Angola: observaties rond verkiezingen

3 september, 2012

3 september 2012

De MPLA, al 37 jaar regeringspartij in Angola, heeft wederom de verkiezingen gewonnen, met een grote meerderheid van 74 procent van de stemmen. Een echt open race was het niet, gezien de verregaande greep die MPLA en aanhang heeft over bestuur en media. Intussen is er wel degelijk van sociale onvrede sprake in deze economisch snelgroeiende maar van sociale tegenstelingen doortrokken oliestaat in Afrika. Lees de rest van dit artikel »


Vermakelijk en verontrustend: nogmaals over Kony 2012

19 maart, 2012

maandag 19 maart 2012

Vermakelijk, maar ook verontrustend, zijn de manieren waarop commentatoren opeens Kony 2010′ in verdediging nemen. Vermakelijk, omdat het laat zien hoe makkelijk het hele initiatief kennelijk binnen twee weken tijd in de verdediging is gedrukt door effectief tegengas. Verontrustend, omdat de verdedigers met argumenten zwaaien die het werkelijke probleem rond Kony 2012 miskennen of bagatelliseren. Dat werkelijke probleem is volgens hen blijkbaar geen echt probleem of zo, en dat is best eng. Lees de rest van dit artikel »


Nigeria: protest tegen prijsstijging heeft resultaat

18 januari, 2012

Onderstaand stuk schreef ik voor de website van Doorbraak. Daar is een mooi geïllustreerde versie ervan te vinden. Hier ff wegklikken dus zometeen, en daar gaan kijken 😀

Nigeria was afgelopen twee weken het toneel van een groot en belangrijk sociaal conflict. Eerst verhoogde de regering de benzineprijs door subsidies erop af te schaffen. Al snel kwamen er felle straatprotesten op gang, gevolgd door een grotendeels algemene staking. Onder druk daarvan draaide de president de subsidieverlaging voor een deel terug, waardoor de prijsstijging beperkt bleef. Het verzet van arbeiders heeft dus resultaat gehad, maar van een volledige overwinning is geen sprake. Lees de rest van dit artikel »


Tussenstand revolutieland (3): Swaziland, Portugal, Groot-Brittannië…

24 maart, 2011

Verder maar weer met een tussentijdse verkenning in de revolutionaire golf die nu al ettelijke maanden dictators het leven opwekkend zuur maakt. De opstanden in Libië en Bahrein zitten zwaar in moeilijkheden. Die in Jemen woedt verder, tegen de verdrukking in. In Armenië, Azerbeidzjan en Kroatië is sprake van flink straatprotest. En er zijn meer landen waar het bepaald bemoedigent borrelt. In Europa, en ook in Afrika.

Ik begin op dat laatste continent, en wel in het zuidelijk gelegen Swaziland. De Swaziland Times berichtte op 6 maart over een bijeenkomst van 3.000 docenten, om tot actie te komen. Ze waren boos, onder meer nadat  het IMF duidelijk maakte dat ambtenaren er niet op hoefden te rekenen dat hun salarissen uitbetaald zouden krijgen. Ze wilden dat de regering afreedt.

Een zekere Dumisani Ndlangamandla, kennelijk één van de deelnemers, zei: “Dit is de tijd dat we onms moeten hergroeperen. In feite moeten we nu opstaan en de vijand bestrijden. De vijand is het regeringssysteem. Verandering is onvermijdelijk in het land. Laat de regering de gebeurtenissen overwegen in Libië, Jemen, Tunesië en Egypte. Zeg niet dat zulke dingen in Swaziland niet  kunnen gebeuren. Een revolutie is een gemakkelijke zaak.” Dat laatste klinkt wel heel luchtigjes, gezien de hoge prijs die mensen elders al voor revolutiepogingen betalen. Maar de strekking is helder, evenals het verband dat ontevreden mensen leggen met de opstanden duizenden kilometers noordwaarts. 

De dagen en weken erop bleek dat het hier niet om een eenmalige uiting van onvrede ging. De Washington Post maakte op 12 maart melding van de aankondiging van een driedaagse staking van verpleegkundigen later die week tegen het niet-uitbetalen van overwerk. In de aanloop betoogden 4.000 verplegenden, een actie waar dpolitie tegen probeerde op te treden. Het werk van verplegenden weegt in dit land, met zo’n 185.000 mensen die HIV-besmet zijn, extra zwaar. En op 18 maart deed de BBC verslag van een demonstratie van ambtenaren tegen de bevriezing van hun salaris. Het ging om docenten, verplegenden, ern ook studenten deden mee. Mensen boos wegens de loonstop, maar ook wegens corruptie, het luxe leven van de vorst en het voornemen om ene jubileum van die vorst uitgebreid gaan vieren – in een land waar een werkloosheid naar schatting 40 procent bestaat. Mario Masuko, aanvoerder van een verboden oppositiegroepering: “Swaziland kan geen eiland van dictatuur blijven in een zee van democratie.”

En ook hier legden mensen weer verbanden over landsgrenzen heen: “Sommige betogers zeiden dat ze geïnspireerd waren door de recnte opstanden  in Noord-Afrika en het Midden-Oosten”, aldus het verslag. Demonstranten eisten het aftreden van de regering, en overhandigden daartoe een petitie. “Royalty heeft de hulpbronnen van het land verspild… we willen een regering van het volk”, aldus Masuko. De demonstratie was flink groot, ettelijke duizenden, bijna 7.000 volgens de New York Times die er ook verslag van doet. Dat is niet weinig in een land van pakweg 1 tot 1,4 miljoen inwoners, afhankelijk van welke bron je hier hanteert.

Het belang van de gebeurtenissen in dity op zich kleine land is toch groot. Het gaat duidelijk om het zelfde soort grieven als eerder in Egypte en Tunie sië: corrputie, wanbestuur, onvrijheid, verlangen naar verbetering in het levenspeil. Maar het ligt een enorm eind verwijderd van die landen, heeft andere historische en culturele achtergronden. De meeste mensen zijn er ook geen moslim. Dat er toch een soortgelijk volksprotest op gang is gekomen, wijst erop hoe algemeen de geest van opstand intussen is, hoe wijdverbreid – en dat het gierin niet primair gaat om religie en cultuur, maar op heel elementaire diepe politieke, sociale en economische drijfveren.

Twee andere landen stip ik kort even aan, om het vrijwel universele karakter van de opstandsgolf nog eens te onderstrepen. Gisteren viel de regering van Portugal, omdat ze een zwaar bezuinigingspakket niet door het parlement wist te loodsen. In dat land is al herhaaldelijk gestaakt tegen de bezuinigingen. Op zich is dat nog niet direct een verglijkbaar volksverzet als in bijvoorbeeld Tunesië. Maar ook hier wordt kennelijk  over grenzen heen gekeken. Op 11 februari verscheen een Facebook-oproep om op 12 maart te demonstreren. “Wij, de werklozen, de 500-eur-overdieners, de andere weinig betaalden, de slaven in vermomming, de gesubcontracteerden, de tijdelijke werkkrachten, degenen die zogenaamd bij zichzelf in dienst zijn,  de mensen die nu en dan werk hebben (…) moeders, vaders en kinderen van Portugal. We protesteren: voor het recht op werk, voor het recht op onderwijs, voor het recht op betere arbeidsomstandigheden, voor het einde van de onstabiliteit; voor de erkenning van kwalificaties, competentie en ervaring, weerspiegeld in contracten en waardige salarissen.”

Dat is de taal van actiebewegingen zoals we die in meer Europese landen zien, bijvoorbeeld in Griekenland. Maar het is het soort oproep dat in bijvoorbeeld Egypte de explosie op gang bracht, zoals trouwens weer eerder in … Groot-Brittannië, met de studentenprotesten eind vorig jaar. Meerdere vormen van protest ontmoeten elkaar en verbinden zich, een verbintenis met grote mogelijkheden. En de oproep sloeg aan ook! Volgens de Portugal Times, die erover berichtte, hadden rond 5 maart al 37.039 mensen via Facebook aangegeven dat ze meededen. Op de dag zelf, zo staat in een verslag op Libcom.org, deden zo’n half miljoen mensen mee in Lissabon. Zo snel kunnen dingen gaan, zo’n grote vorm kunnen ze aannemen.

Ja, en dan is er Groot-Grittannië! daar gaat komende zaterdag een grote vakbondsdemonstratie tegen het bezuinigingsbeleid van de regering plaatsvinden. Als het aan de officiële organisatoren ligt zal dat een keurig protest worden, waarna iedereen ’s avonds keurig naar huis gaat. Maar het zou wel eens niet helemaal in hun handen kunnen zijn. Er iseen interessant initiatief genomen dat de zaak wat pittiger kan maken. Volgens de Guardian roept een studentenactie netwerk op om “Trafalgar Square om te vormen tot Tahrir-plein”, door een sit-in van 24 uur te houden op dit Londense plein, als basis van allerhande actie. Het is maar één van de initiatieven op en rond die protestdag – die daarmee wel eens iets méér kan worden dan enkel symbolisch en kortdurend protest. De opstandsgolf komt hiermee wel zeer nabij…


Hoe het “Midden-Oosten” alsmaar groter wordt

19 februari, 2011

Het dagblad Trouw heeft een rubriek waar je de artikelen over de opstandigheidin een reeks landen van het Midden-Oosten bij elkaar kuht vinden. Titel “Arabische opstand”. De Volkskrant heeft ook zoiets, daar heet het “VK-dossier: Onrust in het Midden-Oosten”. De tweede titel is beter dan de eerste, want met het herleven van protesten in Iran woedt de revolte in de regio  niet langer uitsluitend meer in Arabische staten. Maar is de ‘onrust’ dan nog beperkt tot het Midden-Oosten?

Het minste wat je daravan kunt zeggen is dat onrustige Midden-Oosten de laatste dagen in pijlsnel tempo aan het uitdijen is. Gisteren was er protest van zo’n 1.000 staatloze mensen in Koeweit. Ze eisten burgerrechten. De politie viel de demonstranten aan met waterkanon en rookbommen. Tientallen arrestaties, zeker vijf gewonden. In Koeweit leven 100.000 mensen zonder burgerrechten. In het jaar 2000 pakten autoriteiten hen hun burgerrechten af, volgens die autoriteiten om ze ertoe te brengen hun oorspronkelijke identiteit alsnog bekend te maken. 20.000 mensen deden dat en kregen een status als migrant. Maar veel staatloze Kuweiti’s zeggen dat ze geen migrant zijn, maar Koeweiti die eerder geen burgerschap hebben aangevraagd. Zonder burgerschap kun je in Koeweit niet trouwen en geen rijbewijs halen. Dit alles ontleen ik aan Aljazeera.

Gisteren was er ook  een optocht van 350 mensen in Oman, ook een Golfstaat, grenzend aan Jemen. het was een bijna aandoenlijk keurige aangelegenheid, maar toch. Slate beschrijft het gebeuren in een artikel met foto’s. Mensen riepen leuzen tegen corruptie, tegen hoge prijzen, en ze vroegen waar het geld dat via olie en gas was vergaard, gebleven was. Maar zodra mensen richt tegen afzonderlijke ministers leuzen aanhieven, maakten organisatoren duidelijk dat het beledigen van personen niet de bedoeling was… Even was er iets van een aanvaring tussen politie en betogers, toen die laatsten tegen de zin van agenten een kruispunt op wilden. Met een vorst die al erg lang aan de macht is, en zonder zelfs maar een solide begin van zelfs maar parlementaire democratie, is het de vraag of of het zo rustig zal blijven toegaan als er meer protest komt.

Op dezelfde dag was er ook nog een fel en omvangrijk protest in Djibouti: daar riepen duizenden betogers om het aftreden van president  Guelleh. De NRC schrijft erover. Die president regeert al twee termijnen, en is in 2005 herkozen zonder zelfs maar een tegenkandidaat. Djibouti heeft 750.000 inwoneers, hetgeen een betoging van duizenden deelnemers zeer aanzienlijk maakt, verhoudingsgewijs gezien. Het kleine land ligt tegen Somalië aan, in Noord-Oost-Afrika, en dat kun je toch nauwelijks meer het Midden-Oosten noemen. Wellicht speelt mee dat aan de overkant van de zee waar het aan ligt, het land Jemen ligt, waar de hele week felle protesten tegen de machthebbers hebben gewoed.

Interessant is dat ook Djibouti een Amerikaanse marinebasis bevat. Net als Bahrein dus, waar het protest intussen doorgaat. De BBC beschrijft hoe demonstranten weer terug zijn waar ze halbverwege afgelopen week door een nachtelijke politieaanval waren verdreven. Voordat de politie vandaag  zich van de rotonde terugtrck, schoot ze nog wel traangas en kogels af op demonstranten: 60 gewonden. Maar nu zijn betogers dus weer terug op hun opstandsbolwerk. Noch die ontruiming, noch het politie- en legergeweld gisteren tegen rouwstoeten en demonstranten, hebben het verzet gebroken.

Intussen ontstaat er wéér een nieuwe haard van rebellie: Saoedi-Arabië! Het gaat om kleinschalige dingen, tot nu toe. Opichters van een hervormingsgezinde politieke partij zijn gisteren gearresteerd. Die was eerder deze maand opgericht door professoren, zakenlui, politieke actievoerders, tien mensen, aldus de Washington Post. Geen felle revolutioinairen dus – maar in Saoedi-Arabië behandelen gezagasdragers élk zelfstandig politiek initiatief bij voorbaat als verdacht of zelfs subversief. Het EA Worldview liveblog – opreciezer gezegd, één van de liveblogs van EA – meldt echter nog iets: een klein protest van Sjiiten in Awwammiya, in het Oosten van Saoedi-Arabië. Ook in dat land bestaat een flinke Sjiitische gemeenschap die in méér dan één opzicht lijkt op die in het opstandige Bahrein. De landen grenzen aan elkaar, en juist dichtbij die grens ligt ook Awwamiya. De actievoerders eisten vrijlating van gevangenen.

Oman, Koeweit, Djibouti, Saoedi-Arabië: het zijn relatieve nieuwkomers in de opstandsgolf, al is de laatste tijd in zowel Djibouti als in Saoedi-Arabië al wel wat aan de hand geweest. Intussen woedt de opstand in Bahrein dus verder, en in Jemen verder; wagen in Algerije betogers opnieuw een poging; waren er gisteren botsingen tussen protesterende mensen in Jordanië en regeringsaanhangers; en woedt er intussen een omvangrijke volksopstand in voor het Oosten van Lybië, met bloedige staatsgeweld als antwoord van kolonel Khadaffi’s bewind. Voor morgen staat nieuw protest gepland in Iran, en tevens in Marokko dat zich hiermee ook voegt in de snel groeiende rij opstandslanden. Als we Tunesië en Egypte, waar de opstand al machthebbers heeft verdreven, meetellen, Syrië waar het kkleionschalig borrelt, en Irak waar afgeloopen week in een reeks van steden fel is betoogd, dan kom ik aan vijftien landen waar min of meer tegelijkertijd opstandigheid woedt.

Het is een kwestie van tijd voor de revolte overslaat naat landen buiten  het Midden-Oosten zelf. Sterker: dat proces is gaande. Vanmiddag verscheen een bericht dat er een internet-oproep rond is gegaan voor wat genoemd wordt een ‘Jasmijn Revolutie’. Dat was de naam die sommigen eerder gaven aan de opstand in Tunesië. “Mensen werden via internet opgeroepen bijeen te komen en de woorden ‘wij willen eten, wij willen werk, wij willen wonen, wij willen eerlijkheid ‘te scnanderen.” Dat meldt Trouw. Het zou in 13 steden hebben moeten plaatsvinden. Van wie de oproep uitgaat is onbekend. Maar het land is welbekend: China! Ligt dat nu ook al in het Midden-Oosten?!

Natuurlijk, een internet-oproep is nog geen opstand. Het kan een hoax zijn, of een initiatief met een zo zwakke basis dat er weinig tot geen respons komt. Maar de Chinese autoriteiten nemen het zekere kennelijk voor het onzekere, en hebben naar aanleiding van de oproep mensen gearresteerd, aldus familieleden en vrienden van hen. En het woord ‘jasmijn’ via de Chinese variant van Twitter is onvindbaar gemaakt. Eerder gebeurde iets soortgelijks in China met het woord ‘Egypte’. Nerveuze, krampachtige machthebbers, ik vind het een gunstig teken…


Internationale revolutionaire golf

17 februari, 2011

Mohamed Bouazizi was academicus, had geen baan, , hield zich in leven door op straat fruit en groente te verkopen. Toen autoriteiten hem daarin grof dwarsboomden – ze hadden eerder zijn kar met koopwaar in beslaggenomen en hem geslagen – stak hij zichzelf in brand. Het gebeurde in Sidi Bouzid, in Tunesië, op 17 december. Met zijn desperate daad gaf hij in feite het startschot voor wat uitgroeide tot de Tunesische revolutie, vrij snel daarop gevolgd door de nog veel dramatischer revolutie in Egypte. Inmiddels kunnen we vaststellen dat we in de beginfase zitten van een grote internationale revolutionaire golf.

Lees de rest van dit artikel »


Staking in Zuid-Afrika

21 augustus, 2010

In Zuid-Afrika woedt al enkele dagen een felle staking. Ruim een miljoen arbeiders in overheidsdienst hebben het werk neergelegd omdat ze een beter inkomen willen. De vakbond eist een loonsverhoging van 8,6 procent; de regering gaat niet verder dan 7 procent. De vakbond eist bovendien een woonkostentoelage van 1000 Rand (dat is 105 euro) terwijl de regering daarin niet verder gaat dan700 euro.

De staking bracht allerlei groepen ambtenaren in actie. Het gaat vooral om docenten om verplegend personeel. Soms voeren actievoerders blokkade-acties van bijvoorbeeld ziekenhuizen, om werkwilligen tegen te houden en de toegang tot ziekenhuizen te bl;okkere, ook voor patiënten. Dat was afgelopen donderdag aanleiding voor de inzet van militairen, die stakers met waterkanon en rubberkogels bestookten.

De stakers hebben groot gelijk, zowel in hun eis voor hogere inkomens als in de militante actievormen die ze gebruiken. Eerst die looneis. Die ligt ruim boven de inflatie van 4,5 procent. Maar dat mag ook wel: de huidige lonen zijn gewoon onvoldoende om van rond te komen, duseen looneis die de prijsstijgingen flink overtreft is gewoon noodzakelijk. Lodick Mashile, verpleegkundige bij operaties, leeft van 1200 dollar maandloon plus 500 dollar woonsubsidie. Daarvan onderhoudt hij drie schoolgaande kinderen en twee andere familieleden. “Ik zit altijd in de schulden”, zegt hij.

Er moet dus gewoon flink geld bij die inkomens, van verplegenden, docenten en andere ambtenaren. Er kán ook geld bij, zoals Patrick Bond, die overigens een hogere looneis noemt. laat zien. Voor  de wereldkampioenschappen voetbal had Zuid-Afrika naar schatting 5 miljard dollar beschikbaar, waarvan 3 miljard voor stadions die daar vooral maar protserig staan te pronken. Drie miljard voor een voornamelijk voor zakenlieden interessante snelle treinverbinding tussen het vliegveld en het zakencentrum van Johannesburg was ook te vinden. Een regering die zulke uitgaven kan doen, kan haar personeel een stuk beter betalen dan het bedrag waarmee ze nu probeert weg te komen.

Ja, de acties veroorzaken overlast. Een Aljazeera-blogger maakt daar een stevig punt van, net als de Zuid-Adfrikaanse Bisschoppenconferentie. Die bracht een verklaring uit, waarin stond: “Wij zijn met afschuw vervuld dat zorg ontzegd wordt aan de  zwaksten en meest kwetsbaren.” De minister  van gezondheidszorg van het land zei: “Zelfs in tijden van oorlog laten mensen ziekenhuzen ongemoeid.” Van zo’n minister valt zoiets te verwachten het hoort gewoon bij de propagandaslag vanbazen tegen de acties van hun opersoneel.

Het antwoord op dit soort zieligheidsdemagogie ligt besloten in de woorden van de eerder geciteerde staker Lodick Mashile. “Ik kan andere mensen niet helpen als ik mezelf niet kan helpen”, zegt hij. Inderdaad. Als ministers echt zo graag een eind aan de overlast willen willen die de staking ontegenzeglijk voor patiënten meebrengt, dan dient de regering gewoon onverwijld en overkort in te stemmen met de de door de stakers geëiste inkomensverbetering. Zo simpel is het.