Egypte: twee contrarevoluties tegen één revolutie

25 augustus, 2012

zaterdag 25 augustus 2012

In Egypte vonden weer eens demonstraties plaats tegen de zittende macht. Een paar duizend mensen kwamen op de been in Cairo, terwijl ook in Alexandrië mensen betoogden, ongeveer duizend. In die stad vielen mensen, gewapend met messen en stokken, de demonstranten aan. In Cairo gooiden betogers en tegenbetogers met stenen naar elkaar. Aljazeera maakte melding van 14 gewonden. Noch de demonstranten, noch ook de tegenbetogers verdienen erg veel waardering, zoals een brokje analyse van de achtergronden laat zien. Lees de rest van dit artikel »

Advertenties

Arabische Lente: maar weer eens een tussenstand

13 juni, 2012

woensdag 13 juni 2012

Dit artikel schreef ik voor de Doorbraak-website, waar het intussen al te lezen staat.

De euforische hoogtijdagen van de Arabische Lente zijn voorbij. De weken en maanden dat grote demonstraties in meerdere landen tegelijk regimes aan het wankelen brachten, dat er in steeds nieuwe landen, van Mauretanië tot Oman tot in buiten de Arabische regio, van Swaziland tot in de Kaukasus, de Kaukasus, protesten op gang kwamen… die weken en maanden liggen achter ons. Maar het proces zelf waar de protestgolf van januari -april 2011 een climax in waren, gaat nog steeds door. Degenen die de Arabische Lente afschrijven als wéér een mislukte aanloop naar fundamentele verandering, zijn voorbarig en nodeloos pessimistisch. In meerdere landen smeult het vuur, juist ook in landen waar de oude orde het stevigst in het zadel lijkt te zitten. Lees de rest van dit artikel »


Egypte: nieuwe opstand krijgt vaart

22 november, 2011

dinsdag 22 november

De hernieuwde protesten en straatgevechten in de Egypische hoofdstad Cairo gaan met volle kracht verder. Inmiddels hebben onderdrukkingspogingen van veiligheidstroepen aan zeker 35 mensen het leven gekost. De politie gebruikt volgens berichten een veel zwaarder soort traangas dan tijdens de opstand tegen Mubarak in januari en februari. Maar demonstranten blijven het staatsgeweld trotseren , en zijn na eerder van het Tahrir-plein te zijn verdreven, daar wee teruggekeerd. Ook in andere steden zijn demonstraties en confrontaties, daar vielen honderden gewonden, en in Alexandrië ook een dode. Dit is via nederlandse gevestigde media – berichtgeving van bijvoorbeeld NRC en Nu.nl waar ik me hier op baseer – ook te lezen. Maar er gebeurt veel meer, de intensiteit van de op gang komende nieuwe volksopstand wordt duidelijker als we wat andere bronnen benutten. Lees de rest van dit artikel »


Egypte: opstand!

25 januari, 2011

Onwaarschijnlijke, bijna ongelofelijke gebeurtenissen in Egypte! De eerste berichten over de aangekondigde straatprotesten tegen de dictatuur van Mubarak wijzen op deelname van grote aantallen mensen. Demonstranten staan tegenover de oproerpolitie – en verweren zich. Komende uren zullen we meer te zien en te horen krijgen. Nu al kunnen we vaststellen dat de golf van revolutie, ontketend in Tunesië, daadwerkelijk overslaat naar andere Arabische staten, waaronder dus het nogal belangrijke Egypte. Wat volgt, zijn indrukken en gedachten, ongetwijfeld chaotisch. De gebeurtenissen vinden immers nu plaats, voor afgewogen afwegingen is het veel te vroeg.

Wat we intussen weten is dit. Er zijn “duizenden mensen” actie aan het voeren in Caïro, vertelt de Volkskrant, “de grootste demonstratie tegen de president sinds zijn aantreden”. Moebarak regeert sins 1981. De NRC schrijft dat ook in Alexandrié mensen betogen. In Caïro deed de politie al haar gewelddadige ding, maar dat liep anders dan hogehand ongetwijfeld bedoelde. “Zo zette de politietraangas en een waterkanion in om de betogers uit elkaar te drijven. De betogers dwongen op hun beurt de chauffeur van het waterkanon uit zijn voertuiog te stappen. De politie reageerde door verschillende demonstranten met de wapenstok te slaan.” Dat klinkt niet als bange demonstranten! En het klinkt evenmin als een erg succesvol politie-ingrijpen…

De BBC meldt dat er in meer plaatsen protest is, ook in Ismaliya bijvoorbeeld. Demonstranten in Caïro riepen “Weg met Mubarak”, hielden bij het gebouw van het Hooggerechtshof de leus “Tunesië is de oplossing in de lucht, en schreeuwden ook, “Gamal, vertel je vader dat Egyptenaren je haten”. Gamal verwijst naar de zoon van de president; veel mensen gaan ervan uit dat hij het presidentschap van zijn vader gaat overnemen. Eebn demonstrant zegt: “Ik kwam hier vandaag, bereid om te sterven, ik heb niets te vrezen.” Het tekent de volslagen onverschrokkenheid onder de opstandige bevolking die vandaag tot uitbarsting komt.

Aljazeera heeft meer, de verslaggever van dat station zegt: “Dit zijn niet de 50 tot 60 activisten die we hebben zien protesteren de laatste vijf tot zes jaar. Dit waren gewone Egyptenaren, oudere vrouwen, jongere mannen, zelfs kinderen.” Dit is geen gewone woede vanuit oppositiegroepe meer. Dit is volkswoede. “Organisatoren hebben opgeroepen tot ‘een dag  van revolutie tegen marterling, armoede, corruptie en werkloosheid’“, oftewel tegen het soort dingen waartegen ook de Tunesische revolutie zich richtte en nog steeds richt.

Nogmaals, komende uren weten we meer. De Guardian heeft, zoals vaker bij dit soort gebeurtenissen, heet-van-de-naald-updates van de gebeurtenissen, jammer genoeg wel onoverzichtelijk gecombineerd met gebeurtenissen in Tunesië en Libanon. Het blog Lenin’s Tomb heeft een kort stuk met enkele filmpjes erbij, waar je flinke groepen demonstranten ziet, af en toe ook flinke linies oproerpolitie. Die laatsten stralen echter weinig zelfvertrouwen uit, en trekken zich zo te zien soms zelfs terug voor oprukkende betogers. Het stukje meldt echter ook dat er intussen sprake zou zijn van geweervuur.

De acties van vandaag zijn des te opvallender omdat ze openlijk zijn aangekondigd. Toch waren de autoriteiten niet in staat – of vonden het niet tactisch – om het protest in de kiem te smoren. Er was een oproep via, natuurlijk, Facebook, en er is flink getTwitterd ook. Er waren al 80.000 aanmeldingen om mee te doen via dit soort kanalen. Maar volgens een organisator van het protest zijn er ook 150.000 flyers verspreid, zo vertelt een stuk van Al Arabiya. Verspreiding van oproepen buiten internet is van belang, juist ook in een land als Egypte, waar het internetgebruik aanzienlijk minder wijd verbreid is als in Tunesië.

Opvallend is de rol van verschillden oppositiekrachten. Al Baradei, bekend geworden als chef van VN-kerninspecties en dergelijke rond Iran, tegenwoordig gematigd oppositieleider, waarschuwde al eerder voor een “explosie in Tunesische stijl” .Maar hij riep in eerste instantie niet tot deelname aan straatprotest op, maar later wel. Ook erg terughoudend was de omvangrijkste opositiegroepering, de Moslim Broederschap. “Waar (…)Baradei Egyptenaren wel oproep aan deze protesten mee te doen, was de Moslim Broederschap meer ambivalent”, aldus het eerder aangehaalde BBC-bericht. De New York Times schreef zelfs dat deze groepering niet mee wilde doen “om een curieuze reden:  de protesten vallen samen met een nationale feestdag om de politie te eren”  (gevonden via War In Context)!

Het lijkt erop dat de Moslim Broederschap risico’s wil vermijden, geen doelwit van nog méér onderdrukking wil worden, en daarom aanvankelijk haar gezagsgetrouwheid wilde laten zien dioor zich van het protest afwijzig te houden. Toen duidelijk werd dat het protest toch wel eens aan zou kunnen slaan, draaide de club kennelijk  bij, om enig oppositioneel krediet te behouden of herwinnen. Het is een gedraai waarmee deze groep weinig eer zal inleggen, hetgeen overigens voor het potentieel revolutionaire karakter van de protestbeweging gunstig is. Een revolutie is wat nodig is, maar dan een echte, en daarop is onder leiding van de vrij conservatieve Broederschap tamelijk wenig kans.

Met islamisten en een keurige liberaal die hun afzijdigheid en terughoudendheid maar traag overwonnen, is alvast duidelijk uit welke hoek het protest géén doortastende steun vindt. Het laat zien hoezeer zélfvertrouwen van mensen van het grootste gewicht is – en hoe de rol kan zijn van krachten die het aanmoedigen van dat zélfvertrouwen absoluut centraal zetten in hun activiteiten. Als de moed, de onverschrokkenheid en het initiatief van al die duizenden boze mensen in Egyptische steden symptomatisch zijn, dan zien we vandaag wellicht daadwerkelijk het uitbreken van een Egyptische revolutie die qua impact haar Tunesische voorganger nog kan overtreffen.


Egyptische maatregel tegen gemengde huwelijken: discriminatie van staatswege

8 juni, 2010

Een Egyptische rechtbank heeft bepaald dat de staat iemand die als Egyptenaar met een Israelisch staatsburger trouwt, deze persoon het Egyptische staatsburgerschap mag afnemen. Hetzelfde geldt voor kinderen uit zulke huwelijken. Rechters moeten wel van geval bekijken of dit ook daadwerkelijk dient te geschieden. Het maakt bij deze beslissing ook nog uit of de Egyptische staatsburger trouwt met een Israelische staatsburger van Arabische of van Joodse afkomst. Het is een verwerpelijk, onderdrukkend en in zijn consequentie klaarblijkelijk racistisch besluit.

Wat is de achtergrond? Volgens de betrokken rechter in de zaak moet bij beslissingen gekeken worden naar “de persoonlijke vrijheden en naar de veiligheid van de natie.” Over die eerste kunnen we kort zijn: die worden met de voeten getreden, en grof ook. Mensen dienen de vrijheid te hebben om te trouwen met wie ze willen, daar hoort geen straf op te staan in geval van huwelijken met mensen uit een bepaald ander land. Over die “veiligheid van de natie” doet een advocaat in de zaak nog een duit in het zakje. Hij “wil voorkomen dat er een generatie ontstaat die ‘niet loyaal is aan Egypte en de Arabische wereld.’ “ Wat hem betreft mogen kinderen uit zulke huwelijken ook niet in militaire dienst in Egypte. Of die kinderen dat een ramp gaan vinden, is maar de vraag. Maar het is wel discriminatie van staatswege.

Dat argument van de staatsveiligheid behoeft overigens wel nadere beschouwing. Hoe wordt de Egyptische staat in gevaar gebracht door huwelijken met Egyptische burgers en hun nakomelingen? Is  Egypte bang dat deze huwelijkspartners en hun kinderen minder loyaal zijn aan Egypte, en meer aan Israël? Sowieso verwerp ik – als tegenstander van élke loyaliteit aan welke staat dan ook – dit argument principieel. Maar in dit geval is er nog iets raars. Als Egypte en Israël nu aan de rand van een oorlog stonden met elkaar, kon je je bij het argument van botsende loyaliteit nog iets voorstellen. Maar daarvan is geen sprake. De twee landen hebben al meer dan dertig jaar officieel vrede met elkaar.

Daarmee helpt Egypte Israël trouwens erg krachtig. Israël hoeft, bij haar militaire uitvallen richting Libanon, bij haar onderdrukking op Westoever en Gaza en in Israël zelf, bij haar kaapvaartpraktijk tegen hulpschepen, niet meer bang te zijn voor militaire dreiging aan haar westgrens. Sinds de vrede met Egypte heeft Israël dus verregaand de handen vrij. Egypte helpt in grote lijnen bovendien keurig de door Israël doorgevoerde blokkade van Gaza door de westgrens van die open gevangenis met haar anderhalf miljoen langzaam creperende Palestijnen sterk te controleren en grotendeels potdicht te houdeen. Het autoritaire bewind van Mubarak zorgt er bovendien voor dat pro-Palestijns protest in Egypte door middel van grote aaantallen agenten van de oproerpolitie heel kort gehouden worden. Israel is Egypte voor dit alles nogal wat dank verschuldigd. Egypte is zo vriendelijk jegens Israël omdat de VS, hoofdsponsor van zowel het apartheidsbewind van Netanyahu als van de dictatuur van Mubarak dit wil, zelfs eist. Het valt dus niet in te zien hoe enige verbondenheid van Egyptische burgers met Israël een gevaar voor de Egyptische staatsveiligheid zou zijn. Loyaal zijn aan de Israëlische staat en aan de Egyptische staat botst in de huidige verhoudingen niet met elkaar.

Toch heeft de maatregel tegen gemengde Egyptisch-Israëlische huwelijken kennelijk wel te maken met de houding in Egypte ten aanzien van Israel. De twee staten staan weliswaar op redelijk goede voet met elkaar. Maar een flink deel van de Egyptische bevolking sympathiseert met de Paalestijnse bevolking en haar verzet tegen Israëlische onderdrukking. Een aanzienlijke stroming binnen Egypte vindt de vrede met Israel verwerpelijk. Uit conservatief-religieuze richting klinkt al langer geluid die deze – waar het de staat Israel betreft teréchte! – vijandschap een kwalijke religieus-etnische vertolking geeft, niet zozeer tegen de staat Israel gericht, maar tegen de burgers van die staat. Grootmoefti Nasr Farid Wasel heeft in 2005 bijvoorbeeld een fatwa afgekondigd die het Egyptische burgers verbood met Israëlische burgers – ongeacht hun godsdienst trouwens – te trouwen. De recente gerechtelijke uitspraak gaat nog verder, door de vraag of het om Joodse of Arabische burgers van israle gaat, erin te betrekken. Kennelijk maakt dat nu ook uit, kennelijk is die heilige (en verwerpelijke) loyaliteit aan de staat in geval van een huwelijk met Joodse Israeli’s nog extra in gevaar. Dit onderscheid maakt de maatregel meer dan alleen een kwalijke beperking van de persoonlijke vrijheid, meer dan een vorm van discriminatie met nationaliteiot als criterium. De maatregel is ook nog eens antisemitisch, racistisch dus.

Met de echte staatsveiligheid – nogmaals, een argument dat ik verwerp! – heeft de maatregel dus niet veel te maken. We moeten het eerder zien als een soort van concessie van een pro-Westers en  pro-Israelisch Egyptisch bewind aan de anti-Israelische gevoelens die onder brede lagen van de bevolking leven. Gelukkig plaatst een enkeling wel een kritische kanttekening bij de maatregel. “De president feliciteert de Israelische president op bnationale feestdagen, en straft toch de mensenvoor het hebben van relaties met Israel”aldus een Egyptische mensenrechten-activist en jurist, Negad Al-Borai, die daarmee het meten van twee maten blootlegt. Wat de machthebber zich veroorloven, wordt bij gewone mensen afgestraft.

De discriminerende maatregel raakt de macht van Israel niet. Sterker: de Israelische staat en haar propagandisten zullen er een extra argument aan ontlenen dat hun beeldvorming van de Arabische wereld als doordrenkt van antisemitisme een vleug van geloofwaardigheid verschaft. De maatregel is een anti-Israëlisch gebaar dat Israël echter feitelijk in de kaart speelt. Ook daarom dient de maatregel verworpen te worden, juist ook door mensen die terecht tegen de onderdrukking van de Palestijnen stelling nemen en strijd voeren.


Protesten tegen de Israëlische aanvallen op Gaza

28 december, 2008

Israëlische luchtaanvallen op Palestijnen in Gaza zijn ook vandaag voortgezet. De koude cijfers: minstens 280 doden, honderden gewonden, volgens de NRC, die eraan toevoegt: “Aan Israëlische zijde viel één dode”, slachtoffer van raketten die gisteren vanuit Gaza op Israël werden afgevuurd toen de Israëlische terreur al 140 mensenlevens had gekost. Dat is de hedendaagse wisselkoers: 280 Palestijnse levens tegenover één Israëlisch leven. Het is maar dat we het weten. Intussen treft Israël voorbereidingen om ook op de grond Gaza binnen te vallen.

Gelukkig zijn vrijwel onmiddellijk na het begin van Israël’s aanvallen protesten op gang gekomen. In mijn vorige stuk noemde ik al de pakweg 200 mensen die op de Dam stonden gisteravond. De Internationale Socialisten hebben een verslag met een filmpje erbij op hun website. In Parijs waren  volgens Nu.nl vandaag twee acties: 150 in het cemtrum, 1300 in het noorden van de stad. Nu.nl meldt ook actie in Londen, en de BBC heeft daar meer over: tegen de 700 actievoerders, Kensington Road tijdelijk afgezet, boze demonstranten botsten met de politie, dit alles dichtbij de Israëlische ambassade. Goed om te zien, zowel de omvang – op zeer korte termijn op de been gekomen – als de felheid van het protest.

In diverse landen in het Midden-Oosten waren grote protestacties. Ajazeera bericht erover. Palestijnse vluchtelingen en Libanezen hielden een sit-in in Beiroet. Tienduizenden mensen waren bijeen in de hoofdstad van Jemen, in een actie die steun had van regering en oppositie. In Damascus waren 5000 mensen de straat op gegaan, deels aangevoerd in bussen. Aljazeera oppert dat het hioer dan ook om een van regeringswege opgezette manifestatie ging. En inderdaad: Syrië is een dictatuur waar een betoging van 5000 mensen zonder regeringssteun en zonder pogingen van de politie om de zaak uiteen te drijven, vrijwel ondenkbaar is. dat wil echter ook niet zeggen dat de woede die mensen op zulke van hogerhand mogelijk gemaakte acties tot uiting brengen, niet echt en oprecht is.

 In Egypte zijn zéér veel mensen erg boos, getuige de protesten daar. Hossal el-Hamalawy. socialist en weblogger in Egupte, haalt een bericht van persbureau AFP aan. Dat stukje vermeldt 8000 demonstranten in Assiut, 3000 in Minya, 4000 in Alexandrië, 4000 op een actie in Cairo, 8000 op de Cairo Universiteit, en nog eens 5000 op een andere universiteit. In totaal 50.000 mensen die deelnamen aan protesten tegen de Israelische aanvallen op Gaza. En dit zijn naar alle waarschijnlijkheid géén door de regering verwelkomde acties, eerder het tegendeel. De Egyptische regering heeft immers vrede met Israël gesloten. Onder betogers mengt woede over Israels optreden zich met boosheid over Arabische regeringen die geen enkele vuist tegen Israël maken. “Waar is het Arabische leger?” stond op een spandoek, en betoigers eisten dat de Israelische ambassade gesloten zou worden.

We zien hier een sterke, snel opkomende solidariteitsbeweging, en dat is hoognodig. Hopelijk komt er snel meer actie, ook hier in Nederland. Als ik een demonstrratie-oproep zie die ook maar enigszins zinnig is, zal daar op dit weblog melding van maken.


Egypte tussen onderdrukking en opstandigheid

25 juli, 2008

Het Egyptische bewind van president Mubarak gaat door met het onderdrukken van kritische geluiden. Het regime heeft dan ook reden voor nervositeit, want hety blijft gonzen van allerlei soorten van protest. Dat de onderdrukking van regeringswege het verzet blijvend zal smoren is – gelukkig – niet waarschijnlijk.

De NRC noemt vandaag drie gevallen van onderdrukking van kritiek. Een Iraans TV-station moest dicht van de Egyptische autoriteiten. Reden was de uitzending van een film over de vorige Egyptische president, Anwar Sadat, die in 1981 wed vermoord. “De film, getiteld, ‘Moord op een farao’, veroorzaakte eerder ophef in Egypte omdat  Sadat wordt neergezet als een verrader die vrede sloot met Israël en omdat de moordenaar van Sadat positief wordt belicht.”

Ook een kritisch boek wordt door de autoriteiten verboden. Het gaat om “Inside Egypt: land of the Pharaohs on the brink of revolution”, geschreven door John Bradley. “Het boek typeert het bewind van  Mubarak als een ‘meedoogenloze militaire dictatuur'”. Het repressieve gedrag van het bewind geeft de auteur al gelijk daarin.

Gisteren en vandaag zijn bovendien 26 activisten die zich via internet gebundeld hadden opgepakt. Het gaat om mensen die via Facebook contact hielden, actief waren rond de protesten tegen hoge voedselprijzen op 6 april van dit jaar, en nu “in Alexandrié nationalistische liederen zongen en T-shirts droegen met de naam van de actiegroep ‘6 april’ “, de dag van die eerdere protesten dus. Dat was kennelijk reden voor arrestatie.

Een bewind dat bang is voor wat internetactivisten, een schrijver en een film, is geen supersterk bewind. En inderdaad blijven er allerlei berichten verschijnen over daden van protest en verzet tegen het regime. De beste plek op internet om dat te volgen is het weblog van Hossam el-Hamalawy, socialist in Egypte. Hij houdt onder meer dagelijks bij waar arbeiders protesteren voor hoger loon, waar de autoriteiten activisten van de oppositie oppakken, wat vor protesten daartegen plaats vinden, op basis van zewel Engers- als vooral Arabisch-talige bronnen. Zo plaatste hij gisteren een bericht over protest van niet-onderwijsgevend personeel op het ministerie van onderwijs. Die eisten vijftig procent loonsverhoging. Hard nodig vanwege de duurte maar de autoriteiten weigeren.

Het is maar een betrekkelijk kleine gebeurtenis. Maar Egypte is al sinds eind 2006 een land waar arbeiders op grote schaal staken en protesteren. De gestegen voedselprijzen en de inflatie in het algemeen, waar Aljazeera op 22 juni 1008 een mooi stuk over plaatste,  geven het protest een scherpte die Tony Karon deed opmerken dat het land wel eens kandidaat kan zijn voor een revolutie in klassieke Marxistische stijl.