziening uit Egypte wordt zwaar gedwarsboomd door de Egyptische staat. Maar alles bij elkaar moeten er vele tienduizenden, waarschijnlijk enkele honderdduizenden, nmmensen vandaag in actie zijn. Ter vergelijking: afgelopen dinsdag toen deze opstand op gang kwam, maakte een oogetuigenverslag op de BBC melding van 10 tot 15.000 betogers in Alexandrië. Auteur Ahdaf Souief zegt dat de demonstratie in Cairo waar zij mooi verslag van deed in de Guardian 20.000 mensen telde. Vandaag de dag zijn er méérdere acties van zo’n omvang gaande, alleen al in Cairo. De vierde dag van de opstand laat dan ook een echte uitbreiding zien van het protest, na twee dagen van iets kleinere, maar vaak wel zeer felle, betogingen.

Dat is het tweede aspect dat erg opvalt, ook vandaag weer: de enorme felheid, de moed van duizenden demonstranten die maar doorgaan, in wolken van traangas, bestookt met knuppels en rubberkogels, steeds weer aangevalen door knuppelende agenten, meer knuppelende agenten en nog meer knuppelende agenten. Felheid en grote aantallen van betogers: het heeft resultaat! Het Aljazeera-blog vertelt dat in Suez weer een politiebureau is aangevallen;  demonstranten namen het gebouw over. Actievoerders lieten mensen die in dat bureau vastzaten, vrij. De binnenstad van Suez lijkt min of meer in handen van betogers – voor het moment…

In Damietta hebben demonstyranten het gebouw van de regeringspartij NDP – de zusterpartij van de Nederlandse PvdA, ik zeg het er nog maar eens bij – in brand gestoken; in Mansoura vallen demonstranten – 40.000 in getal, volgens een melding – het NPD-kantoor ter plaatse aan. Politiebureaus en partijkantoren als doelwit, dat is gerichte grootschalige actie tegen stáátsinstellingen. Dat gaat veel verder dan protest, het is een regelrecht revolutionair aspect van de hele toestand.

Zeer veelbetekenend is intussen een bericht uit het EA Liveblog: twee agenten van de veiligheidsdiensten zijn geschorst in Suez, omdat ze weigerden met scherp op betogers hebben geschoten. In Alexandrië zouden politie-eenheden geweigerd hebben traangas af te vuren op betogers. Het staatspersoneel wordt hier en daar dus wat onwillig om het vuile werk te doen. Het is dan ook niet alleen smerig werk, het blijkt ook riskant te zijn: onder de zeven doden die de eerste drie dagen vielen, waren twee politie-agenten. Dat zijn niet het soort verhoudingen die we meestal zien bij demonstraties en straatgevechten in een politiestaat, en het is geen teken van kracht aan politiekant…

Betogers in Egypte vechten dan ook terug, en  hard ook. De Guardian-berichtgeving – die ik net als de andere genoemde ibnformatiebronnen tijdens het schrijven van dit stuk af en toe even check en ververs – schrijft intussen dat demonstranten in Alexandrië de politie hebben verslagen, dat de politie de strijd heeft opgegeven, dat betogers daar de agenten nu water geven en met ze praten, dat mensen op straat overgegaan zijn tot gebed, dat er intussen een feeststemming in de stad hangt. In Alezandrië, en ook in Suez, is het bewind de macht momenteel in feite kwijt. Pogingen van de politie om dit te voorkomen kostten wel een mensenleven. De prijs is dus hoog.

In Cairo gaan intussen de gevechten door, er woedt een veldslag op en om een brug over de Nijl. De aangevallen NPD-kantoren in Mansoura en Damietta blijken intussen te zijn verwoest, het MPD-partijkantoor in Tanta is bestormd, het NPD-partijkantoor in Dumyat in brand gezet. Daartegenover staat aanhoudend staatsgeweld, de gisteren teruggekeerde liberale diplomaat en politicus van de oppositie Al Baradei heeft inmiddels huisarrest, in Suez is inmiddels weer een dode. Maar ik denk niet dat deze opstand zich door arrestatie van één of honderd of duizend kopstukken zal laten stoppen – en evenmin door het afvuren van nog meer ladingen traangas, en nog meer rubberen kogels. Misschien valt het bewind vandaag nog niet. Misschien slaagt de regering er in om met grof geweld haar orde nog enige tijd op te leggen. Misschien. Maar hoe dan ook: de dagen van Mubarak en zijn bewind zijn geteld. En het zijn er niet geweldig veel meer.

Advertenties

Egypte: meer opstand!

27 januari, 2011

Een tweede dag van felle demonstraties in Egypte ligt achter ons – en gaat over in een nacht waarin straatgevechten tussen oproerpolitie en demonstranten lang doorgaan. De situatie krijgt voor het gezag onbeheersbare trekken. Het is intussen bepaald niet misplaatst om te spreken van een volksopstand in het land tegen de verafschuwde president Mubarak, tegen de corruptie, de werkloosheid en de meedogenloze onderdrukking. Lukt het de moedige mensen op straat om het gehate bewind ten val te helpen brengen?

De betogingen vandaga waren op een bepaalde manier zeker zo indrukwekkend als die van gisteren. Nieuws.nl  schrijft: “Hoewel de aantallen mensen die op de been waren klweiner waren dan dinsdag, was het toch een teken van de vastberadenheid van de demonstranten om in weerwil van het harde optreden van de politie de straat op te gaan.” Dat de demonstraties inderdaad zo’n signaal van vasthoudende onverschrokkendhei waren, klopt. maar ik wete nog niet eens zo zeker of de demonstraties wel echt kleiner waren dan gisteren. Voor Cairo kan het kloppen. Maar wat te denken van de berichten uit Suez? Mensen zijn daar erg boos, onder meer vanwege de dood van drie demonstranten dinsdag in die plaats, aldus een bericht op Egyptian Chronicles. En in een artikel op EA Worldview, belangrijke informatiebron momenteel over de regio, staat onder meer dat er afgelopen middag 8000 mensen actie voerden in die plaats, dat er sprake zou zijn van politie die kogels gebruikt,  dat soldaten stand-by staan maar niet zelf actief aan de onderdrukking deelnemen. Via dat stuk kom ik trouwens ook een zekere Ammar Abdulhamid, een Twitteraar met accountnaam Tharwacolamus tegen met opvallend veel informatie, het volgen waard. 

Nu.nl vermeldt intussen ook dat demonstranten aldaar een overheidgebouw met molotovcocktails hebben aangevallen, waarna het gebouw in de fik vloog. Het EA Worldview-stuk schreef dit ook, en komt later met het bericht dat een poplitiebureau in brand is gezet. Of dit twee bgebouwen betrreft of hezelfde, kan ik er niet uit opmaken. Een kantoor van Mubarak’s partij NPD in Suez werd volgens Nu.nl eveneens aangevallen, maar de politie voorkwam met gebruik van traangas en rubberen kogels dat demonstranten ook dat gebouw in brand wisten te steken.

En ook in andere plaatsen was actie. De Guardian, afgeloopen dag ook weer met liveblog-verslaggeving, heeft vernomen van demonstraties in Minufia (Mubarak’s geboorteplaats) en Alexandrië. Het eerder aangehaalde EA Worldview-artikel komt nog met nieuws dat in de SinaÏ tweeduizend Bedouinen betoogden. Ze eisten dat de minister van binnenlandese zaken afgezet werd, en dat opgepakte mensen werden vrijgelaten. Locatie: op de stoep van het politieburerau ter plaatse.

Dat de acties, na het immense piolitegeweld van dinsdag, de dag erna doorzetten is al uiterst opvallend en hoopgevend. Immers, gisteren was de oproerpolitie aanvankelijk nog een beetje terughoudend. Pas toen al flinke groepen op straat aan het lopen waren veranderde dat, en volgde politieaanval na aanval, met ladingen traangas. Woensdag was de politie metéén in actie. En de staat had intussen ook alle demonstraties helemaal verboden. Het schrikte mensen kennelijk niet af, en als de opzet was om het protest gewelddadig in de kiem te smoren, dan is dat gelukkig mislukt.

Intussen roepen activisten op tot een volgende grootschalige actie: komende vrijdag, na het vrijdaggebed in de moskeeën. Uit het feit dat straatgevechten nog steeds doorgaan, kunnen we wellicht concluderen dat er geen donderdagpauze in de opstand komt. Zoals allerlei commentatoren in allerlei bewoordingen aangeven: de geest is uit de fles in Egypte. En het is een geest van volslagen revolutie. Meer binnenkort…


Egypte: opstand!

25 januari, 2011

Onwaarschijnlijke, bijna ongelofelijke gebeurtenissen in Egypte! De eerste berichten over de aangekondigde straatprotesten tegen de dictatuur van Mubarak wijzen op deelname van grote aantallen mensen. Demonstranten staan tegenover de oproerpolitie – en verweren zich. Komende uren zullen we meer te zien en te horen krijgen. Nu al kunnen we vaststellen dat de golf van revolutie, ontketend in Tunesië, daadwerkelijk overslaat naar andere Arabische staten, waaronder dus het nogal belangrijke Egypte. Wat volgt, zijn indrukken en gedachten, ongetwijfeld chaotisch. De gebeurtenissen vinden immers nu plaats, voor afgewogen afwegingen is het veel te vroeg.

Wat we intussen weten is dit. Er zijn “duizenden mensen” actie aan het voeren in Caïro, vertelt de Volkskrant, “de grootste demonstratie tegen de president sinds zijn aantreden”. Moebarak regeert sins 1981. De NRC schrijft dat ook in Alexandrié mensen betogen. In Caïro deed de politie al haar gewelddadige ding, maar dat liep anders dan hogehand ongetwijfeld bedoelde. “Zo zette de politietraangas en een waterkanion in om de betogers uit elkaar te drijven. De betogers dwongen op hun beurt de chauffeur van het waterkanon uit zijn voertuiog te stappen. De politie reageerde door verschillende demonstranten met de wapenstok te slaan.” Dat klinkt niet als bange demonstranten! En het klinkt evenmin als een erg succesvol politie-ingrijpen…

De BBC meldt dat er in meer plaatsen protest is, ook in Ismaliya bijvoorbeeld. Demonstranten in Caïro riepen “Weg met Mubarak”, hielden bij het gebouw van het Hooggerechtshof de leus “Tunesië is de oplossing in de lucht, en schreeuwden ook, “Gamal, vertel je vader dat Egyptenaren je haten”. Gamal verwijst naar de zoon van de president; veel mensen gaan ervan uit dat hij het presidentschap van zijn vader gaat overnemen. Eebn demonstrant zegt: “Ik kwam hier vandaag, bereid om te sterven, ik heb niets te vrezen.” Het tekent de volslagen onverschrokkenheid onder de opstandige bevolking die vandaag tot uitbarsting komt.

Aljazeera heeft meer, de verslaggever van dat station zegt: “Dit zijn niet de 50 tot 60 activisten die we hebben zien protesteren de laatste vijf tot zes jaar. Dit waren gewone Egyptenaren, oudere vrouwen, jongere mannen, zelfs kinderen.” Dit is geen gewone woede vanuit oppositiegroepe meer. Dit is volkswoede. “Organisatoren hebben opgeroepen tot ‘een dag  van revolutie tegen marterling, armoede, corruptie en werkloosheid’“, oftewel tegen het soort dingen waartegen ook de Tunesische revolutie zich richtte en nog steeds richt.

Nogmaals, komende uren weten we meer. De Guardian heeft, zoals vaker bij dit soort gebeurtenissen, heet-van-de-naald-updates van de gebeurtenissen, jammer genoeg wel onoverzichtelijk gecombineerd met gebeurtenissen in Tunesië en Libanon. Het blog Lenin’s Tomb heeft een kort stuk met enkele filmpjes erbij, waar je flinke groepen demonstranten ziet, af en toe ook flinke linies oproerpolitie. Die laatsten stralen echter weinig zelfvertrouwen uit, en trekken zich zo te zien soms zelfs terug voor oprukkende betogers. Het stukje meldt echter ook dat er intussen sprake zou zijn van geweervuur.

De acties van vandaag zijn des te opvallender omdat ze openlijk zijn aangekondigd. Toch waren de autoriteiten niet in staat – of vonden het niet tactisch – om het protest in de kiem te smoren. Er was een oproep via, natuurlijk, Facebook, en er is flink getTwitterd ook. Er waren al 80.000 aanmeldingen om mee te doen via dit soort kanalen. Maar volgens een organisator van het protest zijn er ook 150.000 flyers verspreid, zo vertelt een stuk van Al Arabiya. Verspreiding van oproepen buiten internet is van belang, juist ook in een land als Egypte, waar het internetgebruik aanzienlijk minder wijd verbreid is als in Tunesië.

Opvallend is de rol van verschillden oppositiekrachten. Al Baradei, bekend geworden als chef van VN-kerninspecties en dergelijke rond Iran, tegenwoordig gematigd oppositieleider, waarschuwde al eerder voor een “explosie in Tunesische stijl” .Maar hij riep in eerste instantie niet tot deelname aan straatprotest op, maar later wel. Ook erg terughoudend was de omvangrijkste opositiegroepering, de Moslim Broederschap. “Waar (…)Baradei Egyptenaren wel oproep aan deze protesten mee te doen, was de Moslim Broederschap meer ambivalent”, aldus het eerder aangehaalde BBC-bericht. De New York Times schreef zelfs dat deze groepering niet mee wilde doen “om een curieuze reden:  de protesten vallen samen met een nationale feestdag om de politie te eren”  (gevonden via War In Context)!

Het lijkt erop dat de Moslim Broederschap risico’s wil vermijden, geen doelwit van nog méér onderdrukking wil worden, en daarom aanvankelijk haar gezagsgetrouwheid wilde laten zien dioor zich van het protest afwijzig te houden. Toen duidelijk werd dat het protest toch wel eens aan zou kunnen slaan, draaide de club kennelijk  bij, om enig oppositioneel krediet te behouden of herwinnen. Het is een gedraai waarmee deze groep weinig eer zal inleggen, hetgeen overigens voor het potentieel revolutionaire karakter van de protestbeweging gunstig is. Een revolutie is wat nodig is, maar dan een echte, en daarop is onder leiding van de vrij conservatieve Broederschap tamelijk wenig kans.

Met islamisten en een keurige liberaal die hun afzijdigheid en terughoudendheid maar traag overwonnen, is alvast duidelijk uit welke hoek het protest géén doortastende steun vindt. Het laat zien hoezeer zélfvertrouwen van mensen van het grootste gewicht is – en hoe de rol kan zijn van krachten die het aanmoedigen van dat zélfvertrouwen absoluut centraal zetten in hun activiteiten. Als de moed, de onverschrokkenheid en het initiatief van al die duizenden boze mensen in Egyptische steden symptomatisch zijn, dan zien we vandaag wellicht daadwerkelijk het uitbreken van een Egyptische revolutie die qua impact haar Tunesische voorganger nog kan overtreffen.